صفحه سیاست-
در میانه هفته گذشته، ارتش امارات مدعی شد دو موشک بالستیک را شناسایی و رهگیری کرده و این موشکها از سوی ایران شلیک شدهاند. ابوظبی بدون ارائه جزئیات روشن درباره مسیر پرواز یا اهداف احتمالی موشکها، در ادامه اعلام کرد روابط تجاری و مالی خود با ایران را متوقف خواهد کرد.
این ادعا با واکنش فوری تهران مواجه شد. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، اتهام امارات را کاملاً مردود دانست و آن را اقدامی خلاف حسن همجواری و تلاشهای جاری برای تقویت اعتماد میان کشورهای منطقه عنوان کرد.
نکته مهم در این میان، فاصله کوتاه میان طرح ادعای حمله موشکی و اعلام تصمیم اقتصادی امارات است؛ فاصلهای که از نگاه منتقدان میتواند نشانهای از پیوند میان یک روایت امنیتی و تصمیم سیاسی و اقتصادی باشد. آمریکا و سناریوی تخریب روابط ایران با همسایگان
رضا میرابیان، سفیر پیشین ایران در کویت و تحلیلگر مسائل غرب آسیا، معتقد است تحولات اخیر امارات را نمیتوان جدا از فضای منطقهای پس از جنگ اخیر بررسی کرد.
از نگاه او، آمریکا پس از آنکه در جنگ نتوانست به اهداف موردنظر خود دست پیدا کند، به سمت ایجاد آشفتگی در روابط ایران با کشورهای همسایه حرکت کرده است. در این چارچوب، طرح اتهامات علیه ایران میتواند با هدف کاهش اعتماد میان تهران و پایتختهای عربی و ایجاد زمینه برای فشارهای بیشتر انجام شود.
میرابیان همچنین حوادثی را که به گفته او در اقلیم کردستان عراق و امارات رخ داده، در چارچوب عملیات موسوم به «پرچم دروغین» تحلیل میکند؛ ادعایی که البته نیازمند بررسی مستقل شواهد و اطلاعات موجود است و نباید صرفاً بر مبنای اظهارات طرفهای درگیر درباره آن قضاوت کرد. تصمیم امارات چقدر مستقل از واشنگتن است؟
یکی از پرسشهای اصلی درباره رفتار ابوظبی این است که آیا توقف روابط اقتصادی با ایران تصمیمی مستقل بوده یا تحت تأثیر فشارهای آمریکا و ملاحظات امنیتی واشنگتن اتخاذ شده است.
میرابیان معتقد است امارات در تصمیمات راهبردی منطقهای نمیتواند کاملاً جدا از آمریکا عمل کند و اقدامات اخیر را بخشی از یک طراحی بزرگتر میداند. از منظر این تحلیل، واشنگتن تلاش میکند کشورهای عربی منطقه را در موقعیتی قرار دهد که در صورت افزایش تنش با ایران، از سیاستهای آمریکا تبعیت کنند.
در مقابل، واقعیت روابط کشورهای عربی با ایران پیچیدهتر از یک دوگانه ساده «ایران ـ آمریکا» است. کشورهای حوزه خلیج فارس از یک سو به همکاریهای امنیتی با آمریکا وابستهاند و از سوی دیگر، ایران را به عنوان یک همسایه دائمی و بازیگری مهم در معادلات منطقهای نمیتوانند نادیده بگیرند. چرا کشورهای منطقه میان ایران و آمریکا گرفتار شدهاند؟
این وضعیت یک تناقض اساسی برای کشورهای منطقه ایجاد کرده است. آنها از یک طرف نمیخواهند روابط امنیتی و نظامی خود با آمریکا را از دست بدهند و از طرف دیگر، میدانند که جغرافیای سیاسی منطقه قابل تغییر نیست و ایران همچنان یکی از بازیگران اصلی خلیج فارس و غرب آسیا خواهد بود.
میرابیان با اشاره به همین مسئله میگوید کشورهای منطقه به این واقعیت واقفاند که «ایران ماندنی و آمریکا رفتنی است»، اما کاهش وابستگی به واشنگتن فرآیندی زمانبر خواهد بود.
این نگاه را میتوان یکی از مهمترین مؤلفههای سیاست خارجی کشورهای عربی در سالهای اخیر دانست؛ سیاستی که در آن تلاش برای حفظ رابطه با آمریکا، همزمان با گسترش مناسبات با قدرتهای دیگری مانند چین و روسیه و مدیریت روابط با ایران دنبال میشود. کاهش نقش اقتصادی امارات در تعاملات ایران
در بخش اقتصادی نیز میرابیان معتقد است نقش امارات در مناسبات مالی ایران نسبت به گذشته کاهش یافته و تهران در ماههای اخیر تلاش کرده بخشی از مسیرهای تجاری و مالی خود را به دیگر کشورهای همسایه منتقل کند.
اگر چنین روندی ادامه پیدا کند، فشار اقتصادی ناشی از تصمیمهای ابوظبی الزاماً به معنای توقف کامل تجارت منطقهای ایران نخواهد بود؛ بلکه میتواند به بازآرایی مسیرهای تجاری و افزایش نقش سایر همسایگان منجر شود.
به همین دلیل، تصمیم امارات را باید همزمان از دو زاویه بررسی کرد؛ نخست به عنوان یک اقدام سیاسی در واکنش به ادعای امنیتی اخیر و دوم به عنوان بخشی از روند تغییر مسیرهای اقتصادی ایران در منطقه. آیا عملیات «پرچم دروغین» به ابزار جنگ روایتها تبدیل شده است؟
یکی از مهمترین ابعاد تحولات اخیر، جنگ روایتهاست. در شرایطی که یک حادثه امنیتی میتواند در مدت کوتاهی به بحران سیاسی تبدیل شود، نحوه روایت حادثه گاهی به اندازه خود حادثه اهمیت پیدا میکند.
ایران با رد اتهام امارات، از کشورهای منطقه خواسته است از اتهامزنی بدون ارائه شواهد خودداری کنند. در مقابل، ابوظبی نیز ادعای خود را در چارچوب ملاحظات امنیتی مطرح کرده است.
در چنین شرایطی، هرگونه نسبت دادن یک حمله یا حادثه امنیتی به یک کشور، بدون انتشار شواهد قابل بررسی، میتواند به افزایش سوءظن و تشدید فضای بیاعتمادی منجر شود؛ همان عاملی که در نهایت میتواند روابط میان کشورهای منطقه را تحت تأثیر قرار دهد. آیا حضور آمریکا در منطقه در حال تغییر است؟
میرابیان در بخش دیگری از تحلیل خود بر کاهش توان و نفوذ آمریکا در منطقه تأکید کرده و معتقد است کشورهای خلیج فارس باید در ارزیابی خود از کارآمدی حضور نظامی آمریکا تجدیدنظر کنند.
او همچنین به خرید تجهیزات دفاعی از کشورهای آسیایی توسط برخی کشورهای منطقه اشاره میکند و آن را نشانهای از تلاش برای متنوع کردن منابع تسلیحاتی میداند.
با این حال، حتی اگر کشورهای منطقه به سمت تنوعبخشی به شرکای امنیتی خود حرکت کنند، به نظر میرسد خروج کامل آمریکا از معادلات امنیتی خلیج فارس در کوتاهمدت اتفاقی محتمل نیست. پایگاههای نظامی، همکاریهای اطلاعاتی، قراردادهای تسلیحاتی و روابط سیاسی چند دههای، شبکهای از وابستگی ایجاد کرده که تغییر آن به زمان نیاز دارد. فرافکنی؛ تلاش برای حفظ تصویر قدرت آمریکا
از نگاه میرابیان، فشارهای رسانهای و امنیتی اخیر بخشی از تلاش واشنگتن برای حفظ تصویر قدرت خود در منطقه است؛ بهویژه در شرایطی که هزینههای نظامی و سیاسی حضور آمریکا افزایش یافته و توانایی این کشور برای تحمیل اراده خود با چالشهایی مواجه شده است.
در این چارچوب، ایجاد نگرانی درباره تهدید ایران، برجسته کردن حوادث امنیتی و متهم کردن تهران میتواند به آمریکا امکان دهد نقش خود را به عنوان تأمینکننده امنیت منطقه توجیه کند.
اما مسئله مهمتر این است که چنین رویکردی اگر با افزایش بیاعتمادی میان کشورهای منطقه همراه شود، میتواند دقیقاً برخلاف روندی باشد که در سالهای اخیر برای کاهش تنش و توسعه روابط همسایگی شکل گرفته است. آینده روابط ایران و کشورهای خلیج فارس چه خواهد شد؟
تحولات اخیر نشان میدهد روابط ایران با کشورهای عربی منطقه همچنان در معرض فشارهای خارجی قرار دارد. از یک سو، تهران تلاش میکند روابط همسایگی و اقتصادی خود را حفظ کند و از سوی دیگر، آمریکا و متحدانش همچنان از ابزارهای امنیتی و سیاسی برای اثرگذاری بر معادلات منطقه استفاده میکنند.
در این شرایط، مهمترین چالش برای کشورهای منطقه جلوگیری از تبدیل حوادث امنیتی به بحرانهای سیاسی و اقتصادی است. هر اندازه تصمیمهای راهبردی بر اساس شواهد روشن، گفتوگو و سازوکارهای منطقهای اتخاذ شود، امکان سوءاستفاده بازیگران خارجی از اختلافات میان همسایگان کاهش خواهد یافت.
ادعای اخیر امارات، صرفنظر از صحت یا نادرستی روایتهای مطرحشده درباره منشأ موشکها، یک واقعیت مهم را دوباره آشکار کرده است: خلیج فارس همچنان صحنه رقابت میان بازیگران منطقهای و فرامنطقهای است و هر حادثه امنیتی میتواند به ابزاری برای بازتعریف موازنه سیاسی تبدیل شود. از همین رو، حفظ کانالهای ارتباطی میان ایران و همسایگان و جلوگیری از شکلگیری روایتهای شتابزده، میتواند یکی از مهمترین عوامل جلوگیری از بازگشت منطقه به چرخه تازهای از تنش باشد.
کد خبر: 787388 | ۱۴۰۵/۰۵/۳۰ ۱۲:۱۴:۴۰ اعتمادآنلاین |
اکسیوس گزارش داد که ارتش آمریکا در اقدامی محرمانه، یک کریدور دریایی در مسیر ورود و خروج کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده است تا روزانه میلیونها بشکه نفت از این مسیر عبور کند؛ اقدامی که به گفته دو مقام آمریکایی، با وجود بنبست در جنگ، موفقیتی قابل توجه برای واشنگتن محسوب میشود.
این عملیات طی چند هفته گذشته در جریان بوده و هر شب حدود ۱۵ تا ۲۰ نفتکش از طریق یک مسیر جنوبی در امتداد سواحل عمان وارد تنگه هرمز شده یا از آن خارج میشوند.
مقامهای آمریکایی میگویند روزانه حدود ۱۰ میلیون بشکه نفت، معادل تقریبا نیمی از حجم انتقال نفت پیش از جنگ، از تنگه هرمز عبور کرده و وارد بازار جهانی انرژی میشود.
بر پایه این گزارش، این عملیات به رهبری آمریکا بخشی از مهمترین پیامدهای جنگ، یعنی اختلال در عرضه نفت و جهش قیمت جهانی نفت خام، را کاهش داده است. اگرچه حجم نفت عبوری همچنان پایینتر از سطح پیش از جنگ است، مقامهای آمریکایی میگویند این روند تاثیر محسوسی بر عرضه جهانی انرژی گذاشته است.
عملیات چگونه انجام میشود؟
این عملیات تنها به اسکورت نفتکشهای حامل نفت محدود نمیشود. ارتش آمریکا به نفتکشهای خالی نیز کمک میکند تا از دریای عرب وارد خلیج فارس شوند، از تنگه هرمز عبور کنند، در بنادر کشورهای منطقه نفت بارگیری کنند و سپس از همان مسیر خارج شوند.
جزئیات این عملیات تاکنون بهطور عمومی منتشر نشده بود.
یکی از مقامهای آمریکایی که مستقیما در جریان این عملیات قرار دارد، به اکسیوس گفت: «ما دو ماه است مسیر جنوبی تنگه هرمز را کنترل میکنیم. سپاه پاسداران میتواند مزاحمت ایجاد کند، اما کنترل تنگه در دست آنها نیست؛ در دست ماست.»
مدیریت عملیات از فورت براگ
به نوشته اکسیوس، کارگروه مسئول عملیات تنگه هرمز از مقر ارتش آمریکا در فورت براگ در ایالت کارولینای شمالی هدایت میشود و با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هماهنگی دارد.
این کارگروه هر روز فهرست کشتیهایی را که قصد خروج از خلیج فارس از طریق تنگه هرمز به سمت دریای عرب دارند، تهیه میکند. همزمان، نفتکشهای خالی اجارهشده نیز برای ورود به خلیج فارس و بارگیری نفت برنامهریزی میشوند.
کشتیها هر شب در بازههای زمانی مشخص و در قالب دو صف بزرگ، یکی برای ورود و دیگری برای خروج، از مسیر جنوبی تنگه عبور میکنند و تحت هدایت ارتش آمریکا قرار دارند.
در همین حال، جنگندههای نیروی هوایی آمریکا نیز برای مقابله با موشکهای کروز و پهپادهای ایرانی از این مسیر محافظت میکنند.
کاهش توان رصد ایران
مقامهای آمریکایی میگویند این عملیات پس از یک کارزار نظامی دو هفتهای توسط فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) امکانپذیر شد؛ کارزاری که به ادعای آنها توان راداری و سامانههای نظارت دریایی ایران را کاهش داده است.
بر اساس این گزارش، ایران اکنون دید محدودی نسبت به تردد کشتیها در مسیر جنوبی تنگه هرمز دارد و تنها از چند رادار بازسازیشده و نیروهای دیدهبانی مستقر در قایقهای تندروی سپاه برای رصد این مسیر استفاده میکند.
مقامهای آمریکایی مدعیاند به دلیل کاهش توان شناسایی ایران، حملات پهپادی و موشکی این کشور عمدتا بهصورت تقریبی و به سمت مناطقی انجام میشود که احتمال میرود کشتیها از آن عبور کنند.
به گفته یکی از مقامهای آمریکایی، برخی کشتیها در حملات ایران هدف قرار گرفتهاند، اما بسیاری از حملات نیز توسط نیروهای آمریکایی رهگیری شدهاند. او مدعی شد که نیروهای آمریکا در اوایل هفته جاری هشت پهپاد و دو موشک کروز ایرانی را سرنگون کردهاند.
صادرات نفت در حال افزایش است
مقامهای آمریکایی میگویند طی دو هفته گذشته، هر شب حدود ۱۵ تا ۲۰ نفتکش از مسیر جنوبی تنگه هرمز عبور کردهاند و صادرات نفت از خلیج فارس همچنان ادامه داشته است.
به گفته آنها، میانگین صادرات روزانه اکنون به حدود ۱۰ میلیون بشکه رسیده است. در برخی شبهای هفتههای اخیر نیز حجم نفت خارجشده از خلیج فارس به ۱۵ تا ۲۰ میلیون بشکه رسیده است.
بر اساس این گزارش، در یکی از شبهای همین هفته بیش از ۲۰ کشتی برای عبور از مسیر جنوبی تنگه برنامهریزی شده بودند و امکان انتقال حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت وجود داشته است.
ترامپ: حجم عظیمی از نفت از هرمز خارج میشود
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه در گفتوگو با آکسیوس گفت: «حجم عظیمی از نفت از تنگه هرمز خارج میشود.»
ترامپ همچنین گفت آمریکا در حال حاضر با ایران مذاکره نمیکند و افزود: «آنها وقت تلف میکنند. مذاکره با آنها اتلاف وقت است.»
او درباره وضعیت ایران نیز گفت: «ایرانیها هنوز مقداری توان مبارزه دارند، اما در مجموع، دیگر چیزی جز سایهای از گذشته خود نیستند.»
اخبار مرتبط ادعای جنجالی وزیر انرژی آمریکا درباره تردد نفت از تنگه هرمز؛ کپلر: قابل تطبیق نیست مسیرهای جایگزین تنگه هرمز کدام هستند؟
ایران آنلاین:
سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه روز جمعه با توجه به تبادل منظم حملات، اعمال مجدد محاصره دریایی و افزایش تعداد طرفهای درگیر در بحران، به دشواری توصیف وضعیت فعلی در منطقه خلیج فارس به عنوان یک «آتشبس» اشاره کرد.
به گزارش ایسنا، او در مصاحبهای با وبگاه خبری News.ru، یکی از عوامل اصلی بیثباتی را عدم اعتماد طرفها به دوام توافقات حاصل شده، با توجه به اختلالات مکرری که روند مذاکرات را مختل کرده است، دانست.
آماده گفتوگو با واشنگتن درباره اوکراین بدون مصالحه در مواضع خود هستیم
معاون وزیر امور خارجه روسیه تأیید کرد که روسیه همچنان آماده گفتوگو با ایالات متحده در مورد اوکراین است و تأکید کرد که این به معنای عقبنشینی مسکو از مواضع اساسی خود نیست.
ریابکوف آمادگی مسکو را برای گوش دادن به ایدههای جدید مطرح شده توسط مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا در خصوص دستیابی به یک توافق صلحآمیز اعلام کرد.
وی افزود: «ما همچنان آماده گفتوگو با واشنگتن هستیم، اما این به معنای عقبنشینی ما از مواضع اصولی خود نیست، با توجه به اینکه زمان به نفع کییف و اتحادیه اروپا نیست.»
او ادامه داد: «ما آمادهایم تا به پیشنهادهایی که با واقعیتهای میدانی مطابقت دارند، گوش فرا دهیم.»
به گزارش اسپوتنیک، ریابکوف آمادگی روسیه را برای شنیدن هرگونه پیشنهاد و ایدهای که او «معقول» توصیف کرد، مشروط بر اینکه با اهداف تعیینشده توسط ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، همسو باشند و واقعیتهای میدانی را منعکس کنند، تأیید کرد.
او تلاشها برای تحمیل آنچه «خواستههای افراطی اروپا و اوکراین» نامید یا خرید زمان برای مسلح کردن مجدد نیروهای اوکراینی را رد و استدلال کرد که چنین اقداماتی نمیتواند به یک توافق پایدار کمک کند.
او خاطرنشان کرد که دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا تمایل خود را برای شرکت در گفتوگوی سازنده و درک موضع روسیه نشان میدهد.
او مهمترین عامل در این مرحله را توانایی واشنگتن برای تأثیرگذاری بر تصمیمات کییف و حامیان اروپایی آن دانست، «که هنوز رویای تحمیل یک شکست استراتژیک به روسیه را در سر میپرورانند».
اظهارات ریابکوف در بحبوحه بنبست مداوم در روند سیاسی برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین، به موازات عملیات نظامی جاری در کییف و شکاف فزاینده بین مواضع دو طرف در خصوص شرایط هرگونه توافق بالقوه مطرح میشود.
انتهای پیام/
