علائم لخته‌ خون در پا

جوان آنلاین: دو پرونده قتل که هر کدام سال‌ها در انتظار اجرای حکم قصاص بودند، سرانجام با بخشش اولیای دم به پایان رسید؛ در پرونده نخست، قاتلی که سه بار پای چوبه دار رفته بود، پس از ۱۰ سال با گذشت مادر مقتول از مرگ نجات یافت و در پرونده دوم، آشپز جوانی که در جریان درگیری بر سر تأخیر سفارش غذا مرتکب قتل شده بود، با تلاش واحد صلح و سازش و رضایت خانواده مقتول از قصاص رهایی یافت. 

۱۰ سال پیش، مأموران پلیس یکی از شهر‌های استان فارس با تماس تلفنی از درگیری خونین در پارکی شلوغ باخبر شدند و وقتی به محل رسیدند، با جسد پسر جوانی به نام آرش مواجه شدند که با ضربه چاقو خونین نقش بر زمین شده بود. 

تحقیقات میدانی و اظهارات شاهدان نشان داد که آرش و دوستانش ساعتی پیش برای تفریح به پارک آمده بودند که با گروهی از پسران جوان که در گوشه‌ای بساط جوجه‌کباب برپا کرده بودند، درگیر می‌شوند. آرش و دوستانش از آنها خواسته بودند آرام‌تر صحبت کنند تا آرامش دیگران برهم نخورد، اما این خواسته ساده به مشاجره و سپس درگیری خونین انجامید. در حین درگیری، یکی از طرفین با چاقو به سمت آرش حمله کرد و ضربه مهلکی به او زد. پسر جوان بر زمین افتاد و مهاجمان متواری شدند. دوستان آرش با اورژانس تماس گرفتند، اما پیش از رسیدن تیم پزشکی، آرش بر اثر شدت خونریزی جان باخت. 

مأموران به سرعت متهمان را شناسایی و قاتل او را به نام سعید دستگیر کردند. متهم در بازجویی‌ها با ابراز پشیمانی به قتل اعتراف کرد و گفت: «آرش را نمی‌شناختم و اولین بار بود که او را می‌دیدم. وقتی او و دوستانش اعتراض کردند، عصبانی شدم و لحظه حادثه کنترل خود را از دست دادم. حالا به شدت پشیمانم.» 

اولیای دم درخواست قصاص کردند و متهم پس از تکمیل تحقیقات در دادگاه کیفری یک استان محاکمه و به قصاص محکوم شد. رأی دادگاه پس از تأیید در دیوان عالی کشور، به شعبه اجرای احکام ارسال شد. 

۳ بار چوبه دار و بخت یار قاتل 

قاتل در یک قدمی چوبه دار بود که واحد صلح و سازش تلاش کرد رضایت اولیای دم را جلب کند، اما پدر و مادر آرش در تمام جلسات بر قصاص اصرار داشتند. یک سال قبل، سعید برای اولین بار پای چوبه دار رفت و وقتی طناب دار به گردنش آویخته شد، ناگهان از هوش رفت و روی زمین افتاد. اولیای دم با دیدن این صحنه و پادرمیانی تیم صلح و سازش، به او مهلت دادند. وی به بیمارستان منتقل شد و پس از بهبودی به سلولش بازگشت. مدتی بعد، سعید برای دومین بار پای چوبه دار رفت. آن روز نیز بخت یار او بود و اولیای دم در محل اجرای حکم حاضر نشدند. اجرای حکم به موعد دیگری موکول شد. چندی پیش، متهم برای سومین بار پای چوبه دار رفت. این‌بار اولیای دم برای اجرای حکم حضور یافتند، اما گریه و التماس‌های او و خانواده‌اش دل پدر و مادر آرش را به رحم آورد و آنها بار دیگر به قاتل مهلت دادند. 

چرخش سرنوشت؛ وقتی مادر مقتول به دنبال بخشش برادرش رفت 

قرار بود سعید به زودی برای چهارمین بار پای چوبه دار برود، اما حادثه‌ای تلخ، سرنوشت او را دگرگون کرد. مادر آرش که همواره اصرار بر قصاص داشت، با اتفاق جدیدی در خانواده‌اش مواجه شد. برادر این زن که برای تماشای مسابقه فوتبال جام جهانی به خانه دوستش رفته بود، حین تماشای مسابقه با یکی از میهمانان درگیر و او را به قتل رساند. آغاز این درگیری، شوخی و کل‌کل درباره بازی بود که به قتل انجامید. مادر آرش که تا دیروز برای قصاص قاتل فرزندش مصر بود، اکنون برای نجات جان برادرش به دنبال جلب رضایت اولیای دم است. او تصمیم گرفت قاتل فرزندش را ببخشد تا این بخشش، دل خانواده مقتول برادرش را به رحم آورد. 

چندی پیش، اولیای دم آرش، سعید را بخشیدند و او که نفس‌هایش به شماره افتاده بود، با این اقدام خداپسندانه به زندگی دوباره بازگشت و پس از ۱۰ سال از زندان آزاد شد. متهم وقتی در جریان حادثه برای دایی مقتول قرار گرفت به همراه خانواده دایی مقتول به دیدار خانواده اولیای دم رفت تا برای دایی آرش نیز رضایت بگیرند. او از سختی‌های زندان و کابوس‌های همیشگی‌اش گفت و التماس‌های خواهر قاتل سرانجام نتیجه داد؛ دایی آرش نیز در یک قدمی بخشش قرار گرفت. 

روایت دوم: آشپز خشمگین و قصاصی که با بخشش منتفی شد 

دومین قاتل هم که به تازگی در تهران بخشیده شد آشپز جوان یکی از رستوران‌های شمال تهران بود که چهار سال قبل یکی از کارگران رستوران را به قتل رسانده بود. او پس از تأیید حکمش در شعبه ۶ دیوان عالی کشور در یک قدمی چوبه دار قرار داشت که با تلاش‌های قاضی حسین دورودی، قاضی شعبه دوم اجرای احکام دادسرای امور جنایی تهران به زندگی دوباره بازگشت. 

درگیری بر سر تأخیر سفارش‌ها؛ یک کشته و ۳ زخمی 

چهار سال پیش، اواخر مهر ۱۴۰۱، بازپرس ویژه قتل و کارآگاهان اداره دهم پلیس آگاهی از درگیری خونین در یکی از رستوران‌های شمال تهران باخبر و راهی محل شدند. مأموران هنگام ورود دریافتند که در این حادثه چهار نفر زخمی شده‌اند که ضارب نیز جزو مصدومان بوده و همگی برای درمان به بیمارستان منتقل شده‌اند. مأموران به بیمارستان رفتند و تیم پزشکی اعلام کرد که یکی از مصدومان بر اثر شدت خونریزی جان باخته است. دو مصدوم دیگر و قاتل با تلاش کادر درمان از مرگ نجات یافتند و حال آنها رو به بهبودی است. 

قاتل پس از بهبودی نسبی در تحقیقات پلیسی به قتل اعتراف کرد و گفت: «آشپز رستوران بودم و مقتول در سالن کار می‌کرد. او همیشه سفارش مشتری‌ها را دیر به من می‌رساند. بار‌ها به او تذکر دادم که سفارش را به محض دریافت به آشپزخانه بیاورد، اما توجه نمی‌کرد. شب حادثه دوباره بر سر همین موضوع مشاجره کردیم. عصبانی شدم و چاقویی از آشپزخانه برداشتم و به سمتش حمله کردم. حین درگیری، دو نفر از کارگران برای میانجیگری آمدند که آنها هم زخمی شدند.» 

متهم پس از اعتراف و بازسازی صحنه قتل در شعبه چهارم دادگاه کیفری یک استان تهران محاکمه و با درخواست اولیای دم به قصاص محکوم شد. حکم قصاص پس از تأیید در شعبه ششم دیوان عالی کشور، برای سیر مراحل اجرا روی میز قاضی حسین دورودی قرار گرفت. 

قاضی شعبه با برگزاری جلسات صلح و سازش، سرانجام موفق شد اولیای دم را راضی کند و آنها با دریافت وجه‌المصالحه، قاتل را بخشیدند. آشپز جوان که با اقدام خداپسندانه اولیای دم به زندگی دوباره بازگشته، به زودی از جنبه عمومی جرم محاکمه خواهد شد.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، عصر پنج‌شنبه ۲۹ مردادماه و در مراسم بزرگداشت چهلمین روز تدفین پیکر رهبر شهید انقلاب در مسجد امام حسن عسکری (ع) کربلای معلی، در واکنش به اقدام مشکوک رئیس مجلس عراق در انتشار نقشه‌ای با نام جعلی برای خلیج فارس، تأکید کرد پیوند تاریخی، جغرافیایی و اعتقادی تهران و بغداد نباید به میدان بازی روایت‌سازی‌های بیرونی تبدیل شود. وی با یادآوری اینکه تلاش دشمنان برای فاصله‌انداختن میان دو ملت، به نزدیکی بیشتر ایران و عراق انجامیده است، تصریح کرد دو کشور با ایستادگی در برابر مداخله بیگانگان، نپذیرفته‌اند سرنوشتشان در پایتخت‌های خارجی نوشته شود و به «پاورقی روایت‌های دیگران» تبدیل شوند. 

به گزارش ایرنا، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی روز گذشته و در سومین روز سفر هیئت پارلمانی جمهوری اسلامی ایران، پس از حضور در قبرستان وادی‌السلام نجف و ادای احترام به شهدای مقاومت عراق، در گفت‌وگویی با بیان اینکه ابتدا از طرف رهبر انقلاب و ملت شریف ایران از همه ملت شجاع و مبارز عراق که با حضورشان در تشییع پیکر مطهر امام شهید ایران اسلامی درخشیدند و این پیوند همیشگی را مستحکم‌تر کردند و افتخار بزرگی آفریدید، قدردانی می‌کنم، گفت: در روز و ایامی که ملت ایران غمگین بودند، حزن و اندوه داشتند، این حضور معنی‌دار و شجاعانه ملت عراق در نجف و کربلا تسلی‌خاطر هموطنان شد. وی با اشاره به ایام اربعین امام حسین (ع) به میزبانی کشور عراق، افزود: مثل همیشه در ایام اربعین حسینی، ملت حسینی و عاشورایی عراق میزبان میلیون‌ها زائر از ایران و دیگر کشور‌ها بودند و خوش درخشیدید و خوب میهمان‌نوازی کردید. 

رئیس مجلس شورای اسلامی یادآور شد: شما مردم عراق در مراسم اربعین همه ظرفیت‌های مادی و معنوی خود را پای زوار و راهپیمایان اربعین آوردید، به همه شما خدا قوت می‌گویم و ان‌شاءالله که مورد قبول حضرت حق و سیدالشهدا (ع) باشد و از طرف همه ملت ایران از شما عزیزان، بزرگواران، عشایر و موکب‌ها قدردانی و تشکر می‌کنم. قالیباف با بیان اینکه امریکا و اسرائیل بداند که وحدت بین امت اسلامی و به ویژه بین دو ملت ایران و عراق هرگز گسستنی نیست، اظهار کرد: چراکه این پیوند برخاسته از سنت‌های الهی و قرآن کریم، محبت و پیروی از اهل بیت، فرهنگ شهدا و عاشورا و مکتب امیرالمؤمنین (ع) است و برای این باور، این ملت جان و خون داد و مبارزه کرد. وی تأکید کرد: رزمندگان ایران و عراق آن روزی که به هم نیاز داشتند، به مانند زمان توطئه امریکا و اسرائیل در موضوع داعش، در کنار هم قرار گرفتند و در جنگ تجاوزکارانه اخیر هم، ملت عراق در جنگ رمضان به پا خاستند و نماد این مبارزه خون شهید ابومهدی و شهید حاج قاسم عزیز است که در این سرزمین در هم آمیخته شد. 

رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: عراق و ایران در مقابل استکبار خواهند ایستاد و همان‌گونه که پوزه امریکا را در جنگ رمضان به زمین زدند و طعم تلخ شکست را به آنها چشاندند، این مسیر همچنان ادامه خواهد داشت. قالیباف با بیان اینکه ما امروز با همه وجودمان درک می‌کنیم که جبهه مقاومت در مقابل رژیم صهیونیستی از هر زمان دیگری زنده‌تر و در میدان‌تر است، گفت: این ما هستیم که همراه امام و شهدا، راه سنت‌های الهی را با برادری و اخوت در کنار یکایک ملت و مرجعیت و رهبر عزیز انقلاب به پیش می‌بریم. 

 ادای احترام به شهدای مقاومت عراق 

رئیس مجلس شورای اسلامی و هیئت پارلمانی همراه، روز جمعه و در اولین برنامه روز سوم سفر خود به عراق، در بدو ورود به شهر نجف اشرف، با استقبال رزمندگان جبهه مقاومت، بر مزار فرمانده شهید ابومهدی المهندس و جمعی از فرماندهان شهید حشدالشعبی در قبرستان وادی‌السلام حاضر شدند و ضمن قرائت فاتحه به مقام شامخ شهدای مقاومت عراق ادای احترام کردند. 

در این مراسم که تعدادی از فرماندهان و رزمندگان حشدالشعبی نیز حضور داشتند، از تعدادی از خانواده‌های شهدا و جانبازان جبهه مقاومت که در جریان حمله اخیر سعودی- امریکایی به پایگاه‌های حشدالشعبی در عراق به این مرتبه نائل آمدند، با اهدای لوح توسط دکتر قالیباف قدردانی به عمل آمد. دکتر قالیباف و هیئت پارلمانی همراه، همچنین با حضور بر سر مزار سردار رئیس‌علی دلواری در قبرستان وادی‌السلام نجف اشرف، به مقام شامخ رهبر قیام مردم جنوب ایران علیه انگلیس که در جنگ جهانی اول با به زانو درآوردن استعمار پیر به مقام دلیرمرد تنگستان و سردار بزرگ ملی ایران نائل آمد، با اهدای گل و قرائت فاتحه ادای احترام کردند. 

 ایران و عراق نپذیرفتند پاورقی روایت‌های دیگران شوند 

رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به عمق پیوند ایران و عراق که ریشه در تاریخ، جغرافیا و اعتقادات دو ملت دارد، گفت: همگان باید بدانند هر قدمی که دشمنان دو کشور برای دور کردن ما از یکدیگر برداشتند، ما دو قدم به یکدیگر نزدیک‌تر شده‌ایم. دکتر قالیباف، عصر پنج‌شنبه به نمایندگی از رهبر معظم انقلاب در مراسم چهلمین روز تدفین پیکر رهبر شهید انقلاب در کربلای معلی شرکت و در سخنرانی خود به اقدام مشکوک رئیس مجلس عراق در انتشار نقشه خلیج فارس با نام جعلی، واکنش نشان داد. قالیباف در این مراسم ضمن درود به پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت او علیهم‌السلام و صلوات بر امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام، گفت: شهادت یازدهمین ستاره آسمان امامت را تسلیت عرض کرده و از حضرت ولی عصر (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) می‌خواهم که به ما توفیق دهد در راه اعتلای دین خدا گام برداریم و مایه سرافرازی ملت‌های خود شویم. رئیس مجلس شورای اسلامی در ادامه با بیان اینکه در این جلسه حاضر شده‌ام تا سلام گرم رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای و ملت ایران را به شما برسانم، گفت: ملت عراق در تشییع تاریخی رهبر شهید انقلاب اسلامی، حق برادری را به جا آورده و جهان را حیرت‌زده کردند؛ و امروز من اینجا هستم تا از ملت قهرمان عراق تشکر کنم. وی در ادامه تصریح کرد: همگان باید بدانند هر قدمی که دشمنان دو کشور برای دور کردن ما از همدیگر برداشتند، ما دو قدم به یکدیگر نزدیک‌تر شده‌ایم. 

قالیباف در ادامه با بیان اینکه عمق پیوند دو کشور ریشه در تاریخ، جغرافیا و اعتقاداتی به عظمت اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم‌السلام) دارد، اظهار داشت:، اما آنچه باعث شده تهران و بغداد به هم نزدیک‌تر شوند، امتناع مشترک از این است که پایتخت‌های بیگانه سرنوشت مردمان ما را رقم بزنند. رئیس قوه مقننه ادامه داد: در تاریخ درباره ما خواهند نوشت که ما دو ملتی بودیم که نپذیرفتیم پاورقی روایت‌های دیگران شویم و سرنوشتمان را در پایتخت‌های دولت‌های غربی ننوشتند. وی همچنین تأکید کرد: اگر ما با مقاومت، با ایستادگی ملت‌هایمان و با کمک یکدیگر توانستیم امنیت را در کشورهایمان برقرار کنیم، اکنون باید برای رفاه اقتصادی دو ملت، پیشرفت و توسعه دو کشور هم‌قسم شویم. 

قالیباف اضافه کرد: ما برای تکرار کلمات بدون پشتوانه اینجا نیستیم، دستور کار روشنی برای ارتقای امنیت و ثبات دو کشور، کوتاه کردن دست بیگانگان و تعریف پروژه‌هایی داریم که به بهبود زندگی دو ملت کمک می‌کند. رئیس مجلس شورای اسلامی در پایان خاطرنشان ساخت: ما در سخت‌ترین روز‌ها دوستان و برادران هم بوده‌ایم، در ناخوشی‌ها با هم ایستادیم و در موفقیت‌ها نیز کنار هم خواهیم بود و در یک کلام؛ قدرت ما در برادری ماست. «اُخوتُنا قُوَّتُنا إِنْ شاءَ الله. أُخْرَى تُحِبُّونَها نَصْرٌ مِنَ اللهِ وَ فَتْحٌ قَرِیبٌ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِینَ». 

دیدار با قاسم العبودی مشاور امنیت ملی عراق و حضور در جمع فعالان اقتصادی ایرانی و عراقی در بغداد از دیگر برنامه‌های رئیس مجلس شورای اسلامی در سفر به عراق بود.

روح‌الله نجابت، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی: قانون «مقابله با‌نفوذ بیگانگان» پس از ماه‌ها کار کارشناسی در کمیسیون امنیت ملی مجلس، در اسفند ۱۴۰۴ نهایی شد، اما با وقوع جنگ تحمیلی رمضان به این روزها موکول شد. این قانون نه واکنشی به تنش‌های مقطعی، بلکه پاسخی به یک خلا راهبردی است که سال‌ها در حوزه‌ی شفاف‌سازی و مدیریت مخاطراتِ ارتباطاتِ خارجی وجود داشت.

خوشبختانه یا متاسفانه، بیشتر نقدهایی که در فضای رسانه‌ای در روزهای اخیر مطرح شد و بازتاب پیدا کرد، متوجه نسخه‌ی اولیه (تیر ۱۴۰۴ و دارای ۱۹ ماده) بود. البته به سهم خود، به عنوان یکی از طراحان و عضوی از کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، از تمامی دلسوزان و نخبگانی که با نقدهای خود به پخته‌تر شدن این قانون کمک کردند، سپاسگزارم. بسیاری از این نقدها در نسخه‌ی نهایی بازتاب یافته و برطرف شده است. با این حال، برخی از نقدها همچنان بر اساس نسخه‌ی پیشین مطرح می‌شود، در حالی که متن کنونی مصوبه‌ی کمیسیون، تفاوت‌های اساسی با آن دارد.

از همین جا از همه‌ی صاحب‌نظران، نخبگان و فعالان رسانه‌ای دعوت می‌کنیم که متن نهایی را مطالعه کنند و نقدهای سازنده‌ی خود را برای ارتقای هرچه بیشتر این قانون ارائه دهند؛ چرا که هنوز در مرحله‌ی بررسی و پیش از تصویب نهایی هستیم و از هر نقدِ عالمانه‌ای استقبال می‌کنیم.

به منظور رفع هرگونه ابهام، متن کامل مصوبه‌ی کمیسیون (نسخه‌ی اسفند ۱۴۰۴ و دارای ۳۳ ماده) که این روزها در دستور کار مجلس شورای اسلامی است، به‌عنوان پیوست این یادداشت ارائه می‌شود.

1. چرا به قانون جدیدی نیاز داشتیم و تفاوت آن با قوانین پیشین در چیست؟

پاسخ: قوانین گذشته عمدتاً بر جاسوسی کلاسیک متمرکز بودند، اما امروز دشمن از نفوذ ادراکی و شبکه‌سازی پنهان استفاده می‌کند تا «محاسبات تصمیم‌گیران» را تغییر دهد و تصمیماتی نهایی شده به نفع او باشد، بدون آنکه طرف مقابل متوجه شود. سایر نظام‌های حقوقی در دنیا برای این موضوع قوانین مفصلی را وضع کرده‌اند. اما در جمهوری اسلامی برای اولین‌بار، در پیش‌نویس این قانون، جنگ ادراکی و مشاوره‌های مخربِ هدایت‌شده از بیرون جرم‌انگاری شده و با ایجاد سامانه‌ی شفافیت، زمینه‌ی مقابله با این تهدید پیچیده را فراهم می‌آورد. اساساً در مساله نفوذ، براساس قوانینِ فعلی، اقدام خلافِ قانون یا مجرمانه‌ای رخ نمی‌دهد. یک کارگزار خارجی که معمولا هویت واقعی خود را در پشت اسامی زیبا پنهان کرده و کشفِ اهداف نهایی او برای مردم ممکن نیست؛ در پوششِ یک دوره‌ی آموزشی، برنامه‌هایی را برای برخی از افرادِ مرتبط با دولتمردان، نخبگان یا هنرمندان برگزار می‌کند. از ایشان حمایت مالی می‌کند و یا حتی قرارداد می‌بندد.

در چارچوب قوانین فعلی این‌ها همه مشروع هستند. اما آن کارگزار به دنبال تحقق اهداف خصمانه علیه ملت ایران است. و اگر مردم می‌دانستند که علیه منافع ایران اقدام می‌کنند حتما این کار را نمی‌کردند. این قانون می‌خواهد در گام نخست برای مردم، یک سطحی از اطمینان را ایجاد کند که در ارتباط با کارگزارانِ خارجی، علیه منافع کشورشان اقدام نمی‌کنند. این قانون می‌خواهد اقدامات کارگزاران خارجی را هم شفاف کند. آن‌ها هم مکلف خواهند شد که ارتباطات خود را ثبت کنند. شفافیت ارتباط کارگزار خارجی یک مساله مهم است. او حق ندارد پنهان‌کارانه با دولت‌مردان، نخبگان، هنرمندان و مردم ارتباط بگیرد. این شفافیت، به صورت دو سویه باعث تسهیل مراودات ایران و اشخاص ایرانی با دنیا می‌شود.

۲. این قانون چگونه با ایجاد سطوح اطمینان بخش، ارتباط با خارج از کشور را تسهیل می‌کند؟

پاسخ: این قانون بر اساس سطح‌بندی هوشمندانه‌ی کشورها (ماده ۲) طراحی شده است: ما سه سطح را در مصوبه کنونی داریم. دولت‌ها یا رژیم‌های متخاصم (مثل آمریکا و رژیم صهیونی) که لازم است بالاترین سطح نظارت نسبت به اینها و اقداماتشان وجود داشته باشد. ارتباط با اینها نیاز به اخذ مجوز دارد. دولت‌هایی که علیه ایران اقداماتی را ساماندهی و اجرا کرده‌اند؛ نظارت ساده‌تر خواهد بود اما در اینجا هم لازم است. اما سایر کشورها (اکثریت قاطع کشورها): تعاملات کاملاً عادی و بدون محدودیت‌های امنیتی خواهد بود و صرفا نیازمند ثبت ارتباط در یک پنجره واحد است. این سطح بندی پویاست و توسط شورای عالی امنیت ملی بروزرسانی می‌شود و به صورت شفاف در اختیار مردم قرار خواهد گرفت. بنابراین، این قانون دروازه‌ای هوشمند برای عبور امنِ تعاملات مشروع طراحی کرده است.

3. سازوکارِ سامانه‌ی ثبت ارتباطات چگونه طراحی شده است و چه تضمینی برای روان بودنِ فرآیندها وجود دارد؟

پاسخ: سامانه‌ی ثبت ارتباطات، با هدفِ شفاف‌سازی و نه محدودیت، طراحی شده است. برای جلوگیری از هرگونه پیچیدگی، ماده‌ی ۶ قانون، اصلِ «تاییدِ ضمنی» را پیش‌بینی کرده است: اگر دستگاه‌های امنیتی ظرف ۷ روز به درخواستِ ثبت‌شده پاسخی ندهند، درخواست به‌طورِ خودکار تایید محسوب می‌شود. همچنین شفافیت در سرفصل‌ها و ضوابطِ سامانه، مانع از بروزِ رانت، امضای طلایی و معطلیِ نخبگان خواهد شد. به‌عبارتِ دیگر، این سامانه برای تسهیلِ تعاملاتِ شفاف طراحی شده، نه برایِ سخت‌گیریِ بی‌دلیل.

4. تاثیر این قانون بر زندگی روزمره مانند سفرهای خارجی و خریدهای خرد مردم چه خواهد بود؟

پاسخ: مواد ۳ و ۴ قانون، معافیت‌های گسترده‌ای برای امور عادی در نظر گرفته‌اند. تعاملات روزمره مانند خرید از فروشگاه‌های خارجی، استفاده از خدمات بین‌المللی، سفرهای تفریحی و زیارتی، ارتباطات خانوادگی و حتی مکاتبات غیررسمی، کاملاً از ثبت در سامانه معاف هستند. به‌بیان روشن‌تر، زندگیِ عادیِ شهروندان، نه‌تنها محدود نمی‌شود، بلکه هیچ بارِ اداریِ جدیدی بر دوشِ آنها تحمیل نمی‌گردد.

5. تکلیف اساتید، پژوهشگران و فعالان اقتصادی در تعامل با خارج از کشور چیست؟

پاسخ: قانون به‌روشنی میان «تعاملاتِ عادی» و «فعالیت‌های پُرمخاطره» تمایز قائل شده است. مذاکرات اولیه، تعاملات پیش‌قراردادی و حتی تبادلِ نمونه‌کالا برای فعالان اقتصادی، نیاز به ثبت در سامانه ندارد (ماده ۴، تبصره‌ها). نظارتِ اصلی معطوف به قراردادهای کلان، تبادلاتِ مالیِ قابل‌توجه، داده‌های حساس، مشاغلِ خاص و تبلیغات در رسانه‌های خارجی است. در این موارد نیز، صرفاً «شفافیتِ ثبت» در سامانه کافی است و تنها در صورتِ احرازِ مخاطره، نیاز به اخذِ مجوز خواهد بود. بنابراین، تعاملاتِ علمی و تجاریِ شفاف، در بستری ایمن و تسهیل‌شده، کاملاً آزاد است.

6. در شرایطی که فرصت ثبتِ قبلی وجود ندارد، چه راهکاری پیش‌بینی شده است؟

پاسخ: مصوبه این وضعیت را پیش‌بینی کرده است. شخص می‌تواند ارتباطِ فوری را برقرار کند و تا ۷۲ ساعت بعد، گزارشِ آن را در سامانه ثبت نماید. بنابراین، هیچ بن‌بستی برای مدیران، فعالان اقتصادی و حتی پژوهشگران ایجاد نشده است و نیازی به توقفِ مذاکرات یا قراردادها نیست.

7. بخش قابل توجهی از این قانون به نفوذ فرهنگی و شفافیت فعالیت رسانه‌ها می‌پردازد. آزادی بیان و فعالیت حرفه‌ای خبرنگاران در این قانون چگونه تضمین می شود؟

پاسخ: این قانون حامی روزنامه‌نگاری مستقل است و با ایجاد سطوح اطمینان بخش و رفع اتهاماتِ بی‌مورد، از آزادی بیان و فعالیت‌های حرفه‌ایِ خبرنگاران حمایت می‌کند و در نهایت باعث تقویت آزادی بیان خواهد شد. هدفِ این قانون، مقابله با کارگزاری‌هایِ پنهان است. این قانون کمک می‌کند تا از یک روزنامه‌نگار یا پژوهشگرِ مستقل، در برابرِ کسی که از سرویس‌هایِ اطلاعاتی یا دولت‌های متخاصم پول می‌گیرد تا افکار عمومی را مهندسی کند؛ یک تمایز ایجاد کرده و مانع دخالت دولت‌های متخاصم و پول‌های کثیف در مدیریت افکار عمومی، اقدام علیه فرهنگ عمومی یا حتی مهندسی انتخابات شود. شفافیت مالی، از رسانه‌های داخلی در برابر اتهامات نیز صیانت می‌کند.

8. این قانون نگرانی‌هایی را برای کسانی که در حال حاضر تعاملاتی را با کشورهای خارجی دارند، ایجاد کرده است. آیا راهکاری برای آن در نظر گرفته شده است؟

پاسخ: بر اساس ماده‌ی ۱۵، همه‌ی اشخاص حقیقی و حقوقی ۳ ماه فرصت دارند تا فعالیت‌ها، قراردادها و ارتباطات جاری خود را با سازوکار جدید تطبیق داده و در سامانه شفاف کنند. هیچ‌کس به خاطر تعاملات گذشته‌اش غافلگیر نخواهد شد.

۹. آیا این قانون مشابهی در جهان دارد؟

پاسخ: بله همه‌ی دنیا به روشنی این قوانین را داشته‌اند و جای تعجب است که چرا ما از این عرصه غافل بودیم. قوانینی چون FARA در آمریکا (مصوب ۱۹۳۸) و سازوکار «ثبت نفوذ خارجی FIRS» در ذیل قانون امنیت ملی بریتانیا اجرا می‌شوند. شفافیت در ارتباطات خارجی، امروز به استانداردی جهانی تبدیل شده است. این مصوبه نیز در‌همین راستا و البته متناسب با شرایط بومی ماست. عمیقا معتقدیم که امنیت از مسیر شفافیت می‌گذرد و نه انسداد و محدودیت.

10. آیا با توجه به اینکه هنوز قانون به‌طور نهایی تصویب نشده، امکان اصلاح آن وجود دارد؟

پاسخ: بله کاملاً. ما در مرحله‌ی پایانی بررسی و پیش از تصویب نهایی در صحن مجلس هستیم و این دقیقاً بهترین فرصت برای ارائه‌ی نقدهای سازنده و اصلاحات هوشمندانه است. ما به‌دنبال قانونی پخته، فراگیر و مورد اعتماد هستیم. بنابراین نه تنها از نقدهای عالمانه استقبال می‌کنیم، بلکه آن را ضرورتی برای ارتقای کیفیت قانون می‌دانیم و از همه منتقدان محترم دعوت می‌کنیم که متن نهایی را مطالعه کنند و نقدهای خود را براساس آن ارائه دهند؛ اگر حرفِ حسابی، و نقدِ دلسوزانه‌ای وجود داشته باشد، قطعاً در فرصت باقی‌مانده، اعمال خواهد شد.

اما حرف پایانی:

امام شهید از نیمه‌ی دهه‌ی ۹۰، با درک دقیق از نقشه‌ی جدید دشمن، بارها نسبت به پدیده‌ی «نفوذ» هشدار دادند و آن را نه یک تهدید حاشیه‌ای، بلکه خطری بنیادین برای «دستگاه محاسباتی مسئولان» و «تغییر در غایات ملی» معرفی کردند. ایشان تاکید داشتند که نفوذ فراتر از جاسوسی است و دشمن به دنبال تغییر باورها، آرمان‌ها و جهت‌گیری‌های تصمیم‌سازان کشور است. مصوبه‌ی کنونی دقیقاً در راستای تحقق همین هشدارها و مطالبات طراحی شده است. این قانون با جرم‌انگاریِ «مشاوره‌های مخربِ هدایت‌شده از بیرون» و ایجاد سامانه‌ی شفافیت، عملاً به آن بخش از دغدغه‌های ایشان که می‌فرمودند «نفوذ باید رصد، شناسایی و مهار شود»، جامه‌ی عمل پوشانده است. از این رو، این مصوبه را باید پاسخی عملیاتی و دیرهنگام اما موثر به وصیتِ راهبردیِ امام شهید دانست.

این قانون، زمین بازی را برای نیروهای دلسوز شفاف و امن می‌کند و از بروز وابستگی‌های غیرضرور، خیانت و سوءاستفاده‌های کلان پیشگیری می‌نماید. تصویب و اجرای دقیق آن، گامی عملیاتی در تحقق مطالباتِ رهبر شهید (رضوان‌الله تعالی علیه) است و نظام و جامعه را در برابر نفوذ بیگانگان، مصونیت‌بخشی خواهد کرد. تعامل با جهان، نه‌تنها محدود نمی‌شود، بلکه در بستری امن‌تر و شفاف‌تر تقویت خواهد شد.