تحرک تازه بروکسل در آنکارا / کالاس راهی ترکیه شد

نویسنده: احمد عبودوه، متخصص امور خارجی، امنیت و ژئوپلیتیک است. او بر افزایش نفوذ چین در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، ژئوپلیتیک خلیج فارس، رقابت آمریکا و چین و پیامدهای آن در سراسر جهان تمرکز می کند. او در حال حاضر سرپرست واحد تحقیقات مطالعات چین در مرکز سیاست گذاری امارات (EPC) است.

دیپلماسی ایرانی: عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در ۷ اوت توافقنامه دفاع مشترک مکه، معروف به «پیمان مکه»، را امضا کردند. این پیمان تصریح می‌کند که هرگونه حمله مسلحانه به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. این پیمان پیامی را برای ایران و اسرائیل می‌فرستد، در حالی که امنیت منطقه‌ای را از ایالات متحده دور می‌کند.

با این حال، این پیمان دو پرسش کلیدی را بی‌پاسخ می‌گذارد: آیا کشورهای منطقه می‌توانند بدون ایالات متحده بازدارندگی ایجاد کنند؟ و چرا مصر، حداقل فعلاً، با توجه به اینکه با هر سه عضو همکاری نزدیکی داشته، به این پیمان نپیوسته است؟

یک ناتوی خاورمیانه‌ای نیست

پیمان مکه بر اساس توافقنامه دفاع متقابل استراتژیک امضا شده بین عربستان سعودی و پاکستان در سپتامبر گذشته بنا شده است. با این حال، این یک توافق جداگانه است. این توافقنامه جدید شامل ترکیه نیز می‌شود و فضایی را برای پیوستن سایر کشورها باقی می‌گذارد.

این پیمان با ناتو مقایسه شده است. در واقع، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، عنصر دفاع متقابل این پیمان را «از نظر فنی مشابه» بند دفاع جمعی ماده ۵ ناتو توصیف کرد.

با این حال، مقایسه‌ها با ناتو اغراق‌آمیز است. وقتی این موارد کنار گذاشته شوند، این پیمان نسبتاً ناچیز به نظر می‌رسد.

مقامات سعودی دامنه این توافق را کم‌اهمیت جلوه داده‌اند و آن را به عنوان تمرینی برای «توانایی‌های پایدار» به جای یک جبهه دفاعی مشترک علیه هر کشوری معرفی کرده‌اند. ترکیه نیز تأکید کرده است که این پیمان علیه ایران یا هیچ کشور دیگری نیست. پاکستان این توافق را «ماهیت صرفاً دفاعی» توصیف کرده است.

اگرچه پاکستان یک قدرت هسته‌ای است، اما این توافق‌نامه به ترکیه و عربستان سعودی که تحت چتر هسته‌ای آن قرار می‌گیرند، اشاره‌ای نمی‌کند. و اگرچه دفاع متقابل در توافق سپتامبر ۲۰۲۵ بین ریاض و اسلام‌آباد گنجانده شده بود، اسلام‌آباد …

هنوز آتش جنگ قبلی کاملاً خاموش نشده، محاصره دریایی پایان نیافته، مسیر تنگه هرمز به وضعیت عادی بازنگشته و مذاکرات تهران و واشنگتن نیز از بن‌بست خارج نشده که حالا نشانه‌های یک تحول خطرناک‌تر دیگر دیده می‌شود؛ خطر احتمال گسترش جغرافیای تقابل از خاورمیانه به اروپا اکنون در پیش است.

به گزارش روز نو به نقل از فایننشال‌تایمز درباره بررسی امکان هدف قرار دادن تأسیسات مورد استفاده ارتش آمریکا در اروپا از سوی ایران، واکنش صریح ناتو به این گزارش و همزمان بالا گرفتن تنش دیپلماتیک تهران و پاریس، سه اتفاق جدا از یکدیگر نیستند.

کنار هم قرار گرفتن آن‌ها تصویری از بحرانی می‌سازد که به جای محدود شدن، هر روز بازیگران و جغرافیای تازه‌ای پیدا می‌کند.

 فایننشال‌تایمز روز چهارشنبه به نقل از دو منبع نزدیک به حاکمیت ایران گزارش داد که در صورت تشدید دوباره جنگ از سوی دونالد ترامپ، گزینه حمله به دارایی‌های نظامی آمریکا در جنوب و جنوب‌شرق اروپا مورد بررسی قرار گرفته و بلغارستان و قبرس از جمله نقاطی هستند که در این گزارش نام برده شده‌اند.

منابع این روزنامه همچنین از بررسی گزینه حمله به کابل‌های فیبر نوری زیردریایی در تنگه هرمز سخن گفته‌اند.

این گزارش، اما به معنای اتخاذ تصمیم رسمی ایران برای حمله به اروپا نیست. فاصله میان بررسی یک سناریوی نظامی و تصمیم به اجرای آن بسیار زیاد است و با این حال، نفس ورود چنین گزینه‌ای به ادبیات بحران نشان می‌دهد سطح تقابل تا کجا بالا رفته؛ از جنگ در خلیج فارس و حمله به دارایی‌های آمریکا در منطقه، به سناریویی که می‌تواند پای خاک اروپا و در نهایت ساختار امنیت جمعی غرب را به بحران باز کند؛ همه روی میز هستند.

از هرمز تا بلغارستان

تکرار نام بلغارستان در این میان اتفاقی نیست. پارلمان این کشور در ماه‌های اخیر اجازه استقرار موقت حداکثر هشت هواپیمای سوخت‌رسان KC-۱۳۵ آمریکا و ۲۵۰ نیروی نظامی آمریکایی را در پایگاه بزمِر صادر کرد. مأموریتی که برای پشتیبانی از عملیات آمریکا در خاورمیانه تعریف شده و دو فروند از این هواپیما‌ها نیز ۳۱ ژوئیه وارد این پایگاه شدند.

تهران نیز پیش از آن به صوفیه هشدار داده بود و وزارت خارجه بلغارستان نیز دریافت یادداشت دیپلماتیک ایران را تأیید کرد، اما …

به گزارش تجارت نیوز، ایهود باراک، نخست‌وزیر پیشین رژیم صهیونیستی سیاست‌های بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این رژیم در قبال ترکیه را به باد انتقاد گرفت و تصریح کرد تشدید پیشدستانه تنش‌ها با آنکارا اقدامی بی‌پروا و احمقانه است و به وضوح نشان می‌دهد انگیزه‌های سیاسی و انتخاباتی در پشت این سیاست قرار دارد.

بر اساس گزارش خبرگزاری فلسطینی «معا»، باراک در ادامه افزود: نمی‌توان در خصوص تمامی جزئیات صحبت کرد، اما تشدید پیشدستانه تنش‌ها با ترکیه از سوی نتانیاهو بی‌ملاحظه و احمقانه است؛ دشوار است مشخص کنیم کدام بخش آن احمقانه‌تر است.

وی همچنین گفت این سیاست به وضوح نشان می‌دهد هدف سیاسی آن است که رژیم صهیونیستی از طریق مجموعه‌ای از تنش‌های امنیتی که افکار عمومی را نگران می‌کند، به سمت انتخابات حرکت کند.

باراک اظهار داشت: ترکیه، ایران یا سوریه در دوران اسد نیست. هیچ مشکل راهبردی با ترکیه وجود ندارد که نتوان آن را از طریق مذاکرات محرمانه و با هماهنگی آمریکا و استفاده از نفوذ واشنگتن در ترکیه و سوریه حل کرد، شدت آن را کاهش داد یا برای مدت طولانی به تعویق انداخت.

نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در پایان گفت: نتانیاهو کاملاً از کنترل خارج شده است.

از سوی دیگر، یائیر گولان، رئیس حزب دموکرات رژیم صهیونیستی با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس حمله اخیر این رژیم به پایگاه هوایی «ابوظهور» در سوریه را اقدامی «تحریک‌آمیز و خطرناک» توصیف و تصریح کرد نخست‌وزیر این رژیم بار دیگر برای بقای سیاسی خود، در حال تدارک جنگی دیگر است.

گولان تأکید کرد، حمله به سوریه اقدامی تحریک‌آمیز است که رژیم صهیونیستی را به رویارویی با ترکیه نزدیک‌تر و شکاف میان تل‌آویو و متحدانش، از جمله آمریکا عمیق‌تر می‌کند.

وی ضمن انتقاد از نتانیاهو گفت، بار دیگر منافع سیاسی نخست‌وزیر بر امنیت اسرائیل حکمفرما شده و نظامیان بهای آن را خواهند پرداخت.

یائیر گولان، نتانیاهو را شخصیتی «افراطی و غیرقابل اعتماد» دانست و گفت نمی‌توان با چنین فردی یک راهبرد پایدار منطقه‌ای ایجاد کرد.

وی در پایان اظهار داشت اسرائیل به رهبری نیاز دارد که بداند چگونه از قدرت برای دستیابی به امنیت استفاده کند، نه اینکه جنگ دیگری برای بقای سیاسی خود ایجاد …

به گزارش سرویس بین‌الملل، وب‌سایت «نشنال کانتکست» در گزارشی به روند انحلال پ‌ک‌ک و تحولات گروه‌های وابسته به آن پرداخت و با تمرکز بر وضعیت پژاک نوشت: پارلمان ترکیه در اوایل ماه اوت قانونی با عنوان «تقویت همبستگی ملی و ادغام اجتماعی» تصویب کرد که چارچوب مربوط به بازگشت و ادغام مجدد قانونی اعضای پ.ک.ک را تعیین می‌کند. با این حال، برای فعال شدن این قانون، شورای امنیت ملی ترکیه (MGK) باید تأیید کند که پ.ک.ک، و مهم‌تر از آن، تمامی گروه‌های تحت چتر «ک.ج.ک» (KCK) و همه تشکل‌های مرتبط با آن، سلاح‌های خود را کنار گذاشته و به مرحله‌ای برگشت‌ناپذیر از خلع سلاح رسیده‌اند. این تأییدیه یکی از الزامات اصلی برای آن است که قانون از نظر حقوقی فعال تلقی شود و دروازه‌ای است که از طریق آن دوره شش‌ماهه اجرای قانون آغاز خواهد شد.

بر اساس اطلاعات منابع نزدیک به محافل سیاسی و امنیتی ترکیه، روند راستی‌آزمایی هم‌اکنون در مراحل پیشرفته قرار دارد. «یلدیرای اوغور»، روزنامه‌نگاری که از نزدیک‌ترین خبرنگاران به روند مرتبط با پ.ک.ک به شمار می‌رود، گزارش داده است که انتظار می‌رود سازمان اطلاعات ملی ترکیه (MIT) و نیروهای مسلح ترکیه (TSK) در طول ماه‌های اوت و سپتامبر، خلع سلاح پ.ک.ک و تخلیه اردوگاه‌های این گروه را تأیید کنند. پس از آن، ارزیابی آنها به رجب طیب اردوغان و شورای امنیت ملی ارائه خواهد شد. این گزارش را «اوزگور جبه»، روزنامه‌نگار دیگری که ارتباطات نزدیکی با این روند دارد، نیز تأیید کرده و گفته است هدف این است که تأییدیه تا ماه اکتبر صادر شود.

اگر این جدول زمانی محقق شود، شورای امنیت ملی ترکیه می‌تواند در ماه اکتبر انحلال رسمی پ.ک.ک را اعلام کند. پس از آن، این اعلامیه مبنای همه تحولات بعدی خواهد بود؛ از جمله سازوکار بازگشت اعضای مسلح که دوره شش‌ماهه آن برای پذیرش درخواست افرادی که مایل به بازگشت هستند و می‌خواهند پرونده‌های قضایی‌شان تعیین تکلیف شود، آغاز خواهد شد.

گفته می‌شود روند صدور این تأییدیه در حالی در جریان است که گزارش‌ها حاکی از آن …