به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، افشین در حاشیه بازدید از بیستوششمین نمایشگاه بینالمللی صنعت ساختمان، با تشریح پارادایم جدید معاونت علمی و حرکت از فناوری و نوآوری به سمت ایجاد قابلیتهای پایدار و تکرارپذیر، اظهار کرد: یکی از برنامههایی که معاونت علمی در آغاز این مسیر دنبال کرده، طرح هاتف است.
وی با بیان اینکه معاونت علمی در رویکرد جدید خود به دنبال تبدیل ایده به بازار و هدایت زنجیرههای شکلگیری فناوری است، افزود: در معاونت علمی دنبال این هستیم که ایده را به بازار تبدیل کنیم و در این میان زنجیرهها را هدایت کنیم. برای حوزههای نوظهوری که ممکن است به دلیل نبود بازار شکلگرفته، سرمایهگذاری کافی روی آنها وجود نداشته باشد، طرحی هدایتگر با عنوان هاتف تعریف شده است.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور ادامه داد: در قالب این طرح، حوزههایی که دانش و ظرفیت فناورانه آنها در دانشگاه وجود دارد، شناسایی میشوند و تلاش میکنیم هستههای پژوهشی فعال در این حوزهها را به شرکتهای فناور تبدیل کنیم. این شرکتهای فناور نیز در ادامه، در پارکهای علم و فناوری و با استفاده از ظرفیتهای حمایتی، مسیر تبدیل شدن به شرکتهای دانشبنیان را طی خواهند کرد.
افشین با تأکید بر اینکه طرح هاتف با هدف ایجاد یک زنجیره پیوسته از ایده تا بازار طراحی شده است، گفت: ما یک زنجیره تعریف کردهایم که به ما اجازه میدهد ایدهای را که یک نخبه، عضو هیئت علمی، دانشگاهی یا یک جوان متخصص و صاحب ایده دارد، در یک مسیر مشخص به محصول برسانیم.
وی با اشاره به اینکه رسیدن به محصول پایان مسیر توسعه فناوری نیست، تصریح کرد: وقتی ایده به محصول رسید، آیا کار پایان پیدا کرده است؟ خیر. تا اینجا فناوری اتفاق افتاده است، اما ما دنبال نوآوری هستیم. نوآوری یعنی فناوری بتواند خلق اثر کند؛ یعنی یک اثر اقتصادی، اجتماعی و اقتداری داشته باشد؛ بنابراین وقتی از نوآوری صحبت میکنیم، منظور این است که فناوری را به یک اثر مؤثر تبدیل کنیم.
رئیس بنیاد ملی نخبگان، در ادامه با تأکید بر ضرورت عبور از مفهوم نوآوری و رسیدن به قابلیت، اظهار کرد: آیا ایجاد اثر اقتصادی و اجتماعی کافی است؟ پاسخ امروز به این پرسش «نه» است و به همین دلیل است که بر قابلیت تأکید دارم و معتقدم نوآوری باید به «قابلیت» تبدیل شود.
افشین، قابلیت را به معنای تکرارپذیری موفقیتها دانست و افزود: قابلیت یعنی بتوانید یک موفقیتی را که به دست آوردهاید، تکرار کنید. ما امروز دنبال این هستیم که از فناوری و نوآوری عبور کرده و به قابلیت برسیم؛ قابلیتی که بتواند در مقیاس ملی ایجاد شود، استمرار پیدا کند و بهصورت پایدار توسعه یابد.
توسعه «هوش مصنوعی» در مسیر ایجاد قابلیت دانشبنیان
افشین، یکی از مهمترین قابلیتهای مورد نیاز کشور را در شرایط کنونی، هوش مصنوعی دانست و گفت: یکی از قابلیتهایی که باید به آن برسیم، هوش مصنوعی است. اما هوش مصنوعی را نباید صرفاً به شکل یک محصول منفرد دید.
وی ادامه داد: برای مثال، اینکه بگوییم با استفاده از هوش مصنوعی توانستهایم دادههای ساختمانی را بخوانیم، سامانهای طراحی کردهایم که آموزش میبیند، فرمان صادر میکند و یک مسئله مشخص را حل میکند، به معنای پایان مسیر نیست. ما دنبال این هستیم که هوش مصنوعی در کشور به یک قابلیت تبدیل شود.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به فعالیت ستاد توسعه فناوری و کاربردهای هوش مصنوعی اظهار کرد: فرآیند هوش مصنوعی در کشور در قالب ستاد مربوطه، بهصورت منظم و با حضور معاون اول رئیسجمهور دنبال میشود و همین هفته نیز هشتمین جلسه این ستاد برگزار شد. هدف ما این است که هوش مصنوعی را از سطح محصولات و کاربردهای منفرد عبور داده و به یک قابلیت ملی تبدیل کنیم.
افشین در تشریح الزامات ایجاد چنین قابلیتی گفت: باید ببینیم فرایند ایجاد قابلیت اجرایی چیست و ضمانت اجرایی آن چگونه شکل میگیرد. بر اساس اصولی که در دنیا نیز دنبال میشود، ما در برخی حوزهها باید تسهیلگر باشیم، در برخی حوزهها تنظیمگر باشیم و زیرساختهای لازم را آماده کنیم. در کنار این موارد، باید آزمایشگاههای صحتسنجی و سندباکس نیز داشته باشیم.
وی افزود: اگر سندباکس و زیرساختهای صحتسنجی وجود نداشته باشد، ممکن است کدهایی وارد فرآیند شوند که فریبدهنده باشند یا نتوانند عملکرد مورد انتظار را ارائه دهند؛ بنابراین ایجاد این زیرساختها بخشی از مسیر رسیدن به قابلیت ملی در حوزههای فناورانه است.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور با اشاره به توسعه زیرساختهای پردازش هوش مصنوعی در کشور طی سالهای اخیر اظهار کرد: ما فکر میکنیم در یک بازه زمانی حدود سه سال میتوانیم مسیر ایجاد قابلیتهای جدی در این حوزه را دنبال کنیم. باید توجه داشت که تا دو سال پیش، زیرساخت پردازش هوش مصنوعی در کشور به این شکل وجود نداشت، اما در همین فاصله کوتاه، زیرساخت بسیار خوبی در کشور آماده شده و در حال افزایش نرخ رشد آن هستیم.
وی ادامه داد: امروز جایگاه کشور از نظر علمی مناسب است و امیدواریم در حوزه کاربردپذیری نیز بتوانیم این جایگاه را به شکل محسوسی ارتقا دهیم. در سال جاری نیز در شاخصهای مرتبط با کاربردپذیری، بهبود قابل توجهی داشتهایم.
افشین با اشاره به فاصله میان تولید علم و کاربردیسازی فناوری گفت: البته فاصله میان جایگاه علمی و کاربردپذیری ما همچنان زیاد است، اما این فاصله در حال کاهش است. باید توجه داشت که کار علمی و کاربردی، بهویژه در حوزههای نوظهور، الزاماً زودبازده نیست.
وی برای تبیین این رویکرد افزود: برخی از این فعالیتها شبیه درخت گردو هستند؛ وقتی یک درخت گردو میکارید، در سال اول و دوم محصول نمیدهد، اما در مقابل، محصول و دوام آن میتواند ماندگار باشد. ما نیز به دنبال کارهای نمایشی و فعالیتهای سطحی نیستیم؛ به دنبال مسیرهایی اصیل، پیوسته و منسجم هستیم که بتوانند اثرگذاری طولانیمدت ایجاد کنند.
معاون علمی رئیسجمهور با تأکید بر پرهیز از رویکردهای نمایشی در توسعه فناوری تصریح کرد: ما دنبال جرقههای کوتاهمدت و محصولاتی که صرفاً برای مدت کوتاهی مطرح شوند نیستیم؛ بلکه میخواهیم یک مسیر روشن و پایدار ایجاد کنیم. هدف این است که زنجیرهای شکل بگیرد که از ایده و دانش آغاز شود، به فناوری و نوآوری برسد و در نهایت به قابلیت و اثر اقتصادی، اجتماعی و اقتداری تبدیل شود.
وی با اشاره به تغییر رویکرد رسمی معاونت علمی اظهار کرد: در پارادایم جدیدی که معاونت علمی از مردادماه بهصورت رسمی اعلام کرده است، ما به سمت پارادایم قدرتبنیان حرکت میکنیم. در این پارادایم، قابلیت بهعنوان یکی از پارامترهای اصلی مورد توجه قرار میگیرد.
افشین ادامه داد: وقتی با یک شرکت دانشبنیان صحبت میکنم، تأکید میکنم شرکتی که نتواند دانش خود را بهصورت مستمر تکثیر و بهروزرسانی کند، دیگر با الزامات این پارادایم همخوان نیست. فناوری دائماً در حال تغییر است و نمیتوان صرفاً به موفقیتهای گذشته تکیه کرد.
وی افزود: به همین دلیل، ما بهعنوان هدایتگر باید به شرکت دانشبنیان بگوییم که حمایتهای ما از یک محصول یا فناوری، مادامالعمر نیست. ممکن است یک فناوری پنج سال پیش، فناوری درخشان و شایسته حمایت بوده باشد و یک شرکت را به یک شرکت دانشبنیان تبدیل کرده باشد، اما امروز همان فناوری ممکن است دیگر فناوری جدید و رقابتپذیری محسوب نشود.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور تأکید کرد: این ادبیات را در حال جاری کردن در اکوسیستم فناوری و نوآوری کشور هستیم؛ چراکه هدف ما صرفاً افزایش تعداد شرکتها یا محصولات نیست، بلکه ایجاد شرکتها و فناوریهایی است که بتوانند بهصورت مستمر دانش خود را بهروز کنند، تکثیر کنند و قابلیتهای جدید ایجاد کنند.
وی با اشاره به نقش اجزای مختلف زیستبوم در تحقق این رویکرد گفت: این مسیر بدون همکاری اجزای اکوسیستم امکانپذیر نیست و باید با کمک شرکتهای دانشبنیان، استادان دانشگاه، پارکهای علم و فناوری، مراکز نوآوری، کارخانههای نوآوری، رسانه و نظام آموزشی کشور دنبال شود.
افشین نقش نظام آموزشی را در شکلگیری فرهنگ نوآوری و دانشبنیان از سنین پایین مهم دانست و گفت: اگر به دنبال کشوری هستیم که بخواهد در علم و فناوری قدرتمند شود، باید آموزش در مدارس نیز متفاوت شود. خلاقیت و فرایند دانشبنیانی باید از کودکی در جامعه نهادینه شود.
وی خاطرنشان کرد: مسیر قدرتبنیان شدن کشور، مسیری یکپارچه است که از مدرسه و پرورش خلاقیت آغاز میشود، در دانشگاه با تولید دانش و شکلگیری هستههای پژوهشی ادامه پیدا میکند، از طریق طرحهایی مانند هاتف به سمت شرکتهای فناور و دانشبنیان هدایت میشود، با توسعه فناوری و نوآوری به محصول و اثر میرسد و در نهایت با ایجاد قابلیتهای تکرارپذیر، به قدرت اقتصادی، اجتماعی و اقتداری کشور تبدیل میشود.
معاون علمی رئیسجمهور در پایان تأکید کرد: هدف نهایی این مسیر، ایجاد جرقههای کوتاهمدت یا صرفاً تولید محصول نیست؛ بلکه ایجاد یک مسیر روشن، اصیل، پیوسته و منسجم برای تبدیل ایده و دانش به فناوری، فناوری به نوآوری، نوآوری به قابلیت و قابلیت به قدرت ملی است؛ مسیری که طرح هاتف یکی از حلقههای مهم آن برای هدایت ظرفیتهای دانشگاهی و پژوهشی به سمت بازار و اقتصاد دانشبنیان به شمار میرود.
به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، پارک علم و فناوری دانشگاه تهران با هدف توسعه زیستبوم نوآوری دانشگاهی، شناسایی و جذب ایدههای نوآورانه؛ برنامه نوآفرین صنعتساز را برگزار میکند.
از اعضای هیئت علمی و دانشجویان دانشگاه تهران دعوت میشود با ارائه ایده و تشکیل تیمهای مستعد، در این برنامه مشارکت کنند.
بازه زمانی فراخوان:
۳۱ مرداد تا ۱۳ شهریور ۱۴۰۵
مدارک موردنیاز:
• کاربرگ ثبت ایده
• تصویر کارت ملی اعضای تیم
• گواهی اشتغال به تحصیل برای دانشجویان عضو تیم
• مستندات ایده شامل عکس، فیلم، گواهی ثبت اختراع، کاتالوگ و سایر مستندات مرتبط
متقاضیان میتوانند کاربرگ تکمیلشده و مستندات موردنیاز را صرفاً در بازه فراخوان به نشانی زیر ارسال کنند:
[ie.utstp@ut.ac.ir]
درخواستهای خارج از بازه زمانی فراخوان یا پروندههای ناقص، وارد فرآیند ارزیابی نخواهند شد.
برای کسب اطلاعات بیشتر، در روزهای کاری با شماره ۰۲۱۸۸۲۰۰۷۰۰ الی ۴، داخلی ۱۹۲ تماس حاصل فرمایید.
جهت ثبت نام به لینک https://utstpark.ir/industry-innovators/ مراجعه نمایید.
به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، آنچه این دوره را از دورههای پیشین متمایز میکند، طراحی بخشی اختصاصی به نام «نوآوران نسل آینده» است؛ فضایی که بهطور خاص برای نوجوانان و جوانان ۱۴ تا ۲۳ سال پیشبینی شده تا استعدادهای خلاق، پیش از ورود به بازار، شانس دیده شدن و پرورش پیدا کنند.
دامنه مخاطبان این فراخوان محدودبه نوجوانان نیست؛ ایدهپردازان فردی و گروهی، استارتاپها و کسبوکارهای نوپا، شرکتهای دانشبنیان و خلاق و حتی اعضای جوان هیئت علمی حوزه علوم پایه نیز میتوانند در این رقابت حضور پیدا کنند.
برای ایدهپردازان مسئول، سن ۱۸ تا ۴۴ سال در نظر گرفته شده است؛ در حالی که برای بخش نوآوران نسل آینده، میدان از ۱۴ تا ۲۳ سال بازتر است تا جوانترین ایدهها هم جایی برای بروز پیدا کنند.
ثبتنام از یکم مرداد آغاز شده است و تا ۱۵ مهر ۱۴۰۵ ادامه دارد. علاقهمندان برای نامنویسی و اطلاع از جزئیات بیشتر میتوانند به وبسایت رسمی جشنواره به نشانی ysf-persia.com مراجعه کنند.
با توجه به اینکه علوم پایه و هوش مصنوعی امروز در صدر اولویتهای نوآوری کشور قرار دارند، دهمین دوره این جشنواره بستری مهم برای جریانسازی از کشف ایدهها در دل آزمایشگاهها و ذهنهای جوان تا رساندن آنها به آستانه تجاریسازی و بازار است.
به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، فناوری نانو در سالهای اخیر به حوزههای مختلف سلامت و مراقبت شخصی راه پیدا کرده و اکنون یکی از محصولات این حوزه، خمیردندان حاوی نانو هیدروکسیآپاتیت است که توسط شرکت لابراتوار دکتر اخوی تولید و وارد بازار شده است. این محصول با هدف استفاده از قابلیتهای نانومواد در مراقبت از دندان، طراحی شده و در فرمولاسیون آن از نانو هیدروکسیآپاتیت، مادهای با ترکیب و ساختار نزدیک به بخش معدنی دندان، استفاده شده است.
فرشاد اکبرنژاد، مدیر علمی شرکت لابراتوار دکتر اخوی، با اشاره به فعالیت این مجموعه در زمینه تولید محصولات نوین آرایشی و بهداشتی، خمیردندان نانو هیدروکسیآپاتیت را یکی از محصولات فناورانه این شرکت معرفی کرد و گفت: هیدروکسیآپاتیت از ترکیبات مهم در ساختار معدنی دندان به شمار میرود و استفاده از شکل نانومتری این ماده میتواند ظرفیت آن را برای برهمکنش با سطح دندان افزایش دهد.
بر اساس توضیحات ارائهشده، ذرات نانو هیدروکسیآپاتیت به دلیل ابعاد بسیار کوچک خود میتوانند با نواحی ریز و آسیبدیده سطح مینای دندان تماس بیشتری داشته باشند. هدف از بهکارگیری این ماده در فرمولاسیون خمیردندان، کمک به بازسازی تدریجی بخشهای آسیبدیده مینای دندان و افزایش استحکام آن است. این محصول همچنین با هدف کمک به کاهش حساسیت دندانی و بهبود ظاهر دندانها تولید شده است.
مینای دندان اگرچه سختترین بافت بدن انسان محسوب میشود، در برابر فرایندهای اسیدی و فرسایش مداوم کاملاً مصون نیست. مصرف برخی مواد غذایی و نوشیدنیها، فعالیت باکتریهای دهان و شرایط مختلف محیطی میتوانند در طول زمان باعث از دست رفتن مواد معدنی سطح دندان شوند. به همین دلیل، بازگرداندن مواد معدنی به سطح مینا یا همان فرایند بازکانیسازی، یکی از موضوعات مهم در حوزه پیشگیری و مراقبت از دندان به شمار میرود.
نانو هیدروکسیآپاتیت در این میان مورد توجه قرار گرفته است، زیرا ترکیب شیمیایی آن به بخش معدنی دندان شباهت دارد. استفاده از این ماده در محصولات بهداشت دهان میتواند امکان برهمکنش مستقیمتر با سطح دندان و پرکردن برخی نواحی میکروسکوپی آسیبدیده را فراهم کند. در محصول تولیدشده توسط لابراتوار دکتر اخوی نیز از همین ظرفیت برای توسعه یک خمیردندان نانویی استفاده شده است.
مدیر علمی لابراتوار دکتر اخوی همچنین به دریافت گواهیها و تأییدیههای مرتبط با این محصول اشاره کرده و توسعه آن را بخشی از فعالیتهای این شرکت در حوزه فناوریهای پیشرفته دانسته است. وی با اشاره به روند توسعه خمیردندان نانو هیدروکسیآپاتیت اظهار کرد: این فناوری ابتدا در فضای تحقیقاتی مورد توجه قرار گرفت و سپس مسیر خود را به سمت تولید تجاری طی کرد.
از نگاه این شرکت، ورود چنین محصولی به بازار میتواند نمونهای از حرکت فناوری نانو از مرحله تحقیق و توسعه به سمت تولید محصولات مصرفی باشد. استفاده از نانومواد در محصولات بهداشت دهان و دندان، در صورت برخورداری از فرمولاسیون مناسب و پشتوانه علمی و نظارتی، میتواند امکان توسعه محصولات جدیدی را در حوزه مراقبت پیشگیرانه فراهم کند.
اما فعالیت لابراتوار دکتر اخوی به محصولات مربوط به سلامت دهان محدود نمیشود. یکی دیگر از محورهای فعالیت این مجموعه، توسعه مواد اولیه و نانومواد مورد استفاده در محصولات مراقبت از پوست، بهویژه ضدآفتابها، است. اکبرنژاد در این زمینه به تولید نانو دیاکسید تیتانیوم اشاره کرد؛ مادهای که در برخی فرمولاسیونهای ضدآفتاب بهعنوان فیلتر فیزیکی پرتوهای فرابنفش مورد استفاده قرار میگیرد.
ضدآفتابها بهطور کلی بر اساس نوع فیلتر مورد استفاده به گروههای شیمیایی، فیزیکی و در برخی دستهبندیها محصولات با ترکیبات طبیعی تقسیم میشوند. فیلترهای فیزیکی با قرار گرفتن روی سطح پوست، بخشی از تابش را بازتاب یا پراکنده میکنند، در حالی که فیلترهای شیمیایی با جذب انرژی پرتوهای فرابنفش، از رسیدن آنها به لایههای پایینتر پوست جلوگیری میکنند.
به گفته مدیر علمی لابراتوار دکتر اخوی، یکی از موضوعات مهم در استفاده از ضدآفتابهای شیمیایی، رعایت فاصله زمانی مناسب برای تمدید محصول است. وی معتقد است در صورت استفاده نادرست یا تمدیدنکردن بهموقع، عملکرد فیلترها تحت تأثیر قرار میگیرد و فرایندهای اکسیداتیو مرتبط با تابش خورشیدی میتواند افزایش یابد. او در همین زمینه بر نقش استفاده منظم از ضدآفتاب در محافظت از پوست تأکید کرد.
یکی از مشکلات پوستی مورد اشاره این مجموعه، ایجاد لک و تغییرات رنگدانهای پوست است. اکبرنژاد با اشاره به تأثیر تابشهای خورشیدی بر ایجاد یا تشدید لکهای پوستی، اظهار کرد که بخش قابلتوجهی از تابش خورشید شامل طول موجهایی است که میتوانند در فرایندهای مرتبط با ایجاد لک نقش داشته باشند. به گفته او، سازوکار ایجاد لک، بهویژه در شرایطی مانند لکهای دوران بارداری، فرایندی پیچیده است و عوامل متعددی در آن دخالت دارند.
در کنار نوع فیلتر، نحوه فرمولاسیون ضدآفتاب نیز اهمیت دارد. یکی از ایرادهایی که مصرفکنندگان در مورد بسیاری از ضدآفتابهای فیزیکی مطرح میکنند، باقیماندن لایه سفیدرنگ روی پوست پس از استفاده است. این مسئله بهویژه در فرمولاسیونهایی که حاوی مقادیر بالاتری از ذرات معدنی هستند، میتواند ظاهر نامطلوبی ایجاد کند و میزان استقبال مصرفکننده از محصول را کاهش دهد.
لابراتوار دکتر اخوی برای کاهش این اثر، از نانوذرات دیاکسید تیتانیوم با اصلاح سطحی استفاده کرده است. در این روش، سطح ذرات با ایجاد یک لایه سیلیکونی اصلاح میشود تا ویژگیهای سطحی ذرات تغییر کند و امکان پراکندهشدن مناسبتر آنها در فرمولاسیونهای پایه آب افزایش یابد.
این فناوری از آن جهت اهمیت دارد که فرمولاسیونهای پایه آب، مانند فلوئیدهای سبک، به دلیل بافت رقیق و جذب سریعتر، مورد توجه مصرفکنندگان قرار گرفتهاند. با این حال، واردکردن ذرات معدنی آبگریز به چنین فرمولاسیونهایی میتواند چالشبرانگیز باشد. اصلاح سطح نانوذرات میتواند به پراکندگی بهتر آنها در محیط آبی کمک کند و در نهایت، فرمولاسیونی یکنواختتر ایجاد شود.
یکی از محصولات معرفیشده در این حوزه، ضدآفتاب «فیوژن واتر SPF ۵۰ حاوی ویتامین C پرایم» است که بر پایه فناوری آب طراحی شده است. طبق توضیحات ارائهشده، این محصول دارای بافت سبک بوده و با هدف کاهش اثر سفیدی روی پوست و ایجاد حس مطلوبتر هنگام استفاده تولید شده است. استفاده از فیلترهای مختلف در فرمولاسیون نیز از دیگر ویژگیهایی است که برای این محصول مطرح شده است.
توسعه همزمان نانومواد برای محصولات مراقبت از دندان و پوست نشان میدهد که کاربرد فناوری نانو در صنعت آرایشی و بهداشتی تنها به یک محصول یا یک گروه از مواد محدود نیست. در این حوزه، اندازه و ویژگیهای سطحی ذرات میتواند رفتار آنها را در فرمولاسیون تغییر دهد و امکان طراحی محصولاتی با عملکرد متفاوت را فراهم کند.
از سوی دیگر، فاصله میان یک ماده نانویی در مقیاس آزمایشگاهی و محصولی که به دست مصرفکننده میرسد، تنها با تولید ماده پر نمیشود. پایداری فرمولاسیون، ایمنی، یکنواختی محصول، اثربخشی، دریافت مجوزهای لازم و امکان تولید در مقیاس صنعتی، همگی از مراحلی هستند که یک فناوری باید پشت سر بگذارد تا به محصول تجاری تبدیل شود.
بر این اساس، ورود خمیردندان حاوی نانو هیدروکسیآپاتیت به بازار را میتوان نمونهای از حرکت یک فناوری نانویی از مرحله پژوهش و توسعه به سمت کاربرد مصرفی دانست. در صورت استمرار توسعه و ارزیابی علمی این محصولات، نانومواد میتوانند نقش پررنگتری در طراحی نسل جدید محصولات مراقبت از دهان، پوست و سایر محصولات آرایشی و بهداشتی ایفا کنند.
خمیردندان نانو هیدروکسیآپاتیت لابراتوار دکتراخوی نیز در همین مسیر قرار دارد؛ محصولی که تلاش میکند با نزدیککردن ترکیبات فعال به ساختار معدنی دندان، از ظرفیت فناوری نانو برای تقویت مینای دندان، کمک به بازکانیسازی سطحی و کاهش حساسیت استفاده کند. در سوی دیگر، استفاده از نانو دیاکسید تیتانیوم اصلاحشده در ضدآفتابها نیز نمونهای از تلاش برای حل یکی از مشکلات شناختهشده محصولات فیزیکی، یعنی باقیماندن سفیدی روی پوست، است.
به گزارش گروه دانشگاه به خبرگزاری دانشجو به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، مرور فعالیتهای اخیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای گیاهان دارویی و طب سنتی نشان میدهد که این مجموعه در مسیر توسعه زیستبوم طب ایرانی، علاوه بر پیگیری برنامههای تخصصی و فناورانه، بر ایجاد همافزایی میان دستگاههای اجرایی، مراکز علمی و پژوهشی، شرکتهای دانشبنیان، بخش خصوصی و نهادهای بینالمللی تمرکز کرده است؛ رویکردی که میتواند زمینهساز شکلگیری یک زنجیره منسجم از پژوهش و آموزش تا تولید، تجاریسازی، استانداردسازی و حضور بینالمللی محصولات و خدمات این حوزه باشد.
یکی از محورهای مهم فعالیتهای اخیر، آغاز مطالعات برای تدوین سند ملی حکمرانی طب ایرانی و صنایع داروسازی سنتی، گیاهی و طبیعی است. در این مسیر، موضوعاتی از جمله الزامات حکمرانی، ظرفیتهای علمی و فناورانه، نقش بازیگران مختلف زیستبوم و سازوکارهای توسعه صنایع مرتبط مورد توجه قرار گرفته است. همچنین بر بهرهگیری هدفمند از ظرفیتهای مالکیت فکری با رویکرد بینالمللی برای حمایت از توسعه این حوزه، ثبت و صیانت از دستاوردهای فناورانه و تقویت جایگاه محصولات ایرانی تأکید شده است.
در همین چارچوب، سازوکار طراحی و تدوین پایپلاینهای مشترک دارویی در حوزه فرآوردههای سنتی، گیاهی و طبیعی نیز مورد بررسی قرار گرفت. توسعه چنین پایپلاینهایی میتواند به ایجاد پیوند مؤثرتر میان ظرفیتهای پژوهشی، توسعه محصول و صنعت داروسازی کمک کند و مسیر تبدیل ایدهها و دستاوردهای پژوهشی به محصولات قابل تولید و عرضه را تسهیل کند.
از دیگر محورهای مهم، توسعه همکاری میان ستاد توسعه علوم و فناوریهای گیاهان دارویی و طب سنتی و ستاد توسعه زیستفناوری بود. در این تعامل، بر اجرای برنامههای مشترک، استفاده از ظرفیتهای مکمل دو حوزه و تقویت زیستبوم فناوریهای سلامت تأکید شد. همافزایی میان ستادهای تخصصی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، زمینه استفاده از ظرفیتهای بینستادی برای پیشبرد فناوریهای راهبردی و اجرای برنامههای مشترک را فراهم میکند.
در بخش دیگری از این اقدامات، روند اجرای مصوبات کمیسیون اصل نود و برنامههای سند ملی در حوزه غذا و دارو با حضور رئیس سازمان غذا و دارو و مدیران کل این سازمان بررسی شد. در این نشستها، تقویت هماهنگیهای بینبخشی و تسریع در اجرای برنامههای مرتبط با حوزه غذا و دارو مورد تأکید قرار گرفت و موضوعات مرتبط با توسعه فرآوردههای گیاهی، طبیعی و سنتی در چارچوب سیاستهای کلان این حوزه مورد توجه قرار گرفت.
همچنین برنامههای راهبردی مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت و ستاد توسعه علوم و فناوریهای گیاهان دارویی و طب سنتی بررسی شد. در این تعامل، بر ضرورت هماهنگی میان بخشهای مختلف، تعیین اولویتهای اجرایی و ایجاد همافزایی برای تحقق اهداف برنامههای راهبردی تأکید شد؛ موضوعی که از الزامات توسعه منسجم طب ایرانی و حرکت آن از فعالیتهای پراکنده به سمت برنامههای هماهنگ و هدفمند به شمار میرود.
مالکیت فکری و صیانت از داراییهای معنوی نیز یکی دیگر از محورهای جدی فعالیتهای اخیر ستاد بود. در نشست مشترک با کانون پتنت ایران و مرکز مالکیت معنوی، برنامهها و اهداف ستاد برای توسعه نظام مالکیت فکری، حمایت از ثبت اختراعات و حفاظت از داراییهای معنوی ارائه و درباره سازوکارهای همکاری در این زمینه گفتوگو شد. همچنین فرآیند ثبت نشانهای جغرافیایی و زمینههای گسترش همکاریهای مشترک مورد بررسی قرار گرفت تا ظرفیتهای حقوقی و تجاری مالکیت فکری بیش از پیش در خدمت توسعه فناوریها و محصولات این حوزه قرار گیرد.
در ادامه، برنامهها، اولویتهای راهبردی و روند اجرای مصوبات ستاد توسعه علوم و فناوریهای گیاهان دارویی و طب سنتی نیز بررسی شد. تقویت هماهنگیهای بیندستگاهی، بهرهگیری از ظرفیتهای ملی و تسریع در اجرای برنامههای راهبردی حوزه گیاهان دارویی و طب سنتی از جمله محورهای مورد تأکید در این نشستها بود.
ارتباط با بخش صنعت و تولید نیز در برنامههای اخیر جایگاه ویژهای داشت. چالشهای صنعت، تولید و توزیع داروهای گیاهی، طبیعی و سنتی با حضور اعضای شورای مرکز رشد فناوری طب و داروسازی و فرآوردههای طبیعی دانشگاه علوم پزشکی تهران و نمایندگان بخش خصوصی بررسی شد. در این نشست، بر ضرورت توسعه همکاری میان مراکز علمی و فناورانه و بخش خصوصی، شناسایی موانع موجود در مسیر تولید و توزیع و تقویت زنجیره ارزش فرآوردههای طبیعی تأکید شد.
در حوزه آموزش و ترویج نیز اقدامات متعددی دنبال شد. ظرفیتهای همکاری مشترک با سامانه ۴۰۳۰ برای توسعه برنامههای آموزشی و ترویجی مورد بررسی قرار گرفت و بر استفاده از بسترهای ارتباطی و اطلاعرسانی برای ارتقای آگاهی عمومی و ترویج سبک زندگی سالم تأکید شد.
همچنین چارچوب همکاری با مرکز ملی آموزشهای حرفهای و مهارتی وزارت بهداشت برای طراحی و تدوین دورههای آموزشی مهارتی مورد بررسی قرار گرفت. هدف از این همکاری، توسعه آموزشهای مهارتمحور و ارتقای توانمندی نیروی انسانی در حوزه طب ایرانی و فرآوردههای سنتی و طبیعی است. در همین راستا، راهکارهای توسعه آموزشهای مدون و مهارتی طب ایرانی با محوریت اجرای سند ملی و مصوبات کمیسیون اصل نود نیز بررسی و فرآیندهای آموزشی و برنامههای ارتقای کیفیت آموزشهای تخصصی این حوزه مورد بازنگری قرار گرفت.
یکی از برنامههای مهم ستاد در این دوره، تدوین برنامه عملیاتی مشتمل بر ۲۶ عنوان برنامه برای ارتقای جایگاه بینالمللی طب ایرانی و فرآوردههای دارویی سنتی و گیاهی بود. در این برنامه، راهبردهای کلان و سازوکارهای توسعه تعاملات علمی و فناورانه بینالمللی مورد توجه قرار گرفته است؛ رویکردی که با هدف معرفی ظرفیتهای علمی و فناورانه کشور، توسعه همکاریهای بینالمللی و فراهم کردن زمینه حضور مؤثرتر طب ایرانی و محصولات مرتبط در عرصه جهانی دنبال میشود.
در همین مسیر، نشستهای تخصصی با سازمانها و نهادهای بینالمللی با هدف معرفی و ارتقای جایگاه جهانی طب ایرانی برگزار شده و مشارکت فعال در اجلاس بریکس و نشستهای تخصصی طب سنتی در تعامل با کشورهای عضو نیز در دستور کار قرار گرفته است. این اقدامات، بخشی از رویکرد توسعه دیپلماسی علمی و فناوری در حوزه طب ایرانی و استفاده از ظرفیت همکاری با کشورهای مختلف برای انتقال تجربه، توسعه پژوهشهای مشترک و معرفی توانمندیهای علمی و فناورانه کشور است.
در بخش دیگری از برنامههای علمی، ظرفیتهای گروه حکمت و طب سنتی اسلام و ایران فرهنگستان علوم پزشکی برای توسعه این حوزه بررسی شد. در این گفتوگوها، محورهای همکاری مشترک و برنامههای علمی مرتبط با حکمت و طب سنتی مورد تبادل نظر قرار گرفت و زمینههای اولیه برای شکلگیری همکاری و همافزایی بیشتر مورد توجه قرار گرفت.
توسعه زیستبوم نوآوری و استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان نیز از دیگر محورهای فعالیت ستاد بود. در نشستهای مرتبط با سیاستها و رویکردهای کلان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری در حمایت از زیستبوم نوآوری، بر توسعه تعاملات با پارکهای علم و فناوری و تقویت نقش شرکتهای دانشبنیان در اجرای برنامههای راهبردی تأکید شد. این رویکرد میتواند زمینه مشارکت بیشتر شرکتهای فناور در توسعه محصولات و خدمات نوآورانه حوزه گیاهان دارویی، فرآوردههای طبیعی و طب ایرانی را فراهم کند.
استانداردسازی نیز به عنوان یکی از زیرساختهای توسعه پایدار این حوزه دنبال شد. در این راستا، روند تدوین، بازنگری و توسعه استانداردهای مرتبط با طب سنتی در کمیته فنی متناظر سازمان ملی استاندارد بررسی و اسناد تخصصی و الزامات فنی مورد نیاز برای پیشبرد برنامههای استانداردسازی ارزیابی شد. توسعه استانداردهای تخصصی، از الزامات مهم برای ارتقای کیفیت، ایمنی و قابلیت اعتماد خدمات و محصولات مرتبط با طب ایرانی و فرآوردههای سنتی و طبیعی است و میتواند به ایجاد زبان مشترک میان مراکز علمی، تولیدکنندگان، نهادهای نظارتی و بازار کمک کند.
در حوزه فناوری نیز بازدید از مرکز صنعتیسازی نانوفناوری کاربردی (ICAN) و برگزاری دومین نشست با دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو در دستور کار قرار گرفت. در این تعاملات، زمینههای همکاری مشترک در حوزه صنایع و فناوری نانو بررسی شد و ظرفیتهای این فناوری برای کمک به توسعه محصولات و فرآیندهای مرتبط مورد توجه قرار گرفت.
در کنار این اقدامات، دبیرخانه و سامانه علمپژوهی طب ایرانی آغاز به کار کرده است. راهاندازی این ظرفیت میتواند به ساماندهی و تقویت فعالیتهای پژوهشی، ایجاد ارتباط مؤثرتر میان پژوهشگران و مراکز علمی و فراهم کردن بستر مناسب برای توسعه پژوهشهای هدفمند در حوزه طب ایرانی کمک کند.
حضور مؤثرتر در عرصه علمی بینالمللی نیز با حمایت از راهاندازی دومین مجله تخصصی انگلیسیزبان بینالمللی طب ایرانی با عنوان Complementary and Persian Medicine Reviews (CPMR) دنبال شده است. توسعه نشریات تخصصی بینالمللی میتواند در معرفی ظرفیتهای پژوهشی کشور، انتشار دستاوردهای علمی، افزایش ارتباط میان پژوهشگران داخلی و خارجی و تقویت حضور علمی طب ایرانی در مجامع بینالمللی نقشآفرین باشد.
مجموع این اقدامات نشان میدهد که رویکرد ستاد توسعه علوم و فناوریهای گیاهان دارویی و طب سنتی در دوره اخیر، صرفاً بر توسعه یک حوزه علمی یا حمایت از یک گروه از محصولات متمرکز نبوده، بلکه مجموعهای از مؤلفههای حکمرانی، پژوهش، فناوری، تولید، مالکیت فکری، استانداردسازی، آموزش، ترویج، توسعه بازار و تعاملات بینالمللی را به صورت همزمان دنبال کرده است.
این مسیر با هدف ایجاد پیوند میان ظرفیتهای علمی و فناورانه کشور و نیازهای واقعی صنعت و جامعه، تقویت نقش شرکتهای دانشبنیان و مراکز علمی، ارتقای کیفیت و استاندارد فرآوردهها، صیانت از داراییهای فکری و فراهم کردن زمینه برای حضور رقابتپذیرتر طب ایرانی و محصولات گیاهی، طبیعی و سنتی در بازارهای داخلی و بینالمللی در حال پیگیری است؛ مسیری که تحقق آن نیازمند تداوم همکاری میان دستگاههای اجرایی، نهادهای علمی، مراکز پژوهشی، بخش خصوصی و مجموعههای فناور کشور خواهد بود.