توسعه علوم و فناوری‌های شناختی با تقویت نقش دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی

ویژه نامه‌ها

حجت‌الاسلام دکتر احمدحسین شریفی، رئیس دانشگاه بین المللی قم، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، در تبیین ابعاد شخصیتی امام شهید انقلاب اسلامی، به بررسی فقرات دعای علامه جوادی آملی در نماز بر پیکر مطهر امام شهید پرداخت و گفت: آنچه این نماز را در عین پایبندی کامل به چارچوب فقهی نماز میت، از بسیاری از نمازهای میت متعارف متمایز می‌کند، تنها تفاوت در برخی الفاظ یا تعابیر نیست؛ بلکه منظومه‌ای از مفاهیم قرآنی، فقهی، عرفانی، فلسفی و اجتماعی است که در قالب دعا کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند؛ علامه جوادی آملی در واقع از ظرفیت دعاهای مستحب برای ترسیم یک تصویر جامع از شخصیت معنوی، علمی و تمدنی رهبر شهید بهره گرفت. به تعبیر دیگر، این نماز صرفاً اقامه یک فریضه شرعی نبود؛ بلکه نوعی شهادت عالمانه و عارفانه درباره جایگاه شخصیتی بود که نماز بر پیکر او اقامه می‌شد.

وی تصریح کرد: بسیاری از مردم تصور می‌کنند همه اذکار رایج نماز میت واجب است؛ در حالی که نماز میت دارای پنج تکبیر است و حداقل واجب آن، اذکار مشخصی است که فقها بیان کرده‌اند (ذکر شهادتین، صلوات بر پیامبر اکرم، طلب مغفرت برای مؤمنان و مؤمنات و طلب مغفرت برای میت به ترتیب بعد از هر تکبیر تا تکبیر چهارم) و هر آنچه افزون بر این مقدار قرائت می‌شود، در قلمرو مستحبات قرار می‌گیرد و نمازگزار می‌تواند با رعایت موازین شرعی، دعاها را بسط دهد یا از تعابیر مناسب دیگری استفاده کند.

استاد دانشگاه ادامه داد: از جمله دعاهای متداول پس از تکبیر چهارم این است که «اللهمَّ إنَّ هذا ـ یا هذه ـ المُسَجّى قُدّامَنا عبدُکَ، وابنُ عبدِکَ، وابنُ أَمَتِکَ، نزلَ بک، وأنتَ خیرُ منزولٍ به» سپس، در صورتی که واقعاً مطابق واقع باشد، می‌توان گفت: «اللهمَّ إنّا لا نعلمُ منه إلّا خیراً وأنتَ أعلمُ به مِنّا»؛ البته این عبارت، صرفاً یک دعا نیست، بلکه نوعی شهادت در پیشگاه خداوند متعال است. ازاین‌رو، گفتن آن مشروط به این است که انسان واقعاً از میت جز خیر نشناسد. همچنین اگر نسبت به وضعیت میت اطلاع کافی ندارد و در نیکوکار یا گناهکار بودن او تردید دارد، بهتر است از دعاهای مشروط استفاده کند تا شهادتی برخلاف علم و یقین داده نشود؛ مانند: «اللهمَّ إنْ کانَ مُحسِناً فزِدْ فی إحسانِه، وإنْ کانَ مُسیئاً فتجاوزْ …

جوان آنلاین: به نقل از AFP، ماجرا به سدریک لاج، مدیر سابق سردخانه دانشکده پزشکی هاروارد مربوط می‌شود. او در سال ۲۰۲۳ از سمت خود اخراج شد و در ادامه تحقیقات مشخص شد که به همراه همسرش، دنیز، از سال ۲۰۱۸ اعضای بدن اهداکنندگان را بدون اطلاع یا رضایت دانشگاه، اهداکنندگان یا خانواده‌های آنها از محل نگهداری اجساد خارج کرده و به خریدارانی در ایالت‌های دیگر منتقل می‌کردند.

به گزارش ایسنا، لاج در دسامبر ۲۰۲۵ به اتهام سرقت و قاچاق اعضای بدن انسان به هشت سال زندان محکوم شد. همسر او نیز پیش‌تر به یک سال زندان محکوم شده بود. در این پرونده، شش نفر دیگر که اعضای بدن را از لاج خریداری کرده بودند نیز به جرم خود اعتراف کردند و محکوم شدند.

اکنون هاروارد تلاش می‌کند با پرداخت این مبلغ، پرونده حقوقی را به شکلی گسترده حل‌وفصل کند. دانشگاه اعلام کرده است که از دادگاه خواهد خواست دو صندوق برای تسویه دعاوی گروهی ایجاد کند که ارزش مجموع آنها به ۵۳ میلیون دلار می‌رسد. روند تخصیص این مبلغ و پرداخت به افراد واجد شرایط ممکن است چند ماه طول بکشد.

رئیس دانشکده پزشکی هاروارد و رئیس آموزش پزشکی این دانشگاه در نامه‌ای به خانواده‌های آسیب‌دیده، اقدامات مدیر سابق سردخانه را «نفرت‌انگیز، مشمئزکننده و خیانتی آشکار به ارزش‌های جامعه پزشکی» توصیف کرده‌اند. آنها همچنین از خانواده‌های اهداکنندگانی که ممکن است تحت تاثیر این ماجرا قرار گرفته باشند، عذرخواهی و ابراز همدردی کرد.

اما هاروارد تنها به پرداخت غرامت اکتفا نکرده است. دانشکده پزشکی این دانشگاه اعلام کرده از سال تحصیلی ۲۰۲۷-۲۰۲۸ یک صندوق بورسیه سالانه ایجاد خواهد کرد تا از اهداکنندگان جسد برای آموزش آناتومی قدردانی شود.

طرح توافق همچنین هاروارد را موظف می‌کند نامه‌ای برای خانواده‌های شاکی ارسال کند که در آن اقدامات مجرمانه لاج به‌صراحت محکوم شود و جزئیات اصلاحات انجام‌شده در برنامه اهدای جسد نیز توضیح داده شود.

ویژه نامه‌ها

حجت الاسلام دکتر غلامحسین کمیلی، مدیر مدرسه علمیه تخصصی قرآن و عترت،  در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، به مناسبت شهادت امام حسن عسکری(ع) ضمن تبیین انحرافاتی همچون جشن‌ عیدالزهرا،  گفت: همه ائمه اطهار(ع) از جمله امام حسن عسکری(ع)، مبارزه و مجاهدت داشتند؛ اما سبک و شکل این مبارزه بسته به مصلحت دین و مردم، متفاوت بود. حتی همین که امام حسن عسکری(ع) از زمان پدر بزرگوارشان در منطقه نظامی تحت نظارت حکومت بودند و دسترسی مردم به ایشان ممنوع یا محدود بود، نشان می‌دهد که با طاغوت زمان مبارزه داشتند و بی‌تفاوت نبودند.

وی با اشاره به جدیت و اهتمام امام در مبارزه با طاغوت زمان بدون هیچ تعارف یا انعطافی تصریح کرد: ایشان در عین حال نسبت به اختلافات میان مسلمانان با رویکرد حفظ وحدت عمل کرده و توصیه‌شان این بود که با وجود اختلافات، مشترکات را تقویت کنید، با هم معاشرت داشته باشید و به مشکلات همدیگر رسیدگی کنید؛ اختلافات را نیز تا حد امکان با استدلال و تبیین حل کنید.

شادی در روز شهادت، خلاف سیره و جسارت است

استاد درس خارج حوزه در ادامه با اشاره به روال رایج در روز شهادت امام حسن عسکری(ع) که تا ظهر عزاداری و بعد جشن گرفته می‌شود، گفت: نه در عزاداری و نه شادی نباید افراط و تفریط داشت؛ شادی در روز شهادت یک امام چه به بهانه آغاز امامت امام بعد چه عیدالزهرا یا ...، تناسبی با سیره خود اهل بیت(ع) ندارد؛ امام عسکری(ع) در حکمت 28 تحف العقول می‌فرمایند «لَیس مِن الادبِ اظهار الفرح عند المَحزون»؛ وقتی امام زمان(عج) در شهادت پدرشان محزون و عزادار هستند، شادی ما جسارت به محضر حضرت است. از طرفی ائمه ما مثل شاهان و طواغیت نیستند که چشم انتظار ریاست و تاج‌گذاری باشند و رسیدن به این مرحله را جشن بگیرند! رسم علما نیز این بوده است که نه در عصر روز شهادت بلکه در روز نهم ربیع به عنوان آغاز امامت امام زمان(عج)، نماز شکر خوانده و با حضرت تجدید عهد می‌کردند.

عیدالزهرا؛ انحرافی بی‌پایه و اساس و پرخطر

حجت الاسلام کمیلی، مراسماتی که با عنوان عیدالزهرا یا عید بَقر در روز نهم ربیع گرفته می‌شود را انحرافی آشکار خواند و افزود: کسانی که اقدام به این کارها می‌کنند، توجیهشان جشن گرفتن روز …

دکتر رئوف پیشدار، استاد دانشگاه و روزنامه نگار در یادداشتی با عنوان «تغییر رویکرد به سیاستگذاری ایجابی ضرورت است» که در اختیار انصاف نیوز قرار داده، نوشت:

هیچ زمانی با اطمینان می گویم؛ به اندازه این زمان، جای خالی نهادهای مدنی واقعی حس نمی شود، و خالی نیست. متاسفانه مجموعه ای از وقایع که برخی از آن‌ها بسیار دردناک بود و هست، فاصله و شکاف میان حاکمیت و مردم را در سال‌های اخیر بیشتر کرده است که اگر نهادهای مدنی واقعی وجود داشتند و طبقات میانجی بواسطه بسیاری تنگ نظری ها و نگاه‌های غیر علمی به جامعه حذف نشده بودند! و یا کارکردشان محدود نشده بود، امروز می توانستند این فاصله و شکاف را پُر کنند و یا لااقل از عمق آن بکاهند تا خطر لرزه ها از جامعه دور شود.

تجربه‌های اخیر به وضوح نشان می‌دهد که بخشی از بی‌ثباتی‌های اجتماعی، ناشی از ضعف کارکردی نهادهای میانجی است.
وقتی نهادهای مدنی به عنوان پل میان خواسته‌های مردم و مجراهای رسمی عمل نکنند، این پیوند گسسته شده و نارضایتی‌ها به جای بازنمایی ساختارمند، در بسترهای غیررسمی و پُر هزینه تخلیه می‌شوند. کمرنگ بودن این نهادها، جامعه را در مواجهه با فشارهای اقتصادی و بحران‌های روانی، بی‌دفاع می‌گذارد.

امروز، ضرورت تغییر رویکرد از سیاست‌گذاری کنترلی به سیاست‌گذاری ایجابی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورتِ اجتناب‌ناپذیر برای بقا و پویاییِ جامعه در طوفان بحران‌هاست. به جامعه‌ای نیاز داریم که در آن، هر فرد، خود یک «کنش‌گر اجتماعی» باشد و نهادهای مدنی، نقش جدی در این زمینه داشته باشند.

با این وصف و در این شرایط ویژه و خاص که برای عبور از آن به یک همت عمومی و بسیج ملّی نیاز داریم، از هر سو و سمت سخنی گفته می شود و کلامی بر زبان می آید و فعلی صورت می گیرد انگار که یک جمع محدود، همه ی همت خود را مصرف این کرده اند که دولت را زمین بزنند و تا هر کجا که می توانند بر عمق فاصله اجتماعی میان حاکمیت و مردم بیفزایند و سرمایه اجتماعی نظام را بیشتر و بیشتر مصروف مطامع جناحی و گروهی خود قرار دهند.

وقتی  «عزت الله ضرغامی» رئیس پیشین رادیو و تلویزیون و یک اصول‌گرای شناخته شده عضو شورای عالی فضای مجازی نهاد فیلتر کننده اینترنت! می نویسد : «درست یا غلط، هویت انقلاب با رفتار و عملکرد روحانیت گره خورده …

احسان عزیزی، دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد در یادداشت ارسالی به انصاف نیوز با عنوان «نگاهی به کارنامه احمد کسروی» نوشت:

احمد حکم‌آبادی تبریزی، مشهور به احمد کسروی، در هشتم مهر ۱۲۶۹ خورشیدی در تبریز زاده شد. او از برجسته‌ترین روشنفکران ایرانی عصر پهلوی به شمار می‌رود که جریان فکریِ خردگرا و اصلاح‌طلبانه میرزا فتحعلی آخوندزاده را در دوره مشروطه پی گرفت و در اندیشه خود به اوج و تکامل رساند. پدرش بازرگان بود و برخلاف سنت خانوادگی که بیشتر اعضای آن روحانی بودند، تحصیلات حوزوی نداشت. کسروی به تشویق پدر وارد مدرسه علوم دینی طالبیه تبریز شد و در آنجا با شیخ محمد خیابانی، از استادان جوان و آزادی‌خواه مدرسه، آشنا گردید. این آشنایی، نقطه آغاز مشارکت او در فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی شد.

شانزده‌ساله بود که جنبش مشروطیت ایران آغاز شد. کسروی از هواداران پرشور مشروطه بود و در کنار انجمن‌های مردمی تبریز، به ویژه «انجمن اسلامیه»، علیه استبداد و هواداران محمدعلی شاه مبارزه می‌کرد. او کوشید با مطالعه علوم جدید و زبان‌های خارجی، دانش خود را برای پیشبرد آرمان‌های مشروطه گسترش دهد. در محرم ۱۲۹۰ خورشیدی، با یورش قوای روس به تبریز و قدرت‌گیری صمدخان شجاع‌الدوله — حاکم مستبد آذربایجان — فضای سیاسی شهر به شدت امنیتی شد. کسروی به دلیل فعالیت‌های مشروطه‌خواهی مورد آزار قرار گرفت و ناگزیر خانه‌نشین شد. این دوره انزوا، او را به سمت تجارت کوچکی (کارگاه جوراب‌بافی) کشاند، اما این راه با روحیه جستجوگر او سازگار نبود و به زودی آن را رها کرد.

با آغاز جنگ جهانی اول، آذربایجان به عرصه رویارویی روسیه تزاری و عثمانی تبدیل شد. کسروی در این هنگام ۲۵ سال داشت و در مدرسه آمریکایی‌های تبریز به تدریس و یادگیری زبان انگلیسی مشغول بود. با تعطیلی مدرسه در سال ۱۲۹۵، سفری به قفقاز کرد و پس از بازگشت، بار دیگر به تدریس پرداخت. در سال ۱۲۹۶، انقلاب اکتبر روسیه رخ داد و حکومت تزاری سرنگون شد. تأثیر این واقعه در ایران بسیار گسترده بود و به شکل‌گیری جنبش‌های مردمی علیه دولت مرکزی انجامید. یکی از این جنبش‌ها، قیام شیخ محمد خیابانی بود که کسروی ابتدا به آن پیوست، اما با رادیکال شدن حرکت و گرایش آن به سوی جدایی‌طلبی، از خیابانی فاصله گرفت.

آذربایجان در آن سال‌ها …