بازی مرغ و تخم‌مرغ در تنگه هرمز؛ شوک یا نقطه عطف؟ | جنگ ایران، بازارهای انرژی را تغییر داد | برنده غیرمنتظره بحران کیست؟

اقتصاد معاصر-حجت بین‌آبادی، پژوهشگر حوزه بودجه و مالی: در ماه‌های اخیر تحولات ژئوپلیتیک ناشی از جنگ رمضان و انسداد تنگه هرمز، اقتصاد آمریکا را در معرض یکی از جدی‌ترین آزمون‌های پس از همه‌گیری کرونا قرار داده است. آنچه این جنگ را از منظر اقتصادی متمایز می‌کند، ماهیت دوگانه پیامدهای آن است؛ از یک‌سو، شوک قیمت انرژی عمدتا به ‌صورت فشار تورمی جذب شده و اثر چندانی بر تولید و رشد اقتصادی نداشته و از سوی دیگر، اثرات آن بر بازار بدهی و نرخ بهره، تهدیدی پایدار و جدی‌تر برای آینده اقتصاد آمریکا محسوب می‌شود. تولید و رشد اقتصادی؛ تاب‌آوری نسبی در برابر شوک عرضه

برخلاف انتظار اولیه مبنی بر کاهش شدید تولید، داده‌های اقتصادی آمریکا در سه‌ماهه ابتدایی جنگ، تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد. رشد تولید ناخالص داخلی در بهار ۱۴۰۵ (فصل دوم میلادی) معادل ۲.۱ درصد (نرخ سالانه) به ثبت رسید که هرچند نسبت به پیش‌بینی ۳ درصدی پیش از جنگ و انتظار ۲.۳ درصدی بازارها ضعیف‌تر بود اما همچنان به میانگین تاریخی بلندمدت اقتصاد آمریکا نزدیک است و نشان‌دهنده وضعیت رکودی نیست. 

شاخص تولیدات صنعتی نیز با وجود افت ۰.۳ درصدی در ماه مارس، در آوریل با رشد ۰.۹ درصدی جبران شد و در ماه مه به روند روبه‌رشد پیش از جنگ بازگشت؛ به ‌طوری ‌که در مجموع نسبت به ماه مه سال گذشته رشد ۱.۷ درصدی را ثبت کرد. با این ‌حال پیش‌بینی فدرال رزرو آتلانتا از رشد تابستان، به ۱.۲ درصد کاهش پیدا که نشان از تضعیف تدریجی رشد اقتصادی دارد.

در بازار کار نیز نشانه‌های متناقضی مشاهده می‌شود. نظرسنجی خانوارها از ابتدای جنگ، کاهش ۶۴۸ هزار نفری تعداد شاغلان را نشان می‌دهد، در حالی ‌که داده‌های بنگاه‌ها از افزایش ۵۴۸ هزار نفری اشتغال بخش غیرکشاورزی حکایت دارد. این اختلاف قابل‌ توجه، تا حدی ناشی از بازنگری‌های بعدی در داده‌های بنگاه‌هاست که در دوره‌های مشابه معمولا با کاهش همراه بوده است. 

در تازه‌ترین داده منتشرشده در ماه ژوئن، نظرسنجی خانوار کاهش شدید ۵۰۷ هزار نفری را ثبت کرده و داده‌های کارفرمایان نیز افزایش تنها ۵۷ هزار شغل جدید را نشان می‌دهد که بسیار ضعیف‌تر از پیش‌بینی ۱۱۰ هزارتایی بازارها است. تورم؛ اصلی‌ترین کانال انتقال شوک

انسداد تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت و فراورده‌های نفتی، تاثیر عمیق و فوری خود را بر سطح عمومی قیمت‌ها در آمریکا بر جای گذاشته است. نرخ تورم سالانه مصرف‌کننده از ۲.۴ درصد پیش از جنگ، در ماه مه به ۴.۲ درصد رسید که بالاترین سطح از بهار ۲۰۲۳ تاکنون محسوب می‌شود. شاخص مخارج مصرفی شخصی (PCE) که معیار ترجیحی فدرال رزرو محسوب می‌شود، از ۲.۹ درصد به ۴.۱ درصد افزایش پیدا کرد. در بخش تولیدکننده نیز وضعیت هشداردهنده‌تر است؛ تورم سالانه تولیدکننده از ۳.۹ درصد پیش از جنگ به ۶.۵ درصد در ماه مه جهش کرد که از زمان جنگ روسیه و اوکراین بی‌سابقه بوده است.

با این‌ حال نشانه‌هایی از تعدیل موقت در ماه ژوئن مشاهده شد. به ‌دنبال امضای تفاهم‌نامه پایان جنگ و بازگشایی نسبی تنگه هرمز، قیمت نفت کاهشی شده و تورم ماهیانه مصرف‌کننده منفی شد و نرخ سالانه به ۳.۵ درصد کاهش پیدا کرد. تورم تولیدکننده نیز با کاهش به ۵.۵ درصد رسید. اما همچنان این سطوح بالاتر از ارقام پیش از جنگ است و آنچه نگران‌کننده‌تر به ‌نظر می‌رسد، افزایش تورم هسته (بدون احتساب غذا و انرژی) است که بر اساس شاخص قیمت مصرف‌کننده از ۲.۵ درصد در فوریه به ۲.۹ درصد در مه رسیده و روند نزولی پیش از جنگ را متوقف کرده است. انتظارات تورمی یک‌ساله دانشگاه میشیگان نیز از ۳.۴ درصد در فوریه به ۴.۸ درصد در مه افزایش پیدا کرد که شدیدترین جهش از زمان جنگ تعرفه‌ای آمریکا با چین در بهار ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. فروش اوراق توسط خارجی‌ها؛ فشار مضاعف بر بازار بدهی

یکی از ابعاد مهم بحران کنونی، فشار خارجی بر بازار بدهی آمریکاست. کشورهای واردکننده نفت که به ‌دلیل انسداد تنگه هرمز با افزایش هزینه‌های واردات انرژی و فشار بر تراز تجاری مواجه شده‌اند، برای تامین منابع ارزی و حمایت از پول ملی خود، ناچار به فروش اوراق بدهی دولتی آمریکا شده‌اند. در نخستین ماه جنگ، خالص موجودی اوراق قرضه آمریکا نزد کشورهای خارجی حدود ۱۳۸ میلیارد دلار کاهش پیدا کرد. ژاپن و چین به ‌عنوان بزرگ‌ترین دارندگان این اوراق، فروش قابل‌ توجهی انجام دادند. داده‌های هفتگی فدرال رزرو نیز نشان می‌دهد ذخایر امانی کشورهای خارجی از اوراق بدهی آمریکا از ابتدای جنگ تا ۱۰ ژوئن بیش از ۱۴۰ میلیارد دلار کمتر شده است. مداخله اخیر ژاپن در بازار ارز با فروش اوراق آمریکایی، نمونه عینی این فشار خارجی محسوب می‌شود. سیاست پولی در بن‌بست؛ پایان دوران کاهش نرخ بهره

پیش از جنگ، بازارهای مالی هیچ شانسی برای افزایش نرخ بهره سیاستی فدرال رزرو قائل نبودند اما شوک تورمی ناشی از جنگ نه فقط این روند را متوقف کرد، بلکه احتمال افزایش نرخ بهره را تا پایان سال ۲۰۲۶ به بیش از ۵۰ درصد رسانده است. بازارهای مالی هم‌اکنون حداقل یک نوبت افزایش نرخ بهره را با احتمال بیش از ۵۰ درصد پیش‌بینی می‌کنند. این تغییر مسیر در سیاست پولی، به ‌معنای افزایش هزینه تامین مالی برای دولت، بنگاه‌ها و خانوارهای آمریکایی و تشدید فشار بر بودجه دولت است. در واقع جنگ با ایران، فرصت کاهش نرخ بهره و کاهش هزینه تامین مالی را از آمریکا سلب کرد و مسیر معکوسی را در پیش گرفته است. بازار سهام؛ بازیابی سریع اما نابرابر

بازار سهام آمریکا رفتاری کاملا وابسته به ریسک‌های ژئوپلیتیک از خود نشان داده است. در ماه مارس و هم‌زمان با اوج‌گیری تنش‌ها، شاخص S&P ۵۰۰ افت ۷.۸ درصدی و نزدک افت ۷.۹ درصدی را تجربه کردند. شاخص نوسان (VIX) نیز تا سطح ۶۰ واحد افزایش یافت که بالاترین مقدار از زمان جنگ تعرفه‌ای آمریکا و چین در بهار ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. اما با شروع مذاکرات و اعلام آتش‌بس، این شاخص‌ها مسیر صعودی در پیش گرفتند و در بازه دو ماهه، S&P ۵۰۰ رشد ۱۹.۸ درصدی و نزدک رشد ۳۲.۹ درصدی را به ثبت رساندند و سقف‌های تاریخی جدیدی را تجربه کردند.

نکته قابل ‌تامل، نابرابری در بازیابی بخش‌های مختلف بازار است. رشد سریع شاخص کل عمدتا ناشی از دو بخش مرتبط با فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی بوده؛ به ‌گونه‌ای که شاخص S&P ۵۰۰ بدون احتساب بخش تکنولوژی، حتی با گذشت سه ماه از جنگ نتوانسته به سطوح پیش از جنگ بازگردد. شاخص ارزش‌گذاری شیلر از ابتدای جنگ ۱۱ درصد رشد کرده و به بالاترین سطح پس از حباب دات‌کام رسیده و هم‌اکنون ۶۰ درصد بالاتر از سطوح پیش از بحران مالی ۲۰۰۷ قرار دارد که احتمال وجود حباب در بازار سهام را تقویت می‌کند.

براساس بررسی‌های به عمل آمده، چهار راهکار سیاستی برای نظام حکمرانی ایران به شرح ذیل پیشنهاد می‌شود.

با توجه به اینکه اصلی‌ترین فشار اقتصادی جنگ بر آمریکا از کانال بازار بدهی و افزایش نرخ بهره اعمال شده و این فشار برخلاف تورم، ماهیتی پایدار و غیرقابل‌بازگشت یافته، ایران باید بر تداوم استفاده از اهرم تنگه هرمز به ‌عنوان ابزاری راهبردی در مذاکرات تاکید کند. تجربه نشان داده که حتی امضای تفاهم‌نامه نیز نتوانسته نرخ بهره اوراق ۲ ساله را به سطح پیش از جنگ برگرداند و همچنان ۰.۳۶ واحد درصد بالاتر از روز آتش‌بس باقی مانده است؛ بنابراین هرگونه عقب‌نشینی بدون اخذ امتیازات متناسب نه فقط دستاورد اقتصادی ندارد، بلکه موقعیت چانه‌زنی را تضعیف خواهد کرد.

از آنجایی که افزایش قیمت انرژی عمدتا به ‌صورت شوک تورمی جذب شده و اثر چندانی بر تولید و رشد اقتصادی آمریکا نداشته، تمرکز صرف بر افزایش قیمت نفت کافی نیست. تورم هسته که از ۲.۵ درصد به ۲.۹ درصد افزایش پیدا کرده، نشان از سرایت تدریجی شوک انرژی به سایر بخش‌ها دارد. ایران باید به ‌دنبال گسترش دامنه تحریم‌پذیری اقتصاد آمریکا از طریق هدف‌گیری سایر کالاهای راهبردی نظیر کودهای شیمیایی و محصولات پتروشیمی باشد تا فشار بر بخش‌های گسترده‌تری از اقتصاد این کشور وارد شود.

فروش اوراق بدهی آمریکا توسط کشورهای واردکننده نفت، یکی از مهم‌ترین عوامل فشار بر بازار بدهی این کشور بوده است. کاهش ۱۳۸ میلیارد دلاری اوراق نزد کشورهای خارجی در نخستین ماه جنگ و کاهش بیش از ۱۴۰ میلیارد دلاری ذخایر امانی نزد فدرال رزرو، نشان از عزم جدی این کشورها برای تامین منابع ارزی دارد. ایران می‌تواند با تقویت همکاری‌های اقتصادی با این کشورها و تسهیل تامین انرژی مورد نیاز آنها به ‌صورت پایدار، زمینه تداوم این روند را فراهم کند و کشورهای مذکور را به کاهش هرچه بیشتر ذخایر اوراق خود ترغیب کند.

با عنایت به اینکه شاخص ارزش‌گذاری شیلر در بالاترین سطح پس از حباب دات‌کام قرار دارد و هم‌اکنون ۶۰ درصد بالاتر از سطوح پیش از بحران مالی ۲۰۰۷ است، احتمال وجود حباب در بازار سهام آمریکا قوت گرفته است. ایران می‌تواند با مدیریت هوشمندانه اخبار و سیگنال‌های مرتبط با تنگه هرمز، نوسانات بازار را به ‌نفع خود مدیریت کرده و از حساسیت بالای بازارهای مالی به تحولات ژئوپلیتیک برای اعمال فشار روانی و اقتصادی استفاده کند. تجربه نشان داده که حتی اخبار مذاکرات نیز توانسته مسیر نزولی بازار سهام را معکوس کند؛ بنابراین سیاست‌گذاری خبری در این حوزه از اهمیت راهبردی برخوردار است.

در پایان باید اظهار داشت، جنگ رمضان و انسداد تنگه هرمز اقتصاد آمریکا را در دو سطح متفاوت تحت تاثیر قرار داده است. در بخش واقعی اقتصاد، با وجود رشد ۲.۱ درصدی بهار و ثبت اشتغال ۵۷ هزار واحدی در ژوئن، تولید و بازار کار تاب‌آوری نسبی نشان داده‌اند اما در حوزه پولی و مالی شوک عمیق‌تر بوده؛ نرخ تورم مصرف‌کننده به ۴.۲ درصد و تورم تولیدکننده به ۶.۵ درصد رسیده و نرخ بهره اوراق ۲ساله ۰.۷۵ واحد درصد افزایش یافته است. فروش ۱۳۸ میلیارد دلاری اوراق توسط خارجی‌ها در نخستین ماه جنگ و افزایش حق بیمه به ۰.۲۱ درصد، فشار بدهی را پایدار کرده است. بازار سهام با رشد ۱۹.۸ درصدی S&P ۵۰۰ بهبود پیدا کرده اما شاخص شیلر با ۶۰ درصد بالاتر از بحران ۲۰۰۷، هشدار حباب را تقویت می‌کند. در مجموع، جنگ تاکنون به رکود منجر نشده اما تداوم آن می‌تواند از کانال افزایش هزینه‌های تامین مالی، بخش واقعی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

اگر فکر می‌کنید گرانی بنزین و افزایش قیمت‌ها در ایران تمام شده، سخت در اشتباهید. بحران در تنگه هرمز، این شاهرگ حیاتی انرژی جهان، به اوج خود رسیده است. تردد کشتی‌ها در این آبراه استراتژیک به کمتر از یک‌دهم روزهای عادی کاهش یافته و هم‌زمان، مهلت ۶۰ روزه آتش‌بس میان ایران و آمریکا بدون دستیابی به توافق نهایی به پایان رسیده است. نتیجه این دو بحران هم‌پوشان، افزایش چشمگیر قیمت نفت در بازارهای جهانی است. نفت برنت که تا ابتدای آگوست (مرداد) حدود ۸۷ دلار بود، امروز پنجشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۵ به بالای ۹۴ دلار رسیده و روند صعودی خود را برای پنجمین روز پیاپی ادامه داده است. در این گزارش، به بررسی دقیق قیمت نفت، علت‌های این جهش، وضعیت تنگه هرمز و سناریوهای پیش‌رو می‌پردازیم. قیمت نفت برنت امروز؛ صعود پنج روزه به بالاترین سطح ۳ هفته اخیر

قیمت نفت در بازارهای جهانی امروز پنجشنبه (۲۰ اوت ۲۰۲۶) با افزایش چشمگیری همراه بوده است. نفت خام برنت، به عنوان شاخص اصلی قیمت نفت جهانی، در معاملات امروز تا مرز ۹۴.۵ دلار در هر بشکه هم صعود کرده است.

بر اساس آخرین داده‌های منتشرشده از منابع مختلف: شاخص نفتی قیمت (دلار در هر بشکه) تغییرات نفت برنت (قرارداد اکتبر) ۹۴.۲۳ +۲.۸٪ نفت برنت (قرارداد اکتبر) ۹۳.۱۳ +۱.۶٪ نفت برنت (لحظه‌ای) ۹۴.۵۰ +۰.۳٪ نفت برنت (قرارداد اکتبر) ۹۲.۸۲ +۱.۳٪ نفت خام آمریکا (WTI) ۸۷.۴۰ +۰.۲٪

این افزایش قیمت، ادامه‌دهنده روند صعودی پنج روزه نفت است. قیمت نفت برنت از ابتدای ماه اوت (مرداد) که حدود ۸۷.۳۸ دلار بود، به‌طور پیوسته افزایش یافته است. توقف کامل تردد در تنگه هرمز؛ شاهرگ حیاتی انرژی در محاصره

مهم‌ترین عامل افزایش قیمت نفت، توقف تقریباً کامل تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز است. داده‌های شرکت تحلیل دریایی کپلر (Kpler) نشان می‌دهد که تردد دریایی در این آبراه استراتژیک به شدت کاهش یافته است.

طبق این داده‌ها:

روز سه‌شنبه (۲۷ مرداد) تنها ۶ کشتی حامل کالاهای اساسی از تنگه هرمز عبور کردند.

این رقم در روز قبل از آن ۹ کشتی و در روزهای عادی پیش از جنگ بین ۱۳۰ تا ۱۴۰ کشتی در روز بوده است.

در روز شنبه (۲۴ مرداد) تنها ۵ کشتی و در روز یکشنبه (۲۵ مرداد) هیچ کشتی‌ای از تنگه عبور نکرده است.

به عبارت دیگر، تردد در این آبراه که روزانه حدود یک‌پنجم از محموله‌های نفت و گاز مایع جهان را منتقل می‌کرد، به کمتر از ۵ درصد حجم عادی خود کاهش یافته است. مالکان کشتی‌ها به دلیل نبود نشانه‌های روشن درباره بازگشایی این گذرگاه حیاتی، از عبور از آن خودداری می‌کنند. پایان آتش‌بس ۶۰ روزه؛ بن‌بست سیاسی تشدیدکننده بحران

هم‌زمان با بحران در تنگه هرمز، مهلت ۶۰ روزه تفاهم‌نامه آتش‌بس میان ایران و آمریکا نیز بدون دستیابی به توافق نهایی به پایان رسیده است.

بر اساس این تفاهم‌نامه که در اواسط ژوئن (خرداد) با میانجی‌گری پاکستان در اسلام‌آباد امضا شده بود، دو طرف ۶۰ روز فرصت داشتند تا برای پایان دادن به جنگ و دستیابی به توافق نهایی مذاکره کنند. اما با پایان این مهلت در روز دوشنبه (۲۶ مرداد)، نه توافقی حاصل شده و نه تفاهم‌نامه تمدید شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به‌صراحت اعلام کرد که آمریکا قصد تمدید این تفاهم‌نامه را ندارد.

در مقابل، ایران با اتخاذ موضعی تهاجمی‌تر اعلام کرده که به سمت یک «موضع نظامی کاملاً تهاجمی» تغییر جهت خواهد داد. محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایران، بار دیگر تأکید کرده که تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا خواسته‌های تهران را برآورده نکند، بسته خواهد ماند. چرا قیمت نفت افزایش یافت؟ تحلیل علت‌ها

افزایش قیمت نفت در روزهای اخیر نتیجه هم‌گرایی چند عامل کلیدی است: ۱. اختلال در عرضه نفت خاورمیانه

توقف تردد در تنگه هرمز به معنای اختلال جدی در عرضه نفت از خاورمیانه به بازارهای جهانی است. این آبراه، گذرگاه اصلی صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی، امارات، کویت، قطر و عراق است. هرگونه اختلال در این مسیر، مستقیماً بر عرضه جهانی نفت تأثیر می‌گذارد. ۲. ریسک‌های ژئوپلیتیک

پایان آتش‌بس و بن‌بست در مذاکرات، ریسک بازگشت درگیری نظامی تمام‌عیار را افزایش داده است. سرمایه‌گذاران نفت، «صرف ریسک ژئوپلیتیک» را در قیمت‌ها لحاظ کرده‌اند. به عبارت دیگر، بازار برای احتمال تشدید تنش و اختلال بیشتر در عرضه، حق‌الزام (premium) در نظر گرفته است. ۳. حملات به نفتکش‌ها

در روزهای اخیر، حملاتی به نفتکش‌ها در نزدیکی تنگه هرمز رخ داده است. امارات متحده عربی اعلام کرد که سه کشتی متعلق به شرکت ملی نفت ابوظبی در حین عبور مورد حمله قرار گرفته‌اند. این حملات، نگرانی‌ها درباره امنیت تردد دریایی را بیش از پیش افزایش داده است. ۴. سیاست پولی آمریکا

در کنار عوامل ژئوپلیتیک، تصمیم وزارت خزانه‌داری آمریکا برای دو برابر کردن بازخرید اوراق قرضه بلندمدت (از ۲ میلیارد به ۴ میلیارد دلار در هر عملیات) نیز به افزایش قیمت نفت کمک کرده است. این تصمیم باعث کاهش بازده اوراق قرضه و افزایش تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های پرریسک‌تر مانند نفت شده است. جدول مقایسه قیمت نفت در بازه‌های زمانی مختلف

برای درک بهتر ابعاد این جهش قیمتی، جدول زیر را مشاهده کنید: بازه زمانی قیمت نفت برنت (دلار) تغییرات قبل از شروع جنگ (فوریه ۲۰۲۶) ~۷۰ – اوج قیمت در دوران جنگ ~۱۱۸ +۶۸٪ اوایل ژوئن ۲۰۲۶ (پس از آتش‌بس) ~۸۳ -۲۹٪ اوایل آگوست ۲۰۲۶ (مرداد) ~۸۷.۳۸ +۵٪ امروز (۲۹ مرداد ۱۴۰۵) ~۹۴.۵۰ +۸٪ نسبت به ابتدای ماه واکنش‌های متناقض؛ ترامپ می‌گوید تنگه باز است، ایران می‌گوید بسته!

یکی از جالب‌ترین جنبه‌های این بحران، تناقض آشکار در اظهارات مقامات آمریکایی و ایرانی درباره وضعیت تنگه هرمز است.

دونالد ترامپ روز سه‌شنبه (۲۷ مرداد) ادعا کرد که «تنگه هرمز باز است» و آمریکا هیچ‌گونه گفت‌وگویی با ایران ندارد. اما داده‌های ماهواره‌ای و گزارش‌های شرکت‌های رهیابی دریایی به‌وضوح نشان می‌دهد که تردد در این آبراه تقریباً به صفر رسیده است.

در سوی مقابل، ایران با صراحت اعلام کرده که تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا خواسته‌هایش را برآورده نکند، بسته خواهد ماند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در مصاحبه‌ای تأکید کرده که واشنگتن باید شرایط ایران را برای ازسرگیری تردد دریایی بپذیرد.

این تناقض‌گویی‌ها خود عاملی برای افزایش عدم‌اطمینان در بازار و در نتیجه افزایش قیمت نفت شده است. سناریوهای پیش‌رو؛ نفت تا کجا بالا می‌رود؟

تحلیلگران بازار نفت سناریوهای مختلفی را برای آینده قیمت نفت ترسیم می‌کنند: سناریوی اول: تشدید تنش و جهش قیمت به بالای ۱۰۰ دلار

در صورت شکست کامل مذاکرات و بازگشت درگیری نظامی، قیمت نفت می‌تواند به‌سرعت از مرز ۱۰۰ دلار عبور کند. بانک جهانی پیش‌بینی کرده که حمل‌ونقل از طریق تنگه هرمز تا اواخر سال ۲۰۲۶ به سطح قبل از جنگ باز نخواهد گشت. در این سناریو، اختلال طولانی‌مدت در عرضه می‌تواند قیمت‌ها را به سطوح بسیار بالاتری برساند. سناریوی دوم: تداوم وضعیت «نه جنگ و نه صلح»

در این سناریو که محتمل‌ترین به نظر می‌رسد، تنش‌ها در سطح کنونی باقی می‌ماند و تردد در تنگه هرمز با حجم بسیار محدود ادامه می‌یابد. در این صورت، قیمت نفت در محدوده ۹۰ تا ۱۰۰ دلار تثبیت خواهد شد و «صرف ریسک» همچنان در قیمت‌ها لحاظ می‌شود. سناریوی سوم: توافق و بازگشایی تنگه هرمز

در صورت احیای مذاکرات و دستیابی به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز، قیمت نفت می‌تواند به‌سرعت کاهش یابد. تجربه نشان داده که با هر نشانه‌ای از توافق، قیمت نفت افت قابل‌توجهی داشته است. با این حال، با توجه به بن‌بست فعلی، این سناریو در کوتاه‌مدت چندان محتمل به نظر نمی‌رسد. سوالات متداول کاربران قیمت نفت برنت امروز چند دلار است؟

قیمت نفت برنت امروز پنجشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۵ حدود ۹۴.۵۰ دلار در هر بشکه است و در برخی لحظات تا ۹۴.۲۳ دلار نیز معامله شده است. علت افزایش قیمت نفت چیست؟

دو عامل اصلی: توقف تقریباً کامل تردد در تنگه هرمز و پایان بی‌نتیجه مهلت ۶۰ روزه آتش‌بس ایران و آمریکا که ریسک ژئوپلیتیک را به شدت افزایش داده است. تنگه هرمز چند کشتی در روز عبور می‌کند؟

طبق داده‌های شرکت کپلر، در روزهای اخیر تنها ۶ تا ۹ کشتی در روز از تنگه عبور می‌کنند، در حالی که این رقم در روزهای عادی بین ۱۳۰ تا ۱۴۰ کشتی بوده است. آیا آتش‌بس ایران و آمریکا تمدید شد؟

خیر. مهلت ۶۰ روزه تفاهم‌نامه اسلام‌آباد روز دوشنبه (۲۶ مرداد) به پایان رسید و دونالد ترامپ اعلام کرد که آمریکا قصد تمدید آن را ندارد. قیمت نفت تا کجا افزایش می‌یابد؟

تحلیلگران سناریوهای مختلفی را مطرح می‌کنند. در صورت تشدید تنش، قیمت نفت می‌تواند از مرز ۱۰۰ دلار عبور کند. در صورت تداوم وضعیت فعلی، نفت در محدوده ۹۰ تا ۱۰۰ دلار تثبیت خواهد شد. تنگه هرمز چه تأثیری بر قیمت بنزین در ایران دارد؟

افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی، به دلیل وابستگی شدید اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی و نیز تأثیر آن بر نرخ ارز، می‌تواند به افزایش قیمت بنزین و سایر کالاها در ایران منجر شود. هرچند قیمت بنزین در ایران به‌صورت دستوری تعیین می‌شود، اما افزایش قیمت نفت می‌تواند فشار بر بودجه دولت و نرخ تورم را افزایش دهد. آینده بازار نفت؛ در انتظار روشن شدن تکلیف تنگه هرمز

بازار نفت جهان در شرایطی بی‌سابقه قرار گرفته است. تنگه هرمز، این شاهرگ حیاتی انرژی، برای نخستین‌بار در تاریخ مدرن به‌طور مؤثر بسته شده است. هم‌زمان، دیپلماسی برای پایان دادن به جنگ ایران و آمریکا به بن‌بست رسیده است.

در چنین شرایطی، تنها چیزی که مشخص است، عدم‌قطعیت است. سرمایه‌گذاران، شرکت‌های نفتی و مصرف‌کنندگان همه در انتظار روشن شدن تکلیف این بحران هستند. آیا مذاکرات از سر گرفته خواهد شد؟ آیا تنگه هرمز باز می‌شود؟ یا باید منتظر تشدید تنش و جهش بیشتر قیمت نفت باشیم؟

آنچه مسلم است، تا زمانی که این ابهامات پابرجاست، قیمت نفت در سطوح بالا باقی خواهد ماند و هرگونه خبر جدید می‌تواند موجی از نوسان را به بازارهای جهانی و از آنجا به اقتصاد ایران و سفره مردم سرازیر کند. بیشتر بخوانید بن‌بست تنگه هرمز و جهش ۹۱ دلاری نفت، سایه سنگین بر بازار رمزارزها / بیت‌کوین در گیرودار جنگ و صلح قیمت نفت امروز در مسیر انفجار؛ طوفان قیمتی در راه است؟ | اتفاق غیرمنتظره در خاورمیانه؛ هشدار وضعیت قرمز برای بازار انرژی + پشت پرده افزایش تنش و تأثیر آن بر قیمت نفت آتش جنگ بازارها را شعله‌ور کرد / تحلیل روز؛ سقوط سهام در برابر صعود نفت و طلا زنگ خطر در بازار انرژی؛ نفت برنت بعد از جهش ۸ درصدی سقوط کرد | مذاکرات پشت پرده تنگه هرمز قیمت‌ها را شوکه کرد + پیش‌ بینی جدید (تاریخ:جمعه ۹ مرداد ۱۴۰۵) نفت برنت زیر ۶۳ دلار ماند و اوپک نگران شد | تنگه هرمز قیمت نفت جهانی را منفجر می‌کند؟ | پیش‌بینی قیمت نفت خام برنت ۱۰ تیر ۱۴۰۵

مهلت ۶۰ روزه‌ای که در «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» برای دستیابی ایران و آمریکا به یک توافق نهایی تعیین شده بود، روز دوشنبه ۲۶ مرداد به پایان رسید. این تفاهم که در اواسط ژوئن (۲۸ خرداد) با میانجی‌گری پاکستان امضا شده بود، فرصتی دو ماهه برای پایان دادن به جنگی فراهم می‌کرد که از ۲۸ فوریه (۹ اسفند ۱۴۰۴) با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شده بود. حالا اما پس از ۶۰ روز، نه توافق نهایی به دست آمده و نه تفاهم تمدید شده است. در این میان، بازارهای ارز و طلا در ایران واکنش فوری نشان داده‌اند و دلار به کانال ۱۹۰ هزار تومانی و طلا به آستانه ۲۰ میلیون تومانی صعود کرده‌است. در ادامه، جزئیات پایان این مهلت، واکنش‌های طرفین، سناریوهای پیش‌رو و تأثیر آن بر بازارهای داخلی را بررسی می‌کنیم. پایان مهلت ۶۰ روزه؛ تفاهم‌ای که به سرانجام نرسید

تفاهم‌نامه اسلام‌آباد که در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و رئیس‌جمهور ایران امضا شد، شامل تعهدات دوجانبه‌ای بود. بر اساس این تفاهم، آمریکا متعهد شده بود حملات نظامی خود علیه ایران را متوقف کند و ایران نیز زمینه عبور و مرور امن کشتی‌های تجاری از طریق تنگه هرمز را فراهم آورد. این یادداشت تفاهم، نه یک آتش‌بس ساده، بلکه فرصتی برای مذاکره به منظور دستیابی به یک توافق جامع و نهایی بود.

با این حال، روز دوشنبه ۲۶ مرداد، این مهلت ۶۰ روزه بدون آنکه دو طرف به نتیجه‌ای مشخص برای توافق دست یافته باشند، به پایان رسید. به عبارت دیگر، منطقه خاورمیانه پس از پایان بی‌نتیجه این مهلت، وارد مرحله تازه‌ای از بلاتکلیفی و بن‌بست سیاسی شده است. واکنش‌های متناقض؛ آمریکا از تمدید گفت و ایران از «بی‌معنا بودن» مهلت

با پایان یافتن مهلت ۶۰ روزه، دو طرف مواضع کاملاً متفاوتی اتخاذ کردند که نشان‌دهنده عمق شکاف میان آنهاست. موضع آمریکا: «تمدید نمی‌کنیم، عجله هم نداریم»

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه و همزمان با پایان مهلت، به‌صراحت اعلام کرد که آمریکا در پی تمدید این تفاهمنامه نیست. او در پاسخ به خبرنگاران در کاخ سفید گفت که ایران می‌خواهد با آمریکا به توافق برسد، اما به گفته او این توافق چیزی نیست که از نظر او «لازم» باشد. ترامپ بار دیگر تأکید کرد که ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد.

با وجود این موضع‌گیری رسمی، ترامپ ادعا کرد که دولت‌اش در حال انجام مذاکرات پشت‌پرده با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. این ادعا اما به‌سرعت از سوی سپاه تکذیب شد. سرتیپ حسین محبی، سخنگوی سپاه، در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم هرگونه گفت‌وگو با آمریکایی‌ها را «تخیلی بیش نیست» و ناشی از «شکست و ناامیدی» آمریکا در جنگ دانست.

جرد کوشنر، داماد و مشاور ترامپ، نیز همزمان با سفر به اسرائیل، مدعی شد که گفت‌وگوها بین دولت آمریکا و بخش‌های گوناگون حکومت ایران، از هر زمانی جدی‌تر و اساسی‌تر پیش می‌رود. این تناقض‌گویی‌ها، ابهام را بیش از پیش کرده است. موضع ایران: «مهلت ۶۰ روزه وجود ندارد»

در سوی مقابل، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران ساعاتی پس از پایان مهلت، مدعی شد که «مهلت ۶۰ روزه وجود ندارد». اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، روز دوشنبه اعلام کرد که این مهلت ۶۰ روزه به دلیل «نقض‌های آمریکا» از تفاهم‌نامه، «ارتباط خود را از دست داده است».

هم‌زمان، ایران اعلام کرد که به دلیل بن‌بست مذاکرات صلح، در حال تغییر به سمت یک «موضع نظامی کاملاً تهاجمی» است. محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایران، روز سه‌شنبه اعلام کرد که تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا خواسته‌های تهران از جمله رفع محاصره دریایی، لغو تحریم‌های نفتی و آزادسازی دارایی‌های ایران در خارج را برآورده نکند، باز نخواهد شد. تأثیر مستقیم بر بازارهای داخلی؛ دلار و طلا در مسیر صعودی

پایان این مهلت و ابهام در آینده مذاکرات، تأثیر مستقیم و فوری بر بازارهای ارز و طلا در ایران داشته است. این روند از روز دوشنبه و همزمان با پایان مهلت تفاهم و نبود نشانه‌های روشن از حل‌وفصل وضعیت «نه جنگ و نه صلح» آغاز شد و به افزایش احتیاط و تقاضا در بازارهای داخلی انجامید. قیمت دلار امروز؛ صعود به کانال ۱۹۰ هزار تومان

بازار ارز امروز پنجشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۵، روند صعودی خود را ادامه داد. قیمت دلار آمریکا در بازار آزاد تهران با افزایش ۸۰۰ تومانی (۰.۴۲ درصد) نسبت به دیروز، به ۱۹۰,۳۰۰ تومان رسیده است. بالاترین قیمت دلار در ۲۴ ساعت گذشته ۱۹۰,۵۰۰ تومان و پایین‌ترین آن ۱۸۸,۲۰۰ تومان بوده است. قیمت فعلی دلار نسبت به هفته گذشته ۱.۷۶ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

هم‌چنین در صرافی بانک ملی، هر دلار ۱,۳۰۹,۳۶۸ ریال (حدود ۱۳۰,۹۳۶ تومان) قیمت‌گذاری شده است. این اختلاف فاحش بین نرخ بازار آزاد و نرخ صرافی بانک ملی، نشان‌دهنده عمق فاصله نرخ‌های رسمی و غیررسمی در شرایط ابهام سیاسی است. قیمت طلا و سکه؛ در آستانه کانال ۲۰ میلیونی

هم‌زمان با افزایش دلار، قیمت طلا و سکه نیز با رشد قابل‌توجهی همراه شده است. بر اساس آخرین داده‌های امروز پنجشنبه: نام کالا قیمت (تومان) تغییر نسبت به روز قبل طلای ۱۸ عیار ۱۹,۸۸۹,۲۰۰ +۱۲۹,۸۰۰ (۰.۶۶%) سکه امامی ۱۹۹,۵۱۰,۰۰۰ +۱,۴۹۰,۰۰۰ (۰.۷۵%) سکه بهار آزادی ۱۹۴,۶۰۰,۰۰۰ نیم سکه ۱۰۱,۰۰۰,۰۰۰ +۱,۰۰۰,۰۰۰ (۱.۰۰%) انس طلا ۴,۵۰۳ دلار +۱۳۵ دلار

طلای ۱۸ عیار در آستانه فتح کانال ۲۰ میلیون تومانی قرار دارد و سکه امامی نیز به مرز ۲۰۰ میلیون تومان نزدیک شده است. قیمت انس طلا نیز امروز با افزایش ۱۳۵ دلاری نسبت به روز گذشته، به ۴,۵۱۵ دلار رسیده است. تنگه هرمز؛ نقطه کور مذاکرات

یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف، وضعیت تنگه هرمز است. ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ این آبراه استراتژیک را مسدود کرده است. ترامپ در اظهارات اخیر خود مدعی شد که «تنگه [هرمز] باز است و قیمت نفت در حال کاهش است». با این حال، گزارش‌ها حاکی از کاهش شدید تردد دریایی و توقف تقریبی کشتیرانی در تنگه هرمز است.

ایران با صراحت اعلام کرده که تا زمانی که آمریکا خواسته‌هایش را برآورده نکند، این تنگه را باز نخواهد کرد. این بن‌بست در یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های دریایی جهان برای تجارت انرژی، پیامدهای جدی برای اقتصاد جهانی و به‌ویژه بازار نفت دارد. سناریوهای پیش‌رو؛ تشدید تنش یا مذاکرات غیرمستقیم؟

با پایان مهلت ۶۰ روزه و عدم تمدید آن، تحلیلگران چند سناریو را برای آینده روابط ایران و آمریکا مطرح می‌کنند: سناریوی اول: تشدید تنش‌ها و بازگشت به درگیری

با توجه به اعلام آمادگی ایران برای اتخاذ «موضع نظامی کاملاً تهاجمی» و تهدیدات ترامپ، احتمال تشدید تنش‌ها و حتی بازگشت به درگیری نظامی وجود دارد. پنتاگون هم‌زمان با پایان این مهلت، یک قرارداد ۲۲.۹ میلیارد دلاری با شرکت «ریتیون» برای تأمین موشک‌های تاماهاک امضا کرده است که نشان‌دهنده آمادگی نظامی آمریکا برای هرگونه سناریوی احتمالی است. سناریوی دوم: مذاکرات غیرمستقیم از طریق میانجی‌ها

قطر به‌عنوان یکی از میانجی‌های کلیدی، اعلام کرده است که توافق ایران و عمان بر سر تنگه هرمز می‌تواند به ازسرگیری مذاکرات کمک کند. سخنگوی وزارت خارجه قطر گفت: «توافق بر سر تنگه هرمز، بازگشت به میز مذاکره را بسیار آسان‌تر می‌کند». ایران نیز اعلام کرده که مذاکرات فشرده‌ای با عمان برای نهایی‌سازی یک سازوکار امن برای تردد دریایی در تنگه هرمز در جریان است. سناریوی سوم: وضعیت «نه جنگ و نه صلح»

برخی تحلیلگران معتقدند که بن‌بست فعلی، به جای فروپاشی کامل دیپلماسی، نشان‌دهنده سخت‌تر شدن مواضع دو طرف است. در این سناریو، تنش‌ها در سطح کنونی باقی می‌ماند و مذاکرات از طریق کانال‌های غیرمستقیم ادامه می‌یابد، بدون آنکه به توافق نهایی یا درگیری تمام‌عیار منجر شود. سوالات متداول کاربران تفاهم ۶۰ روزه ایران و آمریکا چه بود؟

تفاهم‌نامه اسلام‌آباد که در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ امضا شد، شامل تعهد آمریکا به توقف حملات نظامی و تعهد ایران به باز کردن تنگه هرمز بود. این تفاهم ۶۰ روز برای مذاکره و دستیابی به توافق نهایی زمان تعیین کرده بود. آیا تفاهم ۶۰ روزه تمدید شد؟

خیر. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه اعلام کرد که آمریکا در پی تمدید این تفاهمنامه نیست. واکنش ایران به پایان مهلت چه بود؟

سخنگوی وزارت خارجه ایران اعلام کرد که «مهلت ۶۰ روزه وجود ندارد» و این مهلت به دلیل نقض‌های آمریکا «ارتباط خود را از دست داده است». قیمت دلار امروز چند تومان است؟

قیمت دلار آمریکا در بازار آزاد تهران امروز پنجشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۵، ۱۹۰,۳۰۰ تومان است که نسبت به دیروز ۸۰۰ تومان افزایش یافته است. قیمت طلا و سکه امروز چقدر است؟

طلای ۱۸ عیار ۱۹,۸۸۹,۲۰۰ تومان، سکه امامی ۱۹۹,۵۱۰,۰۰۰ تومان و انس طلا ۴,۵۰۳ دلار قیمت‌گذاری شده است. آیا احتمال بازگشت درگیری نظامی وجود دارد؟

با توجه به اعلام آمادگی ایران برای اتخاذ «موضع نظامی کاملاً تهاجمی» و تهدیدات ترامپ، این احتمال وجود دارد، اما سناریوهای دیگری مانند مذاکرات غیرمستقیم از طریق میانجی‌ها نیز مطرح است. تنگه هرمز باز است؟

ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تنگه هرمز را مسدود کرده است و اعلام کرده تا زمانی که خواسته‌هایش برآورده نشود، آن را باز نخواهد کرد. آینده مبهم؛ انتظار برای روشن شدن تکلیف

با پایان مهلت ۶۰ روزه و عدم توافق، خاورمیانه در شرایطی از بلاتکلیفی و ابهام قرار گرفته است. از یک سو، تهدیدات نظامی و افزایش فشارهای اقتصادی از سوی آمریکا ادامه دارد و از سوی دیگر، ایران با اتخاذ موضعی تهاجمی‌تر و تأکید بر خواسته‌های خود، راه‌های دیپلماتیک را به بن‌بست کشانده است.

در چنین شرایطی، بازارهای ارز و طلا در ایران با نوسانات شدیدی مواجه شده‌اند و سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی، چشم‌انتظار هرگونه سیگنال جدید از سوی دو طرف هستند. قطر و عمان به‌عنوان میانجی‌های منطقه‌ای، همچنان در تلاش برای ایجاد بسترهای جدید برای مذاکره هستند. اما با توجه به فاصله عمیق مواضع دو طرف، به‌نظر می‌رسد راه‌حل‌های دیپلماتیک در کوتاه‌مدت چندان هموار نباشند. بیشتر بخوانید بورس سیگنال برگشت داد؛ سه‌شنبه ۹ تیر ۱۴۰۵ شاخص کل کجا ایستاد؟ | واکنش بازار سهام پس از خبرهای توافق و ارز سکه پارسیان بی‌سروصدا رقیب امامی شد | جزئیات قیمت و اختلاف واقعی با امامی امروز سه شنبه ۹ تیر ۱۴۰۵ | ارزش واقعی پارسیان این هفته چقدر است؟ تورم نقطه ای به ۸۸.۶ درصد رسید؛ روغن ۲۷۸ درصد، نان ۱۳۸ درصد گران شد و سبد خانوار ایرانی در یک سال چقدر سنگین تر شد؟ | خرداد ۱۴۰۵ یورو با صعود ۰.۹۹ درصدی به ۲۱۸ هزار تومان رسید/ درهم در مسیر صعود؛ بازار ارز در انتظار هدف بعدی هشدار ژئوپلیتیک؛ نخست‌وزیر پاکستان از «نقش سازنده» در کنار عربستان و ترکیه گفت / پیمان مکه و تشدید تنش در تنگه هرمز