به گزارش سرویس بینالملل، وبسایت «مدرن دیپلماسی» در تحلیلی به پیامدهای جنگ ۲۰۲۶ بر صنعت گردشگری و خطوط هوایی کشورهای حاشیه خلیج فارس پرداخت و نوشت: خلیج فارس که در سال ۲۰۲۵ با رشد ۳۹ درصدی گردشگری و حضور ۵ کشورش در جمع ۱۰ کشور امن جهان (طبق گزارش گالوپ) پیشتاز تنوعبخشی اقتصادی بود، در پی حملات موشکی، پرواز پهپادها و انسداد هرمز با یک «بحران دائمی» یا بینظمی پایدار مواجه شده است.
مدرن دیپلماسی ابعاد این بحران، خسارتهای وارده و راهبردهای بازگشت را در سه محور تبیین میکند:
۱. ابعاد شوک؛ ریزش توریست و خسارت روزانه ۶۰۰ میلیون دلاری
بسته شدن گسترده حریم هوایی و لغو بیش از ۴۶ هزار پرواز در دو هفته نخست جنگ، در کنار تصاویری چون اصابت پهپادها به هتلها و فرودگاه دبی، ادراک امنیت منطقه را مخدوش کرد. پیشبینیهای اولیه از کاهش ۲۳ تا ۳۸ میلیون گردشگر و خسارت روزانه ۶۰۰ میلیون دلاری به این بخش خبر دادند. علاوه بر این، جهش بهای سوخت جت و مسیرهای طولانیتر، قیمت بلیتهای هوایی را ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش داد؛ امری که رکوردهای پروازی امارات، الاتحاد و قطرایرویز را به ۸۲ درصد سطوح پیش از جنگ تنزل داده است.
۲. درسهای تاریخی از جنگهای ۱۹۹۱ و ۲۰۰۳ خلیج فارس
فیلیپس استدلال میکند این بحران لزوماً به معنای فروپاشی دائمی نیست. پس از جنگ ۱۹۹۱ (آزادسازی کویت) گردشگری منطقه تقریباً به صفر رسید و پس از تهاجم ۲۰۰۳ به عراق نیز شوک کوتاهمدتی رخ داد؛ اما پادشاهیهای خلیج فارس از دل هر دو بحران به عنوان کاتالیزوری برای نوسازی و جهش زیرساختی استفاده کردند. با این حال، تفاوت بحران ۲۰۲۶ در وضعیت فرسایشی «صلح سرد»، عدم پیشبینیپذیری ترامپ و حفظ اهرمهای نامتقارن تهران است که ریسکپذیری را در سطحی پایدار نگه میدارد.
۳. بستههای تشویقی و پروژه «شینگن خلیج فارس»
دولتهای منطقه برای احیای جریان گردشگری دست به اقدامات تهاجمی زدهاند: کاهش عوارض، سوبسید هتلهای لوکس (بهویژه در قطر)، لغو روادید برای بیش از ۱۰۰ کشور در عمان، و اجرای آزمایشی طرح کلان «ویزای یکپارچه توریستی شورای همکاری» (مشابه شینگن اروپایی) در اواخر ۲۰۲۶. این اقدامات تلاش دارد تا قابلیت انطباقپذیری بالای منطقه را در برابر چالشهای ژئوپلیتیک ناشی از منازعه تثبیت کند.
پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
جنگ سوم و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز چهل و دوم شد. در حالی که از روز آتش بس نقض شده میان دو کشور ۱۳۷ روز میگذرد، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گفته از ابتدای سال جاری تا ۶ اوت، ۷۴ حادثه در مسیر عمانی تنگه هرمز گزارش شده. فرمانده کل سپاه هم از لزوم تداوم پرشتاب راهبرد قدرتافزایی دفاعی و تهاجمی سخن گفته است.
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
در روز چهل و یکم جنگ سوم چه گذشت؟(۳۰ مرداد ۱۴۰۵)/ فرمانده کل سپاه: در این مقطع حساس و سرنوشتساز، تداوم پرشتاب "راهبرد قدرتافزایی دفاعی و تهاجمی" ضرورت دارد/معاون وزیر دفاع: قبل از جنگ امکانات دفاعی و نظامی خود را جابهجا کرده بودیم؛ دشمن به کاهدان زد/گفتگوی وزیر خارجه عمان و عراقچی درباره شرایط ازسرگیری مذاکرات/المانیتور به نقل از مقامات عمانی: از مواضع ترامپ متحیریم؛ او میخواهد برای شکست در جنگ قربانی پیدا بکند
اخبار مربوط به روز چهل و دوم جنگ سوم و روز صد و سی و هفتم آتش بس (۳۱ مرداد ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
سردار وحیدی: در این مقطع حساس و سرنوشتساز تداوم پرشتاب راهبرد قدرتافزایی دفاعی و تهاجمی ضرورت دارد ۱۴۰۵/۰۵/۳۰ - ۲۳:۵۸ سرلشکر وحیدی، فرمانده کل سپاه با صدور پیامی فرا رسیدن ۳۱ مرداد ماه «روز صنعت دفاعی کشور» را به سرتیپ پاسدار سید مجید ابن الرضا، سرپرست وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران تبریک گفت.
در این پیامآمده است: در چنین مقطع حساس و سرنوشتسازی، تداوم پرشتاب راهبرد قدرتافزایی دفاعی و تهاجمی به عنوان تنها راهکار هوشمندانه ضرورت دارد.
در بخش دیگری از این پیام آمده است: قدرتافزایی در تولید محصولات صنعت دفاعی و نظامی ادامه خواهد یافت تا ایران اسلامی به جایگاه حقیقی خود به عنوان قدرتی بیبدیل در هندسه نظم نوین جهانی دست یابد.
ابراهیم شهولی
آرمان امروز : عملیات «خشم حماسی» که توسط ائتلافی به رهبری ایالات متحده و با مشارکت اسرائیل آغاز شد، نه تنها یکی از گستردهترین حملات نظامی علیه ایران در چهار دهه اخیر محسوب میشود، بلکه بهمثابه آزمونی سرنوشتساز برای دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران عمل کرده است. دکترین موسوم به «دفاع موزاییکی» که توسط سپاه پاسداران طراحی و پیادهسازی شده، در این رویارویی مستقیم، نقاط قوت و ظرفیتهای ساختاری خود را به روشنی نمایان ساخت.
دکترین دفاع موزاییکی در اصل بر اساس تجربه فروپاشی ارتش متمرکز عراق در جنگ ۲۰۰۳ شکل گرفت؛ تجربهای که نشان داد اتکای صرف به یک زنجیره فرماندهی متمرکز، آسیبپذیریهای جدی ایجاد میکند.
سپاه پاسداران با الهام از این تجربه، ساختار خود را بهگونهای بازطراحی کرد که به جای یک زنجیره فرماندهی متمرکز، هر منطقه جغرافیایی و هر واحد نظامی، مانند یک «تکه موزاییک» مستقل عمل کند. این واحدها در عین اتصال به کل تصویر، برای بقا و تداوم عملیات، وابستگی حیاتی به «رأس هرم» ندارند و از استقلال عملیاتی، تسلیحات و دسترسی به نیروی مردمی بسیج برخوردارند تا در صورت حذف فرماندهی مرکزی، به طور خودگردان به مأموریت خود ادامه دهند. به این الگو، «دفاع یا حمله متقابل افقی و پراکنده» نیز گفته میشود؛ نوعی عملیات که فلج کردن و متوقف ساختن آن دشوار است.
در موج اول عملیات خشم حماسی، اهداف متعددی از جمله مراکز فرماندهی، تأسیسات پدافند هوایی، سایتهای موشکی و هستهای، و نیز محل استقرار رهبر انقلاب و فرماندهان ارشد سپاه مورد اصابت قرار گرفت. با این حال، فروپاشی پیشبینیشده توسط طراحان این عملیات محقق نشد. دقیقاً در این نقطه، دکترین موزاییکی به کار افتاد؛ یگانهای استانی بدون نیاز به انتظار برای دستور از مرکز، به صورت مستقل وارد فاز پاسخگویی شدند.
واکنش نظامی ایران سه وجه مشخص داشت: نخست، استفاده از انبارهای زیرزمینی پراکنده در سراسر کشور برای شلیک انبوه موشکها و پهپادهای ارزانقیمت که با هزینههای نسبتاً پایینی تولید میشوند. دوم، به آب انداختن ناوگانی از قایقهای تندرو که برای جنگ نامتقارن در خلیج فارس طراحی شدهاند. سوم، فعالسازی گروههای مقاومت در عراق، یمن و لبنان برای گشودن جبهههای چندگانه علیه منافع آمریکا و متحدانش. نتیجه فوری آنکه ایران نه تنها فرو نپاشید، بلکه ظرف ساعاتی حملات متقابلی را به پایگاههای آمریکا در بحرین، قطر، کویت و امارات و نیز اهداف اسرائیل ترتیب داد.
کاربست این دکترین در مواجهه با خشم حماسی، از یک سو نشان داد که استراتژی «نباختن» که همان هدف نهایی این الگوی دفاعی است با موفقیت عمل میکرد؛ از سوی دیگر، این شبکه حتی پس از حذف فرماندهان کلیدی نیز به حیات خود ادامه داد و نشان داد که فلجسازی از طریق حذف رأس هرم، بر اساس این دکترین امکانپذیر نیست. این در حالی بود که بسیاری از تحلیلگران غربی با تکیه بر الگوی جنگهای کلاسیک، تصور میکردند حذف فرماندهان میتواند ماشین نظامی ایران را از کار بیندازد.
عملیات خشم حماسی که سرانجام در می ۲۰۲۶ پایان یافت، بیش از هر چیز نشان داد که دکترین دفاع موزاییکی در برابر «ضربه سر بریدن» که هدف نهایی طراحان آن بود کارایی قابل قبولی داشته است. همزمان، این جنگ ابعاد تازهای نیز یافته و امروز به «خشم اقتصادی» یعنی محاصره دریایی و تشدید تحریمها تغییر ماهیت داده است؛ موضوعی که فراتر از توانایی یک دکترین صرفاً نظامی است و ضرورت طراحی راهبردهای مکمل در عرصه اقتصادی را نمایان میسازد. به عبارت روشنتر، موزاییک توانست ایران را در برابر بمب نجات دهد، اما مدیریت ابعاد اقتصادی این رویارویی هماکنون در بوته آزمایش قرار دارد و کارایی آن در گرو عملکرد آینده جمهوری اسلامی در حوزههای اقتصادی و دیپلماتیک خواهد بود.
