آنتروپی در سایه جنگ - دیپلماسی ایرانی

مجید بابایی

آرمان امروز : در دوره جنگ، هدف سیاست اقتصادی نه تثبیت مصنوعی قیمت‌ها بلکه باید جلوگیری از تبدیل شوک جنگی به تورم باشد. برای رسیدن به این هدف نیز یکی از مهمترین اولویت‌ها هماهنگی سیاست‌های مالی دولت با سیاست‌های پولی بانک مرکزی است؛ زیرا اگر از یک طرف بانک مرکزی بخواهد تورم را مهار کند و از طرف دیگر دولت برای تأمین مخارج خود پول خلق کند، سیاست پولی عملاً خنثی خواهد شد.

بنابراین، باید این واقعیت را قبول کنیم که در دوره جنگ، تورم صرفاً یک مساله پولی نیست و سیاست درست باید یک ترکیب هماهنگ پولی، مالی و ارزی در کنار مهار انتظارات تورمی باشد.

سیاست پولی

در بخش پولی باید اولویت نخست، جلوگیری از تأمین کسری بودجه از منابع بانک مرکزی باشد. در جنگ، دولت با افزایش هزینه‌های دفاعی، حمایتی و تأمین کالاهای ضروری مواجه می‌شود. اگر این هزینه‌ها مستقیم یا غیرمستقیم از طریق پایه پولی تأمین شود، فشار تورمی تشدید خواهد شد؛ بنابراین استقراض دولت از بانک مرکزی باید به عنوان خط قرمز باشد.

منابع تأمین مالی جنگ باید تا حد امکان از مسیر کاهش هزینه‌های غیرضروری، جابه‌جایی بودجه، انتشار بدهی با برنامه بازپرداخت معتبر و استفاده هدفمند از منابع ارزی تأمین شود، نه خلق پول.

همچنین بانک مرکزی باید رشد ترازنامه بانک‌ها و خلق اعتبار بی‌پشتوانه را محدود کند ولی نباید برای کنترل تورم، اعتبار بنگاه‌های تولیدی و زنجیره تأمین کالاهای اساسی را به صورت افراطی کاهش دهد. یعنی باید میان «اعتبار مولد» و «خلق نقدینگی سفته‌بازانه» تفاوت گذاشت. این موضوع از آن جهت نیز مهم است که کاهش ارزش پول ملی در اقتصادی مانند ایران، از طریق افزایش قیمت کالاهای وارداتی و مواد اولیه، مستقیماً به تورم منتقل می‌شود.

سیاست مالی

در بخش مالی هم دولت باید به جای کنترل دستوری همه قیمت‌ها، روی کالاهای حیاتی تمرکز کند. قیمت‌گذاری دستوری گسترده در شرایط تورمی معمولاً مشکل کمبود را به وجود می‌آورد و می‌تواند بازار غیررسمی ایجاد کرده و موجب تشدید تورم شود.

در دوره جنگ، سیاست حمایتی باید هدفمند بوده و تا حد امکان به مصرف‌کننده هدف برسد، نه اینکه صرفاً قیمت همه کالاها برای همه افراد مصنوعی پایین نگه داشته شود.

همچنین اگر جنگ موجب اختلال در واردات، حمل‌ونقل، تولید یا توزیع شود، حتی سیاست پولی بسیار سختگیرانه نیز نمی‌تواند به‌تنهایی تورم را مهار کند؛ بنابراین در کنار بانک مرکزی، دولت باید برای کالاهای ضروری یک نقشه زنجیره تأمین جنگی داشته باشد و تمهیدات لازم را برای موجودی راهبردی، مسیرهای جایگزین واردات، تأمین ارز برای مواد اولیه ضروری و اولویت‌بندی تخصیص منابع انجام دهد.

سیاست ارزی

در شرایط جنگ، تلاش برای نگه داشتن یک نرخ ارز غیرواقعی با مصرف سریع ذخایر ارزی می‌تواند در نهایت به یک جهش شدیدتر منجر شود. هدف بانک مرکزی باید کاهش نوسان و جلوگیری از جهش‌های بی‌قاعده باشد، در عین حال، باید بازار ارز تا حد امکان شفاف و قابل پیش‌بینی باشد.

انتظارات تورمی

در تورم‌های بسیار بالا، انتظارات خود به یک عامل تورم‌زا تبدیل می‌شوند. اگر خانوار و بنگاه تصور کنند قیمت‌ها ماه آینده بسیار بیشتر خواهد شد، رفتار خود را بر همان اساس تغییر داده و منجر به خرید زودتر، نگهداری دارایی‌های غیرریالی و افزایش قیمت پیشنهادی کالا و خدمات می‌گردد؛ بنابراین بانک مرکزی باید یک چارچوب ارتباطی شفاف و منظم داشته باشد و هدف تورمی، مسیر رشد نقدینگی، وضعیت ذخایر و سیاست ارزی باید به‌طور منظم اعلام شود.

در پایان اینکه در شرایط جنگ، افزایش شدید نرخ بهره به تنهایی راه حل نیست. اگر منشأ اصلی تورم، کسری بودجه، کاهش درآمد ارزی و اختلال در عرضه باشد، افزایش نرخ بهره بدون اصلاح این عوامل می‌تواند رکود را تشدید کند، در حالی که تورم همچنان بالا باقی بماند./ تازه‌های اقتصاد

به گزارش خبرآنلاین،  نشست هم‌اندیشی فعالان اقتصادی ایرانی و عراقی با محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی و هیأت پارلمانی همراه، روز گذشته(پنجشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۵) در سفارت جمهوری اسلامی ایران در بغداد برگزار شد.

بنابر روایت خانه ملت،  قالیباف با اشاره به اهمیت کار فعالان بخش خصوصی خطاب به آنها، گفت: برخی مشکلات در حوزه بخش خصوصی در هر دو کشور نهادینه شده که به همین منظور با حضور شما در تهران جلسه دیگری به همراه مسئولان اتاق بازرگانی ایران برگزار خواهیم کرد تا مشکلات  را به صورت اولویت بندی شده و کاربردی برطرف کنیم.

عراق می‌تواند از نیروی کار هوشمند، کارآمد و مستعد ساکن مرزهای ایران بهره ببرد

رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به نمایندگان حاضر در هیأت پارلمانی همراه، گفت: اعضای هیأت همراه را نمایندگان عضو گروه دوستی پارلمانی ایران و عراق و نمایندگان استان های هم‌مرز با این کشور تشکیل می دهند که به صورت تخصصی بر موضوعات عراق متمرکز بوده و مسائل را پیگیری و حل و فصل خواهند کرد.

 وی با اشاره به نیروی کار هوشمند، کارآمد و با استعدادی که در شهرهای مرزی ایران زندگی می کنند، گفت: هر دو کشور می توانند از فرصت فنی و تخصصی آن‌ها بهره ببرند و به ویژه عراق به عنوان کشور دوست ما می تواند از این ظرفیت استفاده کند و برای این موضوعات باید نقشه راه درست و دقیق اقتصادی و تجاری میان دو کشور ایجاد شود.

 قالیباف در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به رویکرد ایران در مقابل دشمن خارجی عنوان کرد: ما نه جنگ طلب بوده و  نه به دنبال جنگیم اما به عنوان مسلمان به یک اصل در امت اسلامی باور داریم و آن این است که اجازه نمی دهیم افرادی بیایند و عزت و شرف ما را لگدمال کنند و بروند. ما در این مسیر از مال و جان خود می گذریم، می‌ایستیم و از عزت و شرف خود دفاع می‌کنیم.

ما بیش از مدعیان صلح، قدر صلح را می‌دانیم

رئیس نهاد قانونگذاری کشورمان با رد ادعاهایی که می گویند ما جنگ طلب هستیم، تصریح کرد: از قضا ما به ‌عنوان یک رزمنده، بیش از آن‌هایی که حرف از صلح می‌زنند، قدر صلح را می‌دانیم؛ یعنی کسی قدر صلح را می‌داند که جنگیده باشد. از سوی دیگر معتقدیم دیپلماسی وقتی ارزش دارد و پیش می‌رود که برای جنگ آماده باشیم و اگر آماده جنگ نباشیم در زمان استفاده از دیپلماسی هم کسی پاسخ ما را نمی‌دهد.

وی ادامه داد: هم مسیر ما مسیر درستی است و هم دین، قرآن، فرهنگ اهل‌بیت(ع)، منطق و انسانیت حکم می‌کند از شرف، عزت و وطن‌ خود دفاع کنیم.

۷۵ درصد حمل‌ونقل دریایی جهان به عنوان یک ویژگی در اختیار جهان اسلام است

رئیس قوه مقننه در ادامه با بیان اینکه قریب به نیم قرن است ایران و عراق در شرایط «نه جنگ و نه صلح» و «هم جنگ و هم صلح» هستند و این شرایط به یک وضعیت دائمی تبدیل شده است، گفت: مگر آدمی چقدر عمر می‌کند که ۵۰ سال آن در چنین شرایطی سپری شود؟! در این بین برخی شیطنت کرده و می‌گویند این شرایط را ما درست کرده ایم در حالی که این شرایط را دشمنی درست کرده که وقتی ظرفیت نیروی انسانی، منابع خدادادی و ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی ایران، عراق و کشورهای اسلامی که در منطقه وجود دارد را دید نسبت به آن طمع کرد.

قالیباف ادامه داد: به عنوان مثال جغرافیای تنگه هرمز، خلیج فارس، باب‌المندب و کانال سوئز در مدیترانه به گونه ای است که ۷۵ درصد حمل‌ونقل دریایی جهان که اساس آن دریایی است، در اختیار کشورهای مسلمان بوده و این یکی از ویژگی های جهان اسلام است.

دشمن برای چپاول منابع و مواد اولیه ما به منطقه آمده است

رئیس مجلس خطاب به فعالان اقتصادی ایرانی و عراقی گفت: اگر به منابع و مواد اولیه کشورهای مسلمان دقت کنید، متوجه می شوید دشمنان ما برای چپاول آنها می‌آیند بنابراین باید در این شرایط برای تحریم‌های ظالمانه، برنامه‌ریزی کرده تا بتوانیم از آن عبور کنیم.

وی ادامه داد: درست است که امروز در سمت ریاست مجلس قرار دارم اما تمام وجودم امور اجرایی را درک می کند و جنبه فنی کار را می‌فهمم لذا مشکلات شما را نیز می دانم از جمله اینکه به‌راحتی می‌شود موضوع ضمانت‌نامه را برای خدمات مهندسی حل کرد.

باید با استفاده از ارزهای ملی برای مبادلات تجاری به دهان ارز آمریکایی زد

قالیباف با اشاره به اینکه امروز می‌شود مبادلات تجاری را با ارز ملی انجام داد و به دهان ارز آمریکایی زد، تصریح‌ کرد: دوران سیطره آمریکا بر دنیا گذشته است اما ما به آن توجه نداریم و به فرصت های به وجود آمده دقت نمی کنیم که اشکال کار ماست. ما فرزند زمانه خویش نشده ایم و هنوز تجارت را با همان شیوه ۵۰ سال پیش دنبال می کنیم.

رئیس نهاد قانونگذاری کشورمان در ادامه با بیان اینکه تحت فشار اقتصادی قرار گرفتن، طبیعی است، گفت: آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها فهمیده اند در حوزه جنگ سخت نظامی از پس ایران و عراق بر نمی‌آیند از این رو وارد جنگ شناختی و جنگ اقتصادی شده اند و اکنون شما سربازان و فرماندهان این میدان هستید.

رئیس مجلس شورای اسلامی بیان کرد: ما هر چقدر قدرت نظامی داشته باشیم ولی اگر مردم گرسنه باشند و گردش مالی، رشد اقتصادی و تولید ملی نداشته باشیم، دوام نمی آوریم.

امنیت و اقتصاد دو بال یکدیگر هستند

وی خطاب به حضار با بیان اینکه امنیت و اقتصاد لازم و ملزوم هم و دو بال یکدیگر هستند، تأکید کرد: اقتصاد برای پرواز به پایه امنیت نیاز دارد و اگر امنیت برقرار نشود، سرمایه هم نخواهد آمد لذا سرمایه‌گذاری حتماً نیازمند امنیت است. از سوی دیگر اگر امنیت را برقرار کنیم و تداومش را با اقتصاد پیش نبریم، آن هم پایدار نخواهد بود.

 قالیباف تأکید کرد: باید پذیرفت که روابط دوجانبه ایران و عراق می تواند در منطقه و بر کشورهای اسلامی به ویژه عربی اثر بگذارد که به آن نیاز داریم. ما باید قدر سابقه روابط تاریخی، تمدنی و جغرافیایی خود را بدانیم که این ارتباط وجود و عمق داشته و از هر جهت دارای ظرفیت است.

بخش خصوصی برخلاف بخش دولتی در حوزه اقتصاد با انگیزه و خلاق است

رئیس قوه مقننه در ادامه با بیان اینکه هرچقدر از فرصت های دریایی حوزه خلیج فارس استفاده کنیم به نفع ما خواهد بود، عنوان کرد: ما باید به سیاست های چین در این حوزه نگاه کنیم. مسیر ایران و عراق تا مدیترانه از کشورهای حوزه مقاومت می گذرد که بسیار حائز اهمیت است. این مسیر، قلب حوزه ژئوپولیتیکی ما بوده و از مؤلفه‌های بزرگ قدرت‌ و استقلال هستند. تمام این ظرفیت ها را خدا به ما داده که باید به آن توجه کنیم.

 قالیباف در پایان اظهار کرد: فعالیت در بخش خصوصی و مردمی‌سازی اقتصاد، خلاقیت و انگیزه ای می‌خواهد که در بخش دولتی نیست.

لازم به ذکر است؛ محمدتقی نقدعلی رئیس گروه دوستی پارلمانی ایران و عراق، مهدی فلاح نایب رئیس و شهین جهانگیری عضو این گروه و همچنین سارا فلاحی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، رئیس قوه مقننه را در این سفر همراهی می کنند.

امام جمعه اردبیل گفت: سخن ترامپ در خصوص جنگ اقتصادی، برای ایجاد تاثیر روانی و اثرگذاری بر بازار ایران است.

به گزارش سایت سبلان ما (اردبیل)، آیت الله سیدحسن عاملی در خطبه های این هفته نماز جمعه اردبیل با اشاره به یاوه گویی های اخیر رئیس جمهور آمریکا اظهار داشت: ترامپ این روزها باز دست به یک عملیات بزرگ روانی زده و گفته با جنگ اقتصادی ایرانی‌ها را وادار به تسلیم می‌کنم ۴۷ سال است که با ایران جنگ اقتصادی دارند فشار حداکثری درست کردند به تعبیر اوباما تحریمی درست کردند که در تاریخ بشر بی‌نظیر است پمپئو گفت تحریمی درست کردیم که با آن قطعاً ایرانی‌ها از گرسنگی در برابر ما رکوع خواهند کرد! تحریمی درست کردند که با آن جان بولتون به طمع افتاد و گفت امسال کریسمس را در تهران جشن خواهیم گرفت! و حالا دوباره همان مسیر را می‌روند مشهور است .

وی اضافه کرد: ترامپ توجه نمی‌کند که اوضاع کاملاً عوض شده است و امروز با گذشته خیلی فرق دارد در گذشته ما را تحریم می‌کردند و ما هیچ اهرم فشار نداشتیم در نتیجه در وضع تحریم هزینه‌ای برای آمریکا درست نمی‌شد در حالی که الان ما اهرم بزرگ تنگه هرمز را داریم و آمریکا و اروپا اصلاً نمی‌توانند بسته ماندن دراز مدت آن را تحمل کنند با آمدن سرما به احتمال قوی اوضاع امنیتی کشورهای مهمی به هم خواهد ریخت و لذا ترامپ از یک طرف از فشار اقتصادی صحبت می‌کند اما از آن طرف حتی حاضر است به ایران پول بدهد اما جنگ تمام شود و تنگه باز گردد.

امام جمعه اردبیل گفت: من از سرخیرخواهی به آمریکایی‌ها مطالبی می‌گویم و آرزو دارم ترجمه آن به دست آنها برسد به آنها می گویم شما ۴۷ سال با تحریم، ایران را در عرصه‌های حساس و استراتژیک به طرف خودکفایی، ابتکار و خود اتکایی سوق دادید صنایع دفاعی یک نمونه آن است شاید اگر موشک اسکاد را در بازار سیاه از ایران دریغ نمی کردید به طرف تولید موشک های بسیار پیشرفته حرکت نمی کرد در هر عرصه ای که شما تحریم کردید نخبگان ایرانی آستین بالا زدند و تحولاتی درست شد که شما آن را نمی‌خواستید آیا در تحریم اخیر یعنی محاصره دریایی فکر کرده اید که ایران به سرعت منافذ جدید اقتصادی و راه‌های مواصلاتی جدید را با ظرفیت بسیار وسیع باز خواهد کرد.

وی افزود: سردرگمی ترامپ در برابر مقاومت ملت ایران نشان اقتدار بزرگ ماست وی قبلاً هنگام حمله به ایران در توجیه حمله گفته بود دیگر تحریم‌های ایران تاثیر خود را از دست داده و کارایی ندارد و حالا می‌گوید میان گزینه جنگ و فشار اقتصادی دومی را انتخاب می‌کند و به طرف تحریم‌ها می‌رود ترامپ از سردرگمی گاهی اعترافات بسیار مهمی هم از خودش نشان می‌دهد و این ها همه در تاریخ ثبت می شود.

وی در بخش دیگری از خطبه ها با تشریح شرایطی که رژیم صهیونیستی در سوریه بر سر ترکیه در آورده است گفت: این هفته اسرائیل منطقه تحت سیطره ترکیه در سوریه را بمباران کرد خبرنگار به نتانیاهو می‌گوید چرا این کار را کردی؟ جواب می‌دهد: ما به هیچ وجه به ترکیه اجازه نمی‌دهیم در شمال غرب سوریه و جنوب اسرائیل پایگاه نظامی بزند به طور عمومی این پیام را به آنها رساندیم اما آنها نفهمیدند یا نشنیدند و لذا خواستیم به نحو شایسته به آنها پیام بفرستیم آنها می‌خواستند در فرودگاه ابوالظهور نزدیک به حلب برای خود پایگاه درست کنند ما هم فرودگاه ابوالظهور را بمباران کردیم و بارها و بارها به دولت سوریه گفته‌ایم که حق نداری اجازه دهی نیروهای اجنبی یعنی ترکیه در سوریه مستقر شوند.

وی تاکید کرد: در این حادثه عالم اسلام جداً از ترکیه که به تعبیر خودش پنجمین ارتش دنیا را دارد انتظار داشت از حیثیت خود دفاع بکند این کار اسرائیل یک هتاکی بزرگ برای ترکیه بود و قطعاً جماعتی از ترک‌ها آنجا شهید شده اند و اگر ترکیه کاری نکند این به یک رویه تبدیل خواهد شد مخصوصاً که ترکیه با سوریه پیمان امنیتی دارد جولانی فقط از ترکیه امید دارد که به فریادش برسد چون ترکیه او را سر کار آورده است اما امید جولانی از ترکیه هم مبدل به یاس شد.

امام جمعه اردبیل افزود: نتانیاهو در اهانت و تهدید به ترکیه گفت اردوغان باید متوجه باشد که چهارصد سال از سقوط دولت و امپراتوری عثمانی گذشته است یعنی تفکر نئوعثمانی را باید کنار بگذاری نتایاهو ادامه می دهد الان به جای امپراطوری عثمانی یک قدرت بزرگی در منطقه وجود دارد و آن ارتش اسرائیل است و یک ملت به نام ملت اسرائیل و یک حکومت به نام حکومت اسرائیل و ما اجازه نمی‌دهیم که امنیت ما تهدید شود.

امام جمعه اردبیل اضافه کرد: پذیرفتن ذلت در اسلام حرام است این سخن قرآن است که «لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ»(نه ستم می کنید و نه مورد ستم قرار می گیرید این آیه و ده ها آیه نظیر آن در حال حاضر توسط امت تعطیل شده است و فقط ایران اسلامی است که با استقلال کامل به این آیات عمل می‌کند و اگر بخواهد اسرائیل را بخاطر شرارتش گوشمالی دهد به وساطت هیچکس نگاه نمی‌کند.

وی در پایان گفت: اگر ترکیه عکس العمل نشان ندهد معنایش این است که با آوردن جولانی کل سوریه را در اختیار اسرائیل گذاشته است دولت ترکیه گفته من در تله نتانیاهو نمی‌افتم ، البته باید گفت جنگ لازم نیست اگر دو روز لوله نفت آذربایجان را که از ترکیه به حیفای اسرائیل می‌رود ببندد اسرائیل مثل سگ زوزه می‌کشد و در برابر ترکیه رکوع می‌کند.

انتهای پیام