ترامپ: رابطه من با نتانیاهو عالی است!

جوان آنلاین: با پایان مهلت دوماهه تفاهم‌نامه ایران و امریکا، ترامپ دستور توقف مذاکرات را صادر کرده است؛ اقدامی که هرچند با هدف فلج کردن اقتصاد ایران از طریق تداوم محاصره دریایی توجیه می‌شود، اما به نظر می‌رسد امریکا پس از ناکامی در دستیابی به اهداف خود از مسیر نظامی، قصد دارد با خرید زمان، راهی برای خروج از این بحران پیدا کند. با این حال، تداوم کنترل ایران بر تنگه هرمز، تلاش ترامپ را برای یک خروج آبرومندانه یا معرفی خود به‌عنوان پیروز جنگ دشوارتر کرده است. 

در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، پیش از این تهدید می‌کرد در صورت نرسیدن به توافق با ایران در مهلت دوماهه، حملات نظامی گسترده‌ای را از سر خواهد گرفت - حملاتی که به ادعای او از زمان جنگ جهانی دوم بی‌سابقه خواهد بود -، اما با پایان مهلت تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، اکنون همزمان هم گزینه نظامی را کنار گذاشته و هم مسیر دیپلماسی را. 

در همین چارچوب، شبکه «سی‌ان‌ان» شامگاه سه‌شنبه به نقل از مقامات امریکایی گزارش داد که ترامپ به دستیاران خود دستور داده تمام مذاکرات با ایران متوقف شود. در این گزارش آمده است: «مقامات امریکایی به متحدان این کشور اطلاع دادند که در حال تغییر راهبرد خود از حملات نظامی و حرکت به سمت خفه کردن تدریجی اقتصاد ایران هستند». این منابع که نام‌شان فاش نشد، به سی‌ان‌ان گفتند: «ترامپ از تسلیم نشدن ایران در برابر خواسته‌هایش ناراضی است و می‌خواهد منتظر بماند تا سران ایران تمایل مجددی برای رسیدن به توافقی که به دنبال آن است، نشان دهند». سی‌ان‌ان همچنین افزود که انتظار می‌رود تحریم‌های شدیدی به‌زودی علیه ایران اعمال شود. پیش از این نیز ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث‌سوشال» نوشته بود: «هیچ گفت‌و‌گو یا مذاکره‌ای با ایران در جریان نیست و برنامه‌ای برای آن وجود ندارد. محاصره دریایی به قوت خود باقی است». او البته عصر دیروز در پاسخ به این سؤال خبرنگار که آیا مذاکرات با ایران را از سر می‌گیرید، گفت که شاید در یک مقطع زمانی این کار را بکند. 

ترامپ و برخی مقامات کاخ سفید بار‌ها ادعا کرده‌اند که ترجیح می‌دهند اختلافات با ایران را از مسیر دیپلماسی حل کنند، اما توقف مذاکرات همزمان با عقب‌نشینی موقت از گزینه نظامی نشان می‌دهد که واشینگتن برنامه روشنی برای خروج از این بحران ندارد. ازاین‌رو، این گمانه‌زنی مطرح است که ترامپ روی فشار اقتصادی و ادامه محاصره برای کشاندن تهران به پای میز مذاکره و گرفتن امتیازات بیشتر حساب باز کرده است. 

سی‌ان‌ان هم این مسئله را تأیید کرده و دیروز نوشت: «کاخ سفید با تغییر استراتژی از تلاش برای تحت فشار قرار دادن ایران در بازه کوتاه‌مدت فاصله گرفته و به سمت تلاش بلندمدت‌تر برای خفه کردن تهران از طریق فشار اقتصادی و نظامی مداوم حرکت می‌کند. به نظر می‌رسد هدف این راهبرد، افزایش فشار به مرور زمان است تا زمانی که ایران تمایل بیشتری به پذیرش شرایط ترامپ داشته باشد». 

به نظر می‌رسد ترامپ با ادامه محاصره تلاش دارد برای خود زمان بخرد و راهی برای خروج آبرومندانه از وضعیتی پیدا کند که به نوشته واشینگتن‌پست، او را در یک «باتلاق» گرفتار کرده است. با این حال، عزم ایران برای حفظ کنترل بر تنگه هرمز و جلوگیری از عبور و مرور کشتی‌ها می‌تواند محاسبات ترامپ را پیچیده‌تر کند، چراکه ادامه این وضعیت، علاوه بر افزایش فشار بر امریکا، خسارت‌های سنگینی به اقتصاد جهانی وارد خواهد کرد. 

 تنگه در دستان ایران 

برخلاف ادعای ترامپ که گفته تنگه هرمز باز است و کنترل آن دست ارتش امریکاست، وال‌استریت‌ژورنال دیروز در گزارشی با بیان اینکه تهران عملاً مسیر کشتی‌ها در هرمز را تعیین می‌کند، نوشت: «آنچه امروز در تنگه هرمز دیده می‌شود، بیش از آنکه نشانه موفقیت محاصره امریکا باشد، محدودیت قدرت واشینگتن را در برابر توان ایران برای مختل‌کردن یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های جهان نشان می‌دهد. ایران عملاً بر مسیر عبور کشتی‌ها اثر گذاشته و امریکا میان پاسخ نظامی و خطر گسترش جنگ گرفتار شده است». رویترز نیز دیروز گزارش داد که حرکت کشتی‌ها در تنگه هرمز همچنان با کاهش شدید روبه‌رو بوده، به طوری که طی روز سه‌شنبه تنها شش کشتی از این منطقه عبور کرده‌اند. 

از آنجا که انتخابات کنگره در نوامبر برگزار می‌شود، هرگونه اشتباه محاسباتی ترامپ می‌تواند به زیان جمهوری‌خواهان و به سود دموکرات‌ها تمام شود که برای تصاحب کرسی‌های بیشتر در کنگره دندان تیز کرده‌اند و می‌توانند از شکست دولت در برابر ایران علیه جمهوری‌خواهان استفاده کنند. ازاین‌رو، به نظر می‌رسد ترامپ دست‌کم تا زمان برگزاری انتخابات از تشدید مستقیم درگیری پرهیز کرده و به تنها اهرم فشار خود در این برهه یعنی محاصره دریایی اکتفا کند. 

با این وجود، مقامات ارشد جمهوری اسلامی با تعیین شروط شش‌گانه هشدار داده‌اند که تا زمانی که مطالبات ایران، به‌ویژه دارایی‌های بلوکه‌شده، آزاد نشود، تنگه هرمز را باز نخواهند کرد. ازاین‌رو، امیدواری ترامپ به موفقیت محاصره دریایی برای تحت فشار قرار دادن تهران با موانع و پیچیدگی‌های جدی روبه‌روست، چراکه ایران نشان داده حاضر نیست در برابر فشار اقتصادی و محاصره دریایی از مطالبات خود عقب‌نشینی کند. 

روزنامه فایننشال‌تایمز هم دیروز در گزارشی با بیان اینکه ایران برای هرگونه سناریویی آماده است، نوشت که اگر واشینگتن فشار‌ها را تشدید کند، ایران ممکن است درگیری را فراتر از خاورمیانه گسترش دهد و احتمالاً دارایی‌های ایالات متحده را در بلغارستان و قبرس هدف قرار دهد. همچنین، به ادعای این روزنامه، ایران در نظر دارد کابل‌های فیبر نوری زیر دریا را در تنگه هرمز مورد بررسی قرار دهد، زیرا مقامات تهران تجدید جنگ را اجتناب‌ناپذیر می‌دانند و هشدار می‌دهند که حملات به زیرساخت‌های ایران می‌تواند باعث انتقام‌جویی علیه اهداف خارج از منطقه شود.

در حال تکمیل است

تحلیلگر ارشد آمریکایی گفت: ادعای ترامپ برای تصرف تنگه هرمز «خیال‌پردازی» و عملاً غیرممکن است.

اختلاف علنی میان ترامپ و جی‌دی ونس بر سر اینکه اولویت آمریکا در قبال ایران باید مهار قیمت انرژی باشد یا جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای، نشانه‌ای از معادله پیچیده‌ای است که جنگ ایران برای دولت ترامپ و آینده سیاسی جمهوری‌خواهان ایجاد کرده است.

واشنگتن‌پست نوشت: این شکاف نشان می‌دهد که شرایط کنونی برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و حزب جمهوری‌خواه تا چه اندازه از نظر سیاسی دشوار و حساس است.

به نظر می‌رسد رئیس‌جمهور دونالد ترامپ و معاون او، جی‌دی ونس، درباره ایران هم‌نظر نیستند. ونس هفته گذشته در گفت‌وگو با فاکس نیوز گفت نخستین اولویت دولت آمریکا در قبال ایران، پایین نگه داشتن قیمت بنزین و گاز برای آمریکایی‌هاست و پس از آن، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای قرار دارد.

ونس در برنامه «ویل کین شو» گفت: «هدف شماره یک این است که نفت و گاز برای آمریکایی‌ها در سراسر کشور ارزان بماند و بعد، طبیعتا، هدف شماره ۲ این است که مطمئن شویم ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نمی‌کند.» اما به نظر می‌رسد ترامپ با این ترتیب موافق نیست و در شبکه اجتماعی تروث سوشال، به شکلی غیرمستقیم از معاون خود انتقاد کرد.

ترامپ روز دوشنبه نوشت: «هدف شماره یک، و همیشه هم همین خواهد بود، این است که ایران به هیچ شکل، در هیچ شرایطی و تحت هیچ عنوانی نتواند سلاح هسته‌ای داشته باشد.» او در پایان افزود: «از توجه شما به این موضوع متشکرم!» این اختلاف نشان می‌دهد که شرایط کنونی از نظر سیاسی برای ترامپ، ونس و حزب جمهوری‌خواه تا چه اندازه پیچیده است.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند اقتصاد و قیمت‌ها، از جمله قیمت بنزین، مهمترین مسائل مورد توجه رای‌دهندگان پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای امسال هستند. قیمت بنزین همچنان بالاست. پاتریک دی‌هان، رئیس بخش تحلیل نفت در شرکت گس‌باددی، روز دوشنبه گزارش داد که میانگین قیمت هر گالن بنزین در آمریکا طی هفته گذشته نزدیک به ۸ سنت افزایش یافته و «برای سومین بار در سال جاری از مرز ۴ دلار در هر گالن عبور کرده و به ۴.۰۲ دلار رسیده است». قیمت هر گالن گازوئیل، که نقش مهمی در هزینه‌های حمل‌ونقل دارد، نیز در همین مدت ۱۴.۳ سنت افزایش یافته و به ۵.۴۲ دلار رسیده است.

این وضعیت بر کارزارهای انتخاباتی جمهوری‌خواهان در سراسر کشور فشار وارد می‌کند، چرا که رای‌دهندگان معمولا حزب حاکم را مسئول افزایش قیمت‌ها می‌دانند. جمهوری‌خواهانی که طی ماه گذشته با آنها صحبت کرده‌ام، به شکل فزاینده‌ای نگران شده‌اند که حزب به نقطه خطرناکی نزدیک شود؛ نقطه‌ای که در آن نگرانی رای‌دهندگان درباره قیمت بنزین آن‌قدر در ذهن آنها تثبیت شده باشد که حتی با کاهش قیمت‌ها نیز بعید باشد نظرشان تغییر کند.

از سوی دیگر، نشانه چندانی وجود ندارد که جنگ به پایان خود نزدیک شده باشد. ریچل چیسون روز گذشته گزارش داد که ترامپ «عمان را تهدید به بمباران کرده است؛ کشوری که در حال مذاکره با ایران درباره راه‌حلی برای بازگشایی تنگه هرمز است.» ونس: این ترامپ است که تصمیم می‌گیرد

مقام‌های کاخ سفید هرگونه اختلاف میان ترامپ و ونس بر سر ایران را رد کرده‌اند.

آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، در پاسخ به پرسشی درباره این ۲ اظهارنظر گفت: «هیچ اختلافی وجود ندارد. رئیس‌جمهور ترامپ به‌صراحت گفته است که ایران هرگز نمی‌تواند به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند و تمام دولت پشت سر او ایستاده است؛ در حالی که او برای از بین بردن این تهدیدی تلاش می‌کند که سیاستمداران ۴۷ سال درباره آن صحبت کردند، اما هرگز برای مقابله با آن اقدامی انجام ندادند. معاون رئیس‌جمهور ونس نیز در پیشبرد دستورکار رئیس‌جمهور برای حفاظت از سرزمین ما در برابر یک رژیم تروریستی، عملکرد بسیار خوبی دارد.»

از کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، نیز هفته گذشته درباره این موضوع پرسیده شد که چرا ونس اهداف دولت در ایران را به ترتیب، نخست پایین نگه داشتن قیمت گاز و دوم خلع سلاح هسته‌ای ایران، عنوان کرده است.

لیویت گفت: «هر ۲ هدف برای رئیس‌جمهور به یک اندازه مهم هستند.» این اظهارنظر چند روز پیش از آن مطرح شد که رئیس‌جمهور تنها یک هدف را به‌عنوان اولویت خود اعلام کرد. ونس و کاخ سفید طی هفته‌های گذشته بارها در برابر پرسش‌هایی درباره اختلاف رئیس‌جمهور و معاون او بر سر ایران موضع گرفته‌اند.

اوایل ماه جاری [میلادی]، لورا اینگراهام، مجری فاکس نیوز، از ونس پرسید: «آیا در موضوع ایران هیچ اختلاف نظری میان شما و ترامپ وجود دارد؟»

ونس پاسخ داد: «نه. ببینید، رئیس‌جمهور و من، اول از همه، این اوست که تصمیم‌ها را می‌گیرد و همه ما تلاش می‌کنیم این تصمیم‌ها را مطابق خواست رئیس‌جمهور اجرا کنیم. او دستور می‌دهد. ما طبیعتا درباره اینکه دقیقا چه کاری باید انجام دهیم، بحث و گفت‌وگو می‌کنیم. اما وقتی رئیس‌جمهور ایالات متحده تصمیمی می‌گیرد، ما در این دولت برای اجرای آن ماموریت متحد هستیم.» نشانه‌هایی از آغاز اختلافات؟

اما همین پاسخ نشان می‌دهد که اختلاف اخیر ترامپ و ونس فقط به قیمت گاز و ایران محدود نمی‌شود. ونس که سال‌ها از درگیر شدن آمریکا در منازعات خارجی انتقاد کرده، سخت تلاش کرده است تا در جبهه مخالف ترامپ قرار نگیرد. بخشی از این رویکرد شاید به این دلیل باشد که تاریخ نشان می‌دهد یک معاون رئیس‌جمهور با چه سرعتی می‌تواند مورد خشم رئیس خود قرار بگیرد. اما موضوع به آینده حزب جمهوری‌خواه نیز مربوط می‌شود.

ترامپ رئیس‌جمهوری است که در دوره دوم و پایانی خود قرار دارد و، جز مسئله میراث سیاسی‌اش، تا حد زیادی دیگر لازم نیست نگران آینده سیاسی خودش باشد.

اما این مسئله درباره ونس صدق نمی‌کند. ونس که ۴۲ سال دارد، به‌طور گسترده یکی از روشن‌ترین گزینه‌ها برای جانشینی ترامپ در رهبری جریان سیاسی او دانسته می‌شود.

واشنگتن پست اوایل ماه جاری میلادی گزارشی منتشر کرد درباره اینکه ترامپ در جریان گفت‌وگویی درباره انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ به حامیان مالی خود گفته است: «باید جی‌دی را انتخاب کنیم.» مشاوران ترامپ گفته‌اند این اظهارنظر به این معنا نیست که ونس گزینه مورد نظر ترامپ است و رئیس‌جمهور در عین حال رقابت احتمالی میان ونس و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، را برجسته کرده است.

با این حال، این موضوع یادآور آن است که جاه‌طلبی‌های سیاسی آینده ونس در کانون توجه دولتی قرار دارد که به‌زودی وارد نیمه دوم دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ خواهد شد. این یعنی ونس باید میان وفاداری و حمایت از ترامپ، و پرهیز از گره زدن بیش از حد خود به سیاست‌هایی که ممکن است در آینده برای او دردسرساز شوند، تعادل برقرار کند.