رایزنی دوجانبه سفرای پاکستان و روسیه در تهران

نویسنده: علی اکبر رضایی 

دیپلماسی ایرانی: برای فهم توافق دفاع مشترک عربستان، ترکیه و پاکستان باید به سال ۲۰۱۹ بازگشت؛ سالی که در آن پاکستان فنس‌کشی مرز خود با ایران را آغاز کرد و ترکیه نیز که از سال ۲۰۱۷ ساخت دیوار مرزی با ایران را شروع کرده بود، این روند را توسعه داد. در آن مقطع هر دو کشور اقدامات خود را با دلایل امنیتی، مقابله با تروریسم، قاچاق و کنترل مرز توجیه می‌کردند. با این حال امروز که به گذشته نگاه می‌کنیم همزمانی این تحولات با روندهای بعدی تصویر قابل تأملی ایجاد می‌کند. 

در سال‌های بعد روابط ترکیه، پاکستان و عربستان به‌تدریج وارد مرحله تازه‌ای شد. همکاری‌های دفاعی آنکارا و اسلام‌آباد گسترش یافت و همزمان روابط ترکیه و عربستان پس از دوره‌ای از تنش مسیر عادی‌سازی و توسعه همکاری‌های اقتصادی و امنیتی را طی کرد. 

در سوی دیگر روابط دفاعی ریاض و اسلام‌آباد نیز عمیق‌تر شد تا اینکه در سال ۲۰۲۵ عربستان و پاکستان توافق دفاعی متقابلی امضا کردند که بر اساس آن حمله به یکی از دو کشور حمله به هر دو تلقی می‌شود. 

یک سال بعد این روند یک گام دیگر جلو رفت. در ۷ اوت ۲۰۲۶ ترکیه به عربستان و پاکستان پیوست و سه کشور در مکه توافق دفاع مشترک امضا کردند. 

بنابراین اگر وقایع را در یک خط قرار دهیم از امنیتی شدن مرزهای ایران با ترکیه و پاکستان در سال ۲۰۱۹ به گسترش همکاری‌های دفاعی این دو کشور با عربستان و در نهایت به یک تعهد دفاعی سه‌جانبه رسیده‌ایم؛ سه کشوری که امروز در غرب، شرق و جنوب محیط پیرامونی ایران وزن قابل توجهی دارند. 

البته نمی‌توان با قطعیت گفت دیوارهای سال ۲۰۱۹ از ابتدا بخشی از نقشه‌ای برای رسیدن به توافق امروز بوده‌اند اما در سیاست بین‌الملل همیشه آنچه اهمیت دارد نیت اولیه یک اقدام نیست بلکه مسیر و نتیجه انباشت تحولات است. 

آنچه در سال ۲۰۱۹ مجموعه‌ای از اقدامات مرزی و جداگانه به نظر می‌رسید امروز در کنار یک توافق دفاعی سه‌جانبه قرار گرفته است. اگر این روند در آینده با رزمایش مشترک، همکاری اطلاعاتی، همکاری پدافندی و ورود کشورهای دیگری مانند مصر تکمیل شود آن‌گاه معنای تحولات سال‌های گذشته بسیار متفاوت خواهد شد. 

شاید هنوز برای قضاوت نهایی زود باشد اما برای طرح یک سناریو نه. سناریو این است که آنچه از سال ۲۰۱۹ با سخت‌تر شدن مرزهای ایران در شرق و غرب آغاز شد امروز به مرحله شکل‌گیری یک آرایش امنیتی جدید در پیرامون ایران رسیده، آرایشی که ممکن است در آینده صرفاً یک همکاری دفاعی میان سه کشور نباشد و به یک کمربند امنیتی گسترده‌تر تبدیل شود. اگر چنین اتفاقی رخ دهد شاید سال‌ها بعد وقتی به عقب نگاه می‌کنیم توافق مکه را نه یک اتفاق ناگهانی بلکه یکی از حلقه‌های زنجیره‌ای بدانیم که نخستین نشانه‌های آن را باید در تحولات مرزی سال ۲۰۱۹ جست‌وجو کرد.

به گزارش خبرفوری، شبکه‌های تلویزیونی با انتشار این خبر گزارش داده‌اند که اداره فدرال حفاظت از قانون اساسی آلمان، موسوم به BfV، نشانه‌هایی در اختیار دارد که ارتباط این انبار با نهادهای اطلاعاتی روسیه را محتمل می‌داند. با این حال، مقام‌های آلمانی تاکنون به‌طور رسمی مالکیت روسیه بر این مخفیگاه را تأیید نکرده‌اند.

این مکان در ادبیات اطلاعاتی با عنوان «جعبه پستی مرده» شناخته می‌شود؛ محلی پنهانی برای انتقال سلاح، مواد، پول یا اطلاعات که بدون تماس مستقیم، میان فرستنده و دریافت‌کننده مورد استفاده قرار می‌گیرد. چنین شیوه‌ای به مأموران اجازه می‌دهد بدون ملاقات حضوری، تجهیزات یا پیام‌های محرمانه را جابه‌جا کنند.

سلاح‌ها برای عملیات خشونت‌آمیز؟

بر اساس اطلاعات منتشرشده، نیروهای امنیتی گمان می‌کنند سلاح‌های کشف‌شده ممکن است برای مأمورانی ذخیره شده باشد که قرار بوده به دستور مسکو دست به اقدام‌های موسوم به «عملیات سینتیکی» بزنند. این اصطلاح به اقدام‌های فیزیکی و خشونت‌آمیز، از جمله خرابکاری، سوءقصد و ترور، اشاره دارد.

بیشتر بخوانید:

این زن جوان کابوس ولادیمیر پوتین است | چرا یک طراح مبلمان چنین مشهور شد؟

رازهای زندگی دوگانه جاسوس زیبای روس | زنی که جاسوسی را به شهرت و ثروت تبدیل کرد | آنا چاپمن کیست؟

افسر خائن نیروی دریایی کُشته شد؛ این زن جوان متهم است

اوکراین پدافندهای اطراف کاخ پوتین را زد | اقامتگاه بدون دفاع ماند

سینان سلن، رئیس اداره فدرال حفاظت از قانون اساسی آلمان، پیش‌تر درباره احتمال افزایش عملیات خشونت‌آمیز منتسب به روسیه در خاک این کشور هشدار داده بود. به گفته او، مدیران صنایع دفاعی، مخالفان حکومت روسیه که در تبعید زندگی می‌کنند و حامیان اوکراین، می‌توانند از جمله اهداف احتمالی این حملات باشند.

سلاح‌ها در سال ۲۰۲۵ در جنگل‌های میان برلین و براندنبورگ کشف شدند. منابع آگاه می‌گویند این تجهیزات به ردیاب‌های جی‌پی‌اس مجهز بوده، اما ردیاب‌ها هم‌زمان از کار افتاده بودند؛ اقدامی که می‌تواند نشان‌دهنده تلاش برای مخفی‌کردن مسیر انتقال یا جلوگیری از شناسایی محل باشد. پس از کشف مخزن، این مکان تحت نظارت قرار گرفت.

با این حال، به نظر می‌رسد افراد مرتبط با انبار از شناسایی آن باخبر شده‌اند؛ زیرا پس از آن دیگر هیچ نشانه‌ای از استفاده مجدد از مخفیگاه مشاهده نشده است.

ارتباط احتمالی با بازداشت در رومانی

با وجود توقف فعالیت در این مکان، تیم‌های تحقیقاتی آلمان معتقدند به سرنخی مهم دست یافته‌اند. بر اساس گزارش رسانه‌های یادشده، بازداشت مردی در رومانی چند ماه پیش ممکن است با کشف انبار سلاح در براندنبورگ ارتباط داشته باشد. جزئیات پرونده و هویت این فرد هنوز به‌طور کامل منتشر نشده است، اما تحقیقات درباره ارتباط احتمالی او با شبکه‌های اطلاعاتی روسیه ادامه دارد.

سفارت روسیه در برلین تاکنون به درخواست رسانه‌های آلمانی برای اظهارنظر پاسخی نداده است. مقام‌های روسیه در پرونده‌های مشابه، اتهام‌های مربوط به عملیات مخفی یا حملات هیبریدی علیه کشورهای اروپایی را بی‌اساس و توطئه‌آمیز خوانده‌اند.

سابقه‌ای از عملیات منتسب به روسیه

کشف این مخفیگاه در شرایطی رخ داده که آلمان طی سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از پرونده‌های امنیتی مرتبط با روسیه روبه‌رو بوده است. در سال ۲۰۱۹، یک شهروند گرجستانی در پارک تیرگارتن برلین ترور شد. دادگاه آلمان، قاتل روس این پرونده را به حبس ابد محکوم کرد؛ اما او در سال ۲۰۲۴ در چارچوب مبادله زندانیان به روسیه بازگشت و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، شخصاً از او در فرودگاه مسکو استقبال کرد.

همچنین حمله یک پهپاد حامل مواد منفجره به فرودگاه لایپزیگ/هاله، نگرانی‌ها درباره تهدیدهای هیبریدی را افزایش داده است. الکساندر دوبرینت، وزیر کشور آلمان، این حادثه را حمله‌ای احتمالی از سوی یک قدرت خارجی توصیف کرد. اگرچه روسیه رسما به‌عنوان عامل این حمله معرفی نشده، کارشناسان شواهدی را مطرح کرده‌اند که می‌تواند از نقش کرملین حکایت داشته باشد.

دولت آلمان اکنون در حال بررسی اصلاح ساختار دستگاه‌های اطلاعاتی خود است؛ اصلاحی که بر اساس آن، اختیارات سرویس اطلاعات خارجی آلمان و اداره حفاظت از قانون اساسی برای مقابله با عملیات مخفی، خرابکاری و تهدیدهای هیبریدی افزایش خواهد یافت.