ظرافت حکمرانی

به گزارش اصلاحات نیوز؛

فایننشال تایمز در تحلیلی نوشت جنگ با ایران تنها بحران مهمات آمریکا را تشدید کرده و ریشه اصلی کمبود تسلیحات به سال‌ها تعهد نظامی گسترده، کمک‌های سنگین به اوکراین و ضعف ظرفیت تولید صنایع دفاعی بازمی‌گردد. بر اساس این تحلیل، افت شدید ذخایر تاد، پاتریوت و تاماهاک، توان واشینگتن برای بازدارندگی در برابر چین در منطقه هند-آرام را با چالشی جدی روبه‌رو کرده است.

بحران مهمات آمریکا ریشه‌ای‌تر از جنگ با ایران است/ ترامپ همچنان تشدید بیشتر تنش‌ها را روی میز نگه داشته است/ تصویب بی‌چون و چرای سطوح سرسام‌آور بودجه دفاعی، مشکل را حل نخواهد کرد

«فایننشال تایمز» در گزارشی به بحران فزاینده ذخایر مهمات آمریکا پرداخت و نوشت: هزینه‌های سنگین مهمات حیاتی در جنگ ایران، سیلابی از عناوین خبری را به راه انداخته که هشدار می‌دهند ذخایر ایالات متحده در آستانه اتمام است. اگرچه این موضوع قطعاً نگران‌کننده است، اما این گزارش‌ها معمولاً از این نکته غافل‌اند که این درگیری جدید، صرفاً یک مشکل از پیش موجود را آشکار و تشدید کرده است.

نشانه‌های هشداردهنده کمبود جدی مهمات -و تأثیر آن بر ارتش ایالات متحده- مدت‌ها پیش از این مشهود بود. از سال ۲۰۱۸، دکترین استراتژیک ایالات متحده محدودیت‌های موجود در دامنه تعامل آمریکا در درگیری‌های بین‌المللی را، به‌ویژه با توجه به نیازهای منابع برای بازدارندگی در برابر درگیری با چین در منطقه هند-آرام که اولویت ایالات متحده است، به رسمیت شناخته است. با این حال، رهبران واشینگتن از هر دو حزب سیاسی همواره از مواجهه با انتخاب‌های دشواری که با اولویت‌بندی همراه است، سر باز زده‌اند.

کاهش گسترده مهمات باارزش از زرادخانه ایالات متحده برای تسلیح اوکراین پس از تهاجم روسیه در سال ۲۰۲۲، حدود ۶۷ میلیارد دلار از صندوق جنگی این کشور را تخلیه کرد. این موضوع در کنار ناتوانی در جایگزینی سریع ذخایر با توجه به محدودیت‌های قابل‌توجه پایگاه صنعتی، باعث شد ایالات متحده بخش مهمی از قدرت انتخاب و انعطاف‌پذیری خود را از دست بدهد.

پیش از این، کنگره از ذخایر ایالات متحده در برابر خروج به سمت شرکای خارجی به قیمت به خطر افتادن آمادگی ایالات متحده برای نیازهای جهانی خودش، محافظت می‌کرد. با این حال، هیچ بحث اساسی در مورد این بده‌بستان‌ها صورت نگرفت.

مداخله ایالات متحده در ایران، تنها با تحت فشار قرار دادن بیشتر ذخایر مهماتی که از قبل با کسری مواجه بودند، این شرایط نامطلوب را تشدید کرده است. اعداد و ارقام گویای همه چیز هستند.گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از تخلیه نزدیک به ۸۰ درصد از موجودی سامانه تاد (Thaad) ایالات متحده و نزدیک به نیمی از رهگیرهای پاتریوت است. همچنین تخمین زده می‌شود که عرضه موشک‌های تاماهاک، که یک مهمات دوربرد حیاتی برای درگیری احتمالی در منطقه هند-آرام است، ۵۰ درصد کاهش یافته باشد.

دولت ترامپ اکنون به دنبال دریافت بودجه دفاعی ۱.۵ تریلیون دلاری از کنگره و همچنین ۷۳ میلیارد دلار بودجه تکمیلی اضافی صرفاً برای پوشش هزینه‌های جنگ در ایران است. بودجه مهمات بخش قابل‌توجهی از این مبلغ را تشکیل می‌دهد. اما اگرچه پول و اهداف تولید بالاتر روی کاغذ خوب به نظر می‌رسند، اما نمی‌توانند زمان‌بندی‌های تخمینی تحویل را تسریع کنند. حتی اگر بودجه درخواستی و افزایش قابل‌توجه تولید بتواند بن‌بست بودجه در کنگره را بشکند، بازگرداندن ذخایر مهمات حیاتی به سطوح پیش از جنگ ایران، سال‌ها زمان می‌برد.

این تصور که پول بیشتر، مهمات بیشتر و زمان بیشتر همیشه فراهم خواهد شد، تا حد ناسالمی در سیاست‌گذاری واشنگتن نفوذ کرده است. این موضوع در خودِ تصمیم برای آغاز جنگ در خاورمیانه مشهود است.

دونالد ترامپ با وجود به ارث بردن محیطی با منابع محدود و تحت فشار، تصمیم به انجام این کار گرفت. علاوه بر این، به نظر می‌رسد او همچنان تشدید بیشتر تنش‌ها را روی میز نگه داشته است. اعتماد به نفس کاذب تنها به خطای استراتژیک دامن می‌زند و نمی‌تواند ترازنامه موجودی را بهبود بخشد.

فشار بر دولت برای ارائه بودجه دفاعی و لایحه بودجه تکمیلی ایران در ماه سپتامبر در حال افزایش است. اما تصویب بی‌چون و چرای سطوح سرسام‌آور بودجه دفاعی، مشکل را حل نخواهد کرد. جنگ ایران محدودیت‌های ساختاری و استراتژیک ارتش ایالات متحده را در کانون توجه قرار داده است، اما تقلیل بحران مهمات به صرفاً نشانه‌ای از این درگیری، نادیده گرفتن اصل ماجراست. مسئله بنیادی این است که ایالات متحده بیش از حد در دفاع از سایر کشورها متعهد شده و نمی‌تواند به‌طور مادی در بیش از یک صحنه درگیری ایفای نقش کند.

تخصیص بودجه بیشتر و تعیین اهداف تولید بهتر بدون وجود تدابیر حفاظتی همراه برای محافظت از ذخایر تسلیحاتی آمریکا، تقریباً وقوع یک بحران تسلیحاتی دیگر در آینده را تضمین می‌کند.

کنگره، با توجه به قدرت انحصاری‌اش در کنترل بودجه، تنها شاخه از دولت است که می‌تواند ایجاد و اجرای چارچوب‌های حفاظتی برای منابع نظامی حیاتی کشور را الزامی کند. کنگره نباید بودجه دفاعی یا لایحه تکمیلی اضطراری برای ایران را بدون برقراری مجدد و گسترش تدابیر حفاظتی بر ذخایر تسلیحاتی ایالات متحده پیش ببرد. کنگره باید اطمینان حاصل کند که ایالات متحده می‌تواند ابتدا نیازهای با اولویت بالای خود را برآورده و حفظ کند؛ یعنی تأمین منابع برای یک رویکرد بازدارندگی معتبر از طریق انکار در منطقه هند و اقیانوس آرام.

رهبران هر دو جناح سیاسی دیگر فرصتی برای به تعویق انداختن تصمیمات دشوار ندارند. روی کاغذ، کمبود تسلیحات یک مسئله ریاضی است. اما در عمل، این یک مسئله راهبردی است. بودجه دفاعی و تأمین مالی تکمیلی برای ایران، فرصت جدیدی را برای بازگشت به مسیر اولویت‌بندی فراهم می‌کند. با این حال، بدون پذیرش محدودیت‌های راهبردی و ایجاد چارچوب‌های حفاظتی سخت‌گیرانه‌تر پیرامون تسلیحات حیاتی، ایالات متحده محکوم به تکرار دوباره این چرخه در شرایطی است که احتمالاً بسیار وخیم‌تر خواهد بود.

به گزارش تجارت نیوز، مسعود پزشکیان روز جمعه (۳۰ مردادماه) در سی و یکمین مجمع عمومی انجمن اسلامی، با گرامیداشت یاد و خاطره حضرت امام خمینی(ره)، رهبر شهید انقلاب اسلامی و همه شهدای جنگ اخیر، به‌ویژه شهدای جامعه پزشکی کشور که جان خود را فدا کردند تا ایران پا برجا بماند، اظهار داشت: در دوره دانشجویی همه دغدغه ما این بود که علم، مهارت و توانمندی بیاموزیم تا بتوانیم به مردم و کشورمان خدمت کنیم.

رئیس‌جمهور با تاکید بر اهمیت نقش و جایگاه پزشکان در کشور افزود: باور دارم هر کدام از شما اگر اراده کنید، بیش از هر دولتمردی توانمندی دارید و می‌توانید، مستقل از اینکه در حوزه اجرایی کشور چه فردی مسئول است و چه می‌کند، نقش‌آفرینی کنید.

پزشکیان تصریح کرد: بنده به عنوان رئیس‌جمهور، خود را از هیچ‌یک از شما برتر نمی‌دانم، بلکه معتقدم بسیاری از شما از من توانمندتر و بالاتر هستید؛ با این تفاوت که امروز بار سنگینی بر دوش ماست و تلاش می‌کنیم این بار را با همه سختی‌ها و سنگینی‌ها به مقصد برسانیم.

گاهی اوقات تکرار بیش از حد دردها اثرات منفی دارد

رئیس جمهور با تأکید بر ضرورت عبور از مرحله بیان مشکلات و حرکت به سمت حل آنها، گفت: بیان دردها و مشکلات راه‌حل و کمک‌کننده نیست. درد را گفتن، درمان نیست؛ باید درمان کرد. گاهی اوقات تکرار بیش از حد دردها اثرات منفی دارد. راه، چاره کردن درد است و البته این کار ساده‌ای نیست.

پزشکیان با اشاره به ریشه اختلافات و چنددستگی‌ها در کشور اظهار داشت: امروز همه اختلافات و چنددستگی‌ها در کشور ما ریشه‌ای جز منیت و هوای نفس ندارد؛ چپ و راست، تندرو و کندرو هم فرقی ندارد.

رئیس جمهور با اشاره به آیات قرآن کریم درباره ضرورت حکومت بر مبنای حق، خاطرنشان کرد: خداوند در قرآن کریم خطاب به حضرت داوود می‌فرماید که «ما تو را مبعوث کردیم تا بر اساس حق میان مردم، نه گروه و دسته‌ای خاص، حکومت کنی و تابع هوای نفس نشوی»؛ کسانی که تابع هوای نفس می‌شوند، گرفتار عذاب علیم خواهند شد.

مراقبت از نفس این است که انصاف را میان دوست و دشمن رعایت کنیم

رئیس جمهور افزود: حضرت علی (ع) به مالک اشتر امر می‌کند که نفس را در مقابل شهوت ضایع کن. این مسائل را بارها و بارها تکرار می‌کنم تا یادمان نرود، مراقبت از نفس این است که انصاف را میان دوست و دشمن رعایت کنیم. اگر حاکمان، قانون‌گذاران و قضات این اصل را رعایت کنند، کشور درست خواهد شد.

اگر ناراحتی یا گلایه‌ای در جامعه وجود دارد، به این معناست که ما آن‌گونه که لازم بوده، عمل نکرده‌ایم. اینکه دانشجویان ما به گونه‌ای رفتار می‌کنند که مورد پسند نیست، به‌طور قطع انعکاس رفتار ماستدکتر پزشکیان ادامه داد: کافی است شما نیز در همین جایگاهی که هستید، صادقانه به مردم خدمت کنید. اگر مردم صداقت را از شما ببینند، آن را خواهند پذیرفت. نیازی به شعار نیست؛ عمل شما بالاترین و بلندترین فریاد است و رفتار شما مهم‌ترین معیار برای جامعه است.

رئیس جمهور گفت: اگر ما درست عمل کنیم، صادقانه به مردم خدمت کنیم و در راستای توسعه و تقویت کشور گام برداریم، چه کسی می‌تواند از ما ایراد بگیرد یا جلوی ما بایستد؟

پزشکیان با اشاره به برخی نارضایتی‌ها و گلایه‌های موجود در جامعه اظهار داشت: اگر ناراحتی یا گلایه‌ای در جامعه وجود دارد، به این معناست که ما آن‌گونه که لازم بوده، عمل نکرده‌ایم. اینکه دانشجویان ما به گونه‌ای رفتار می‌کنند که مورد پسند نیست، به‌طور قطع انعکاس رفتار ماست.

رئیس‌جمهور با تأکید بر اهمیت نقش جامعه پزشکی در حل مشکلات مردم گفت: دولت به شما نیاز دارد. در بخش خدمات پزشکی همه تلاش خود را به کار بگیرید تا مردم راضی و خشنود باشند. همه باید تلاش کنیم کشوری را که در آن زندگی می‌کنیم به الگویی از موفقیت تبدیل کنیم.

به جای دامن زدن به اختلاف باید برای خدمت به مردم دست به دست هم دهیم

پزشکیان همچنین با تأکید بر اهمیت جلب مشارکت مردمی در ارائه خدمات بهتر و باکیفیت‌تر به جامعه، تصریح کرد: مشارکت مردم و حضور مردم با اعتماد به کسانی که آنها را قبول دارند، امکان‌پذیر است. جایگاه شما در نظام سلامت کشور جایگاهی است که بسیاری شما را قبول دارند. به جای دامن زدن به اختلاف که هیچ‌گاه قابل قبول نیست، باید برای خدمت به مردم دست به دست هم دهیم.

عده‌ای خارج از گود نشسته‌اند؛ چون نمی‌دانند دولت در چه شرایطی است، مجلس در چه شرایطی است و فرماندهان در چه شرایطی هستند، بی‌محابا اظهارنظر و تحلیل می‌کنند، هیچ رنج و سختی هم به آنها نرسیده و بعد هم دم از گرانی می‌زنند

رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود در مجمع عمومی انجمن اسلامی جامعه پزشکی ایران، به مسائل و چالش‌های روز کشور، اقدامات و دستاوردهای دولت و همچنین مسائل منطقه‌ای متأثر از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان پرداخت و با تأکید بر عنصر وحدت به عنوان کلید و رمز پیروزی و موفقیت کشور در مقابل دشمنان، اظهار کرد: آنچه در جریان مذاکرات به دست آمد، دستاوردی بزرگ بود که با وحدت و همدلی در شورای عالی امنیت ملی به تصویب رسید و همه کسانی که در این شورا هستند و دستی در آتش داشتند، با قاطعیت از آن دفاع کردند.

عده‌ای خارج از گود نشسته‌اند و درکی از شرایط کشور ندارند

پزشکیان ادامه داد: در این میان عده‌ای هم خارج از گود نشسته‌اند؛ چون نمی‌دانند دولت در چه شرایطی است، مجلس در چه شرایطی است و فرماندهان در چه شرایطی هستند، بی‌محابا اظهارنظر و تحلیل می‌کنند، هیچ رنج و سختی هم به آنها نرسیده و بعد هم دم از گرانی می‌زنند.

رئیس جمهور توافق اخیر را عزتمندانه و ارزشمند دانست و گفت: حتی یک بند در این توافق پیدا نمی‌کنند که حاکی از وادادگی باشد؛ همه تعهدات مربوط به طرف مقابل است.

امروز که در قدرت و عزت هستیم جنگ را پایان دهیم

پزشکیان با اشاره به سخنان امام علی (ع) درباره صلح اظهار داشت: امام علی (ع) می‌فرماید صلحی را که دشمن تو را به آن دعوت می‌کند، رد نکن؛ اما از او غافل نشو و مواظب باش، چون ممکن است بخواهد به تو نزدیک شود و خدعه کند. بعد هم پیمانی که بستی، خلف پیمان نکن؛ هیچ فضیلتی بالاتر از پایبندی به پیمان نیست که متأسفانه خیلی وقت‌ها ما آن را نادیده می‌گیریم

جنگ باید در یک مقطع به پایان برسد؛ بهتر است امروز که در قدرت و عزت هستیم و تمام دنیا به پیروزی ما اذعان دارند و تأکید می‌کنند که آمریکا برخلاف تمام مقررات، به مدارس، بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های ما حمله کرده و در دنیا منفور است، جنگ را پایان دهیم

رئیس جمهور تصریح کرد: البته تمامی این موضوعات به معنای این نیست که اگر آنها بخواهند تعرضی کنند، ما تسلیم شویم. این دو مسئله جدا از هم است. ما به هیچ عنوان در برابر قلدری سر خم نخواهیم کرد و هیچ تردیدی در آن وجود ندارد. تا آخرین نفس مقابل آنها خواهیم ایستاد و پاسخ کوبنده به آنها خواهیم داد.

پزشکیان با بیان اینکه جنگ باید در یک مقطع به پایان برسد، گفت: بهتر است امروز که در قدرت و عزت هستیم و تمام دنیا به پیروزی ما اذعان دارند و تأکید می‌کنند که آمریکا برخلاف تمام مقررات، به مدارس، بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های ما حمله کرده و در دنیا منفور است، جنگ را پایان دهیم.

رئیس‌جمهور افزود: امروز باور ما این است که تمام فرماندهان و نیروهای مسلح ما با تمام وجود و گرفتن جان خود در کف دست، برای دفاع از کشور آمادگی کامل دارند. آنها نیز باور دارند که دولت با تمام وجود به دنبال خدمت به مردم است.

انتقاد از مشکلات ناشی از جنگ با شعارهای برخی همخوانی ندارد

پزشکیان تأکید کرد: باید سلایق متفاوت را بپذیریم و بپذیریم که اگر با هم باشیم، قدرتمندیم و اگر اختلاف باشد، نابود خواهیم شد. دشمن در اختلاف طمع کرده است و هنر این است که نگذاریم آتش اختلاف شعله‌ور شود. ما پیرو امیرالمؤمنین امام علی (ع) هستیم که برای حفظ وحدت امت پیامبر (ص) ۲۵ سال سکوت کرد.

جدا از بحث محدودیت‌های مالی و محاصره دریایی دشمن که کار صادرات و واردات ما را با مشکل مواجه کرده است، چه کسی گفته دولت باید بنزین ۱۳۰ هزار تومانی بخرد و بعد آن را ۱۵۰۰ تومان بفروشد و در ادامه برای افزایش اعتبار کالابرگ، رفع تعهدات مالی گندم‌کاران، بیمه‌ها، معیشت کارگران، بازنشستگان و کارمندان با محدودیت مواجه شویم؟

رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به تحلیل‌ها و موضع‌گیری‌های غیرمنصفانه از تریبون‌های مختلف درباره مساله بنزین گفت: جدا از بحث محدودیت‌های مالی و محاصره دریایی دشمن که کار صادرات و واردات ما را با مشکل مواجه کرده است، چه کسی گفته دولت باید بنزین ۱۳۰ هزار تومانی بخرد و بعد آن را ۱۵۰۰ تومان بفروشد و در ادامه برای افزایش اعتبار کالابرگ، رفع تعهدات مالی گندم‌کاران، بیمه‌ها، معیشت کارگران، بازنشستگان و کارمندان با محدودیت مواجه شویم؟

دکتر پزشکیان با اشاره به مشکلات تورم و مسائل ناشی از جنگ اظهار داشت: انتقاد از مشکلات تورم و مسائل ناشی از جنگ با شعارهای برخی همخوانی ندارد. وقتی شعار می‌دهیم، باید سختی آن را هم بپذیریم. خداوند در قرآن می‌فرماید که خوف، گرسنگی و نقص در مال و جان وجود دارد. وقتی شعار می‌دهیم و حرف می‌زنیم، باید خود را برای آن آماده کنیم.

رئیس جمهور تأکید کرد: ما مسئولیم که مشکل مردم را حل کنیم. برای من قابل قبول نیست که در این کشور مسئول باشم اما عده‌ای در هزینه معیشت، سلامت و درمان خود مشکل داشته باشند. من به عنوان مسئول باید پاسخگوی نیازهای مردم باشم.

آنهایی که دشمن را به تهاجم به ایران دعوت می‌کنند، ایرانی نیستند

رئیس‌جمهور با تجلیل از نقش بی‌بدیل مردم در دفاع از کیان کشور در مقابل تهاجم بیگانگان، گفت: کسانی که در آن سوی مرزها نشسته‌اند و دشمن را به تهاجم به ایران دعوت می‌کنند که انسان از شنیدن آن شرم می‌کند، ایرانی نیستند، اما کسانی که با همه وجود چند ماه در خیابان‌ها ماندند و نقشه دشمنان را خنثی کردند، شایسته قدردانی هستند. همچنین کسانی که نیامدند اما با دشمن هم همکاری نکردند، شایسته قدردانی هستند. امیدوارم بتوانیم این وحدت را روزبه‌روز در کشور تقویت کنیم و متحد شویم.

پزشکیان درباره عملکرد دولت نیز گفت: دولت در تلاش است مشکلات را حل کند. البته در این مدت، با وجود همه مشکلات، دستاوردهای زیادی هم داشتیم که به آنها پرداخته نشد. منکر کمبودها و کاستی‌ها هم نیستیم، اما تلاش داریم با وفاق، کشور را پیش ببریم.

وی خطاب به اعضای جامعه پزشکی اران اظهار داشت: شما عزیزان جامعه پزشکی ایران نیز به جای اینکه صرفاً درد را بگویید، به درمان بپردازید. امروز مراکز بهداشت ما در محلات، بهتر از هر جای دیگری برای رسیدگی به مردم است

پزشکیان در پایان تأکید کرد: همه با هم باید برای منسجم‌تر شدن و قوی‌تر شدن و در نهایت ایستادن در مقابل دشمن غدار، جنایتکار، استثمارگر و استعمارگر تلاش کنیم.

منبع: ایرنا

نویسنده: علی اکبر رضایی 

دیپلماسی ایرانی: برای فهم توافق دفاع مشترک عربستان، ترکیه و پاکستان باید به سال ۲۰۱۹ بازگشت؛ سالی که در آن پاکستان فنس‌کشی مرز خود با ایران را آغاز کرد و ترکیه نیز که از سال ۲۰۱۷ ساخت دیوار مرزی با ایران را شروع کرده بود، این روند را توسعه داد. در آن مقطع هر دو کشور اقدامات خود را با دلایل امنیتی، مقابله با تروریسم، قاچاق و کنترل مرز توجیه می‌کردند. با این حال امروز که به گذشته نگاه می‌کنیم همزمانی این تحولات با روندهای بعدی تصویر قابل تأملی ایجاد می‌کند. 

در سال‌های بعد روابط ترکیه، پاکستان و عربستان به‌تدریج وارد مرحله تازه‌ای شد. همکاری‌های دفاعی آنکارا و اسلام‌آباد گسترش یافت و همزمان روابط ترکیه و عربستان پس از دوره‌ای از تنش مسیر عادی‌سازی و توسعه همکاری‌های اقتصادی و امنیتی را طی کرد. 

در سوی دیگر روابط دفاعی ریاض و اسلام‌آباد نیز عمیق‌تر شد تا اینکه در سال ۲۰۲۵ عربستان و پاکستان توافق دفاعی متقابلی امضا کردند که بر اساس آن حمله به یکی از دو کشور حمله به هر دو تلقی می‌شود. 

یک سال بعد این روند یک گام دیگر جلو رفت. در ۷ اوت ۲۰۲۶ ترکیه به عربستان و پاکستان پیوست و سه کشور در مکه توافق دفاع مشترک امضا کردند. 

بنابراین اگر وقایع را در یک خط قرار دهیم از امنیتی شدن مرزهای ایران با ترکیه و پاکستان در سال ۲۰۱۹ به گسترش همکاری‌های دفاعی این دو کشور با عربستان و در نهایت به یک تعهد دفاعی سه‌جانبه رسیده‌ایم؛ سه کشوری که امروز در غرب، شرق و جنوب محیط پیرامونی ایران وزن قابل توجهی دارند. 

البته نمی‌توان با قطعیت گفت دیوارهای سال ۲۰۱۹ از ابتدا بخشی از نقشه‌ای برای رسیدن به توافق امروز بوده‌اند اما در سیاست بین‌الملل همیشه آنچه اهمیت دارد نیت اولیه یک اقدام نیست بلکه مسیر و نتیجه انباشت تحولات است. 

آنچه در سال ۲۰۱۹ مجموعه‌ای از اقدامات مرزی و جداگانه به نظر می‌رسید امروز در کنار یک توافق دفاعی سه‌جانبه قرار گرفته است. اگر این روند در آینده با رزمایش مشترک، همکاری اطلاعاتی، همکاری پدافندی و ورود کشورهای دیگری مانند مصر تکمیل شود آن‌گاه معنای تحولات سال‌های گذشته بسیار متفاوت خواهد شد. 

شاید هنوز برای قضاوت نهایی زود باشد اما برای طرح یک سناریو نه. سناریو این است که آنچه از سال ۲۰۱۹ با سخت‌تر شدن مرزهای ایران در شرق و غرب آغاز شد امروز به مرحله شکل‌گیری یک آرایش امنیتی جدید در پیرامون ایران رسیده، آرایشی که ممکن است در آینده صرفاً یک همکاری دفاعی میان سه کشور نباشد و به یک کمربند امنیتی گسترده‌تر تبدیل شود. اگر چنین اتفاقی رخ دهد شاید سال‌ها بعد وقتی به عقب نگاه می‌کنیم توافق مکه را نه یک اتفاق ناگهانی بلکه یکی از حلقه‌های زنجیره‌ای بدانیم که نخستین نشانه‌های آن را باید در تحولات مرزی سال ۲۰۱۹ جست‌وجو کرد.