بازطراحی شیمیایی شن برای افزایش تاب‌آوری گیاهان در برابر خشکسالی

 پشه‌ها ممکن است کوچک باشند اما مسئول شیوع برخی از کشنده‌ترین بیماری‌های شناخته‌شده برای بشر هستند. نیش برخی از این موجودات کوچک می‌تواند انسان‌ها را بیمار کند و حتی آنها را به کام مرگ بکشاند.

به گزارش ایسنا به نقل از مالاریا آبزرویتوری، «روز جهانی پشه»(World Mosquito Day) هر سال در روز ۲۰ اوت گرامی داشته می‌شود تا آگاهی را درباره بیماری‌های قابل انتقال از پشه و اقداماتی که همه ما می‌توانیم برای پیشگیری از آنها انجام دهیم، افزایش دهد. این روز به افزایش آگاهی درباره تهدید مداوم بیماری‌های قابل انتقال توسط یکی از کوچک‌ترین و کشنده‌ترین قاتلان جهان کمک می‌کند که با نیش خود به مرگ‌ومیر انسان‌های بسیاری منجر شده‌اند.

این روز هر سال به یاد «سر رونالد راس»(Sir Ronald Ross) پزشک بریتانیایی که در سال ۱۸۹۷ ارتباط بین پشه‌ها و انتقال مالاریا را نشان داد، گرامی داشته می‌شود. این کشف، انقلابی را در درک جمعی ما از مالاریا پدید آورد و به حرکت کردن به سمت پیشگیری و درمان کارآمدتر این بیماری انجامید. تاریخچه و اهمیت روز جهانی پشه

سر رونالد راس، جراح ارتش بریتانیا بود که در هند کار می‌کرد. او در سال ۱۸۹۷ انگل‌های مالاریا را در روده یک پشه آنوفل ماده شناسایی کرد که از یک بیمار آلوده تغذیه کرده بود. این یافته برای اولین بار ثابت کرد که پشه‌ها مالاریا را بین انسان‌ها منتقل می‌کنند.

راس به خاطر این کشف، جایزه نوبل پزشکی را در سال ۱۹۰۲ دریافت کرد و ۲۰ اوت را به عنوان روز جهانی پشه اعلام کرد تا ارتباط بین پشه‌ها و بیماری‌ها را به طور جدی در آگاهی عمومی حفظ کند.

بیش از یک قرن بعد، این روز همچنان اهمیت خود را حفظ کرده است زیرا بیماری‌های قابل انتقال از پشه هنوز هم سالانه جان بیش از یک میلیون نفر را می‌گیرند و پشه‌ها را از نظر تلفات انسانی به کشنده‌ترین حیوان روی کره زمین تبدیل می‌کنند. بیماری‌های قابل انتقال از پشه

به نقل از آرتمیس هاسپیتالز، بیماری‌های قابل انتقال از پشه، عفونت‌هایی هستند که از طریق نیش پشه آلوده به انسان منتقل می‌شوند. هنگامی که پشه از انسان یا حیوان آلوده تغذیه می‌کند، عامل بیماری‌زا را می‌گیرد و می‌تواند آن را به مورد بعدی که نیش می‌زند منتقل کند و به این ترتیب، بیماری را به سرعت در جوامع گسترش دهد.

پشه‌های ماده برای پرورش تخم‌های خود به خون نیاز دارند و در طول این فرآیند تغذیه، ویروس‌ها یا انگل‌ها منتقل می‌شوند. پشه‌ها با توجه به گونه‌ خود می‌توانند انواع عوامل بیماری‌زا را حمل و منتقل کنند. به همین دلیل است که مناطقی با گونه‌های متفاوت پشه اغلب شاهد شیوع هم‌زمان چندین بیماری به ویژه در فصل بارندگی‌های موسمی هستند.

بیماران اغلب تصور می‌کنند که نیش پشه بی‌ضرر است؛ مگر این که به طور قابل مشاهده‌ای متورم شود یا برای چند روز خارش داشته باشد. پشه‌هایی که تب دنگی و مالاریا را منتقل می‌کنند، اغلب نیش‌هایی را به جا می‌گذارند که کاملاً عادی به نظر می‌رسند. پس اگر پس از قرار گرفتن در یک منطقه پرخطر ناگهان تب کردید، منتظر نمانید تا نیش غیرعادی به نظر برسد و سپس آزمایش دهید.

پشه‌ها چیزی بیش از یک مزاحم فصلی هستند. آنها می‌توانند ویروس‌ها و انگل‌هایی را در نیش خود حمل کنند که بیماری‌های جدی را گسترش می‌دهند. دانستن این که کدام بیماری‌ها توسط پشه منتقل می‌شوند، کمک می‌کند تا علائم را زود تشخیص دهیم و اقدامات پیشگیرانه را آغاز کنیم.

۱. مالاریا

مالاریا توسط انگل‌های «پلاسمودیوم»(Plasmodium) ایجاد می‌شود و از طریق نیش پشه‌های «آنوفل»(Anopheles) ماده انتقال می‌یابد. این بیماری معمولاً به تب بالا، لرز و علائمی شبیه به آنفلوانزا منجر می‌شود و در صورت عدم درمان سریع به ویژه در کودکان خردسال و زنان باردار می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد.

۲. تب دنگی

تب «دنگی»(Dengue) توسط ویروس دنگی ایجاد می‌شود و توسط پشه‌های «آئدس»(Aedes) که معمولاً در طول روز نیش می‌زنند، انتقال می‌یابد. این بیماری به تب بالا، درد شدید بدن و در برخی موارد به خونریزی شدیدی منجر می‌شود که به بستری شدن در بیمارستان نیاز دارد.

۳. چیکونگونیا

«چیکونگونیا»(Chikungunya) نیز توسط پشه‌های آئدس منتقل می‌شود و به دلیل ایجاد درد شدید مفاصل شناخته شده است که می‌تواند هفته‌ها یا حتی ماه‌ها پس از رفع عفونت اولیه ادامه یابد.

۴. زیکا

ویروس «زیکا»(Zika) معمولاً علائم خفیفی را مانند تب و بثورات پوستی ایجاد می‌کند اما عفونت در دوران بارداری می‌تواند به نقص‌های مادرزادی جدی منجر شود و همین امر، پیشگیری را به ویژه برای مادران باردار مهم می‌کند.

۵. انسفالیت ژاپنی

«التهاب مغز ژاپنی» یا «انسفالیت ژاپنی»(Japanese Encephalitis) یک عفونت ویروسی است که مغز را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این عفونت توسط پشه‌های «کولکس»(Culex) منتقل می‌شود که اغلب در نزدیکی شالیزارهای برنج و آب‌های راکد مناطق روستایی یافت می‌شوند. این بیماری می‌تواند عوارض عصبی شدیدی را به ‌ویژه در کودکان ایجاد کند.

در ادامه به پژوهش‌های جدیدی می‌پردازیم که ویژگی‌های جالبی را در پشه‌ها یافته‌اند. پشه‌ها حس بویایی عجیبی دارند

به نقل از وب‌سایت رسمی دانشگاه بوستون، اگر تاکنون از سر تا پای خود را به اسپری دفع حشرات آغشته کرده‌اید اما همچنان احساس می‌کنید که یک جاذب پشه هستید، جای تعجب وجود ندارد زیرا پشه‌ها در پیدا کردن انسان‌ها برای نیش زدن بسیار ماهر هستند. یکی از عوامل کلیدی این قدرت فوق‌العاده، حس بویایی قوی آنهاست.

بوها برای انسان‌ها توسط جریانی از ارتباطات که از بینی آغاز می‌شود، در مغز ثبت می‌شوند. بینی با سلول‌های خاصی به نام نورون‌های حسی بویایی پوشیده شده است. این نورون‌ها که گیرنده‌های حسی قابل تحریک توسط بو را در خود جای داده‌اند، به عنوان آشکارسازهای بو و پیام‌رسان به مغز عمل می‌کنند.

پژوهش دانشمندان «دانشگاه بوستون»(Boston University) نشان می‌دهد که سیستم بویایی پشه‌های آئدس بسیار متفاوت سازمان‌دهی شده است؛ به طوری که چندین گیرنده حسی در یک نورون قرار دارند. این سیستم بویایی منحصربه‌فرد و تخصصی می‌تواند توضیح دهد که چرا پشه‌ها در بو کشیدن انسان‌ها برای نیش زدن بسیار خوب هستند. پشه‌ها چگونه تصمیم می‌گیرند به ما حمله کنند؟

به نقل از ساینس‌دیلی، دانشمندان سرانجام کشف کردند که پشه‌ها چگونه تصمیم می‌گیرند به کجا پرواز کنند و چرا تصمیم می‌گیرند به ما حمله کنند.

دانشمندان «موسسه فناوری جورجیا»(Georgia Tech) دریافتند که این کار با دنبال کردن یکدیگر انجام نمی‌شود. در عوض، هر پشه به طور مستقل به نشانه‌های بصری و کربن دی‌اکسید واکنش نشان می‌دهد و وقتی هر دو سیگنال با هم همسو می‌شوند، روی انسان تمرکز می‌کند.

این پژوهش نشان می‌دهد که رنگ‌های تیره و کربن دی‌اکسید در کنار هم قوی‌ترین جاذبه را ایجاد می‌کنند و باعث ایجاد رفتار هجومی و گزش می‌شوند.

بررسی این گروه پژوهشی نشان می‌دهد که پشه‌ها به دلیل دنبال کردن یکدیگر جمع نمی‌شوند؛ بلکه هر کدام به طور مستقل به نشانه‌های محیطی پاسخ می‌دهند اما در نهایت در یک مکان و در یک زمان جمع می‌شوند. پشه‌ها به جای دنبال کردن یک رهبر، سیگنال‌ها را دنبال می‌کنند و اتفاقاً به همان نقطه‌ای می‌رسند که بقیه رسیده‌اند. آنها کپی‌های خوبی از یکدیگر هستند. چرا پشه‌ها بعضی افراد را بیشتر نیش می‌زنند؟

به نقل از مجله اسمیتسونیان، تخمین زده می‌شود که حدود ۲۰ درصد از مردم، لذت ویژه‌ای برای پشه‌ها دارند و بیشتر اوقات توسط پشه‌ها گزیده می‌شوند. هنوز نمی‌توان عوامل قطعی را در انتخاب انسان‌ها توسط پشه‌ها مشخص کرد اما برخی از آنها به شرح زیر هستند.

۱. گروه خونی. از آنجا که پشه‌ها ما را نیش می‌زنند تا پروتئین‌ها را از خون ما برداشت کنند، جای تعجب نیست که گروه خونی برای آنها مهم باشد. برخی از پژوهشگران می‌گویند که ممکن است برخی از گروه‌های خونی برای پشه‌ها اشتهاآورتر از سایرین باشند.

۲. ورزش. پشه‌ها با بو کردن یک ترکیب شیمیایی از بوها که می‌تواند شامل اسید لاکتیک، آمونیاک و سایر مواد دفع‌شده از عرق انسان باشد، قربانیان خود را در فاصله نزدیک‌تر پیدا می‌کنند و همچنین، به افرادی با دمای بدن بالاتر جذب می‌شوند. از آنجا که ورزش سنگین به افزایش تجمع اسید لاکتیک و گرما در بدن می‌انجامد، احتمالاً باعث می‌شود که شخص در معرض دید حشرات قرار بگیرد.

۳. گرما. گرما می‌تواند پشه‌ها را به خود جذب کند و دمای بدن در هدایت حشرات نقش دارد، اما می‌توان مکانیسم‌هایی را که پشه‌ها برای حس کردن گرما استفاده می‌کنند، خاموش کرد.

۴. باکتری پوست. برخی از پژوهش‌ها نشان داده‌اند انواع و حجم خاص باکتری‌هایی که به طور طبیعی روی پوست انسان زندگی می‌کنند، بر جذابیت ما برای پشه‌ها تأثیر می‌گذارند.

۵. طعم. پژوهشگران «دانشگاه ییل»(Yale University) در سال ۲۰۲۴ کشف کردند که طعم‌های گوناگون ممکن است بر گزش، تغذیه و حتی تخم‌گذاری پشه‌ها تأثیر بگذارند. آنها دریافتند که وجود ترکیبات خاصی در عرق انسان باعث می‌شود پشه‌ها بیشتر گزش کنند. این در حالی بود که سایر ترکیبات تلخ، رفتار تغذیه‌ای را سرکوب می‌کردند. آنها دریافتند که مجموعه‌ای از ترکیبات نیز بر رفتار تأثیر می‌گذارد.

۶. الکل. مالاریا و مصرف الکل هر دو از مشکلات بزرگ سلامت عمومی هستند. مصرف الکل در بسیاری از کشورها رو به افزایش است و با توجه به گسترش تلاش‌ها برای مدیریت مالاریا، درک ارتباط بین مالاریا و مصرف الکل بسیار مهم می‌شود. پژوهشی که سال ۲۰۱۰ در مجله «PLOS ONE» به چاپ رسید، نشان داد که فقط یک لیتر آبجو می‌تواند بدن را برای پشه‌ها جذاب‌تر کند.

۷. بارداری. بسیاری از پژوهش‌ها نشان داده‌اند که زنان باردار تقریباً دو برابر بیشتر از سایر زنان مورد گزش پشه‌ها به ویژه گونه‌های ناقل مالاریا قرار می‌گیرند.

۸. رنگ لباس. پژوهشی که سال ۲۰۲۲ توسط دانشمندان «دانشگاه واشنگتن»(University of Washington) انجام شد، نشان داد پوشیدن لباس‌هایی با رنگ‌های برجسته مانند مشکی، قرمز، نارنجی، فیروزه‌ای ممکن است پیدا کردن انسان را برای پشه‌ها آسان‌تر کند.

۹. ژنتیک. به طور کلی، عوامل ژنتیکی زمینه‌ای صرف نظر از این که از طریق گروه خونی، متابولیسم یا سایر عوامل بیان شوند، عامل اصلی در جذابیت انسان‌ها برای پشه‌ها هستند. پژوهشگران «دانشکده بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن»(LSHTM) در پژوهش سال ۲۰۱۵ خود دریافتند برخی از بوهای بدن که پشه‌ها حس می‌کنند، ممکن است پایه ژنتیکی داشته باشند.

کمپین‌های آگاهی‌بخشی معمولاً بر درمان تمرکز دارند اما پیشگیری ابزار قدرتمندتری است. با اقدامات اولیه‌ مانند خالی کردن زیرگلدانی یا تعمیر توری پاره‌شده پنجره می‌توان از بیشتر موارد تب دنگی و مالاریا به سادگی جلوگیری کرد. پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر صلح شرافتمندانه/ احمد زیدآبادی خبر بعد نظرات کاربران خبر قبل اشتراک گذاری : بهاره رهنما: همه آقایان دنبال دختر همسایه هستند بیشتر بخوانید: کروکودیل‌ها برخلاف پرندگان توانایی پرواز ندارند؛ دانشمندان اکنون می‌دانند چرا تماشاخانه چیتگر؛ رد یک جنایت عجیب میان درختان / درخت‌ها قبل از مرگ زخمی شده بودند حریق مرموز در قلب گرگان؛ از سیم‌کشی فرسوده تا شایعات داغ / ببینید گرگان چه چیزی را از دست داد؟ فیلم های دیگر عضویت در اینستاگرام عصر ایران ۱۵ سال پیش در چنین روزی این لحظه با حافظ گلستان سعدی آموزش زبان انگلیسی آپارات عصر ایران اپلیکیشن عصر ایران

به گزارش اصلاحات نیوز؛

حسین افشین امروز پنج شنبه ۲۹ مرداد در حاشیه بازدید از نمایشگاه صنعت ساختمان در نمایشگاه بین المللی تهران در پاسخ به چگونگی برنامه «هاتف» افزود: این طرح برای حوزه‌های نوظهوری طراحی شده که ممکن است به دلیل نبود بازار اولیه سرمایه‌گذاری کافی در آنها شکل نگیرد. در این مسیر دانش و فناوری موجود در دانشگاه‌ها و هسته‌های پژوهشی باید به شرکت‌های فناور تبدیل شود.

وی افزود: این شرکت‌ها سپس با استفاده از ظرفیت پارک‌های علم و فناوری و طرح «ناشناس» مسیر تبدیل شدن به شرکت‌های دانش‌بنیان را طی می‌کنند چراکه این زنجیره امکان تجاری‌سازی ایده‌ها و رساندن آنها به محصول را فراهم می‌کند.

معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه، رسیدن به محصول پایان کار نیست افزود: در واقع محصول در این مرحله تنها بیانگر تحقق فناوری است در حالی که نوآوری زمانی شکل می‌گیرد که فناوری بتواند اثر اقتصادی اجتماعی و اقتداری ایجاد کند.

وی ادامه داد: امروز باید از فناوری و نوآوری عبور کرده و به «قابلیت» برسیم. قابلیت به معنای تکرارپذیری موفقیت‌هاست، یعنی بتوانیم دستاوردی را که یک‌بار به دست آمده است به‌طور مستمر توسعه داده و تکرار کنیم.

وی همچنین هوش مصنوعی را یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های مورد نیاز کشور دانست وگفت: نگاه به هوش مصنوعی نباید تک‌محصولی باشد. هدف ایجاد فرایند‌های اجرایی زیرساخت‌های پردازشی سازوکار‌های تنظیم‌گری ضمانت‌های اجرایی آزمایشگاه‌های صحت‌سنجی و محیط‌های آزمون یا سندباکس است تا از ورود سامانه‌های دارای خطا سوگیری یا عملکرد غیرقابل اعتماد جلوگیری شود.

این مقام مسئول در ادامه با اشاره به برگزاری منظم جلسات ستاد هوش مصنوعی با حضور معاون اول رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: کشور تا دو سال پیش از زیرساخت پردازش هوش مصنوعی برخوردار نبود، اما در مدت کوتاه گذشته زیرساخت‌های مناسبی در این حوزه فراهم شده و روند رشد نیز شتاب گرفته است.

وی با بیان اینکه، فاصله میان تولید علم و کاربردپذیری فناوری در کشور همچنان وجود دارد افزود: در حوزه‌های نوظهور نتایج علمی و کاربردی به سرعت به ثمر نمی‌نشینند و نیازمند سرمایه‌گذاری پایدار و نگاه بلندمدت هستند.

افشین اضافه کرد:سیاست معاونت علمی پرهیز از اقدامات نمایشی و تمرکز بر فعالیت‌های اصیل پیوسته و منسجم با اثرگذاری ماندگار است.

معاون علمی فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور گفت: معاونت علمی در پارادایم جدیدی که از مردادماه اعلام شده است به سمت «قدرت‌بنیان» شدن حرکت می‌کند و در این پارادایم قابلیت به‌عنوان شاخص اصلی مطرح است.

وی افزود: شرکت دانش‌بنیانی که نتواند دانش خود را به‌روز کند و تکثیر دهد و به قابلیت پایدار تبدیل کند در این پارادایم جایگاهی نخواهد داشت. به همین دلیل حمایت از محصولات دانش‌بنیان نیز باید متناسب با روزآمدی فناوری باشد و محصولی که فناوری آن منقضی شده است نمی‌تواند برای همیشه از حمایت‌های پیشین برخوردار بماند.

وی همچنین نقش شرکت‌های دانش‌بنیان، استادان دانشگاه، پارک‌های علم و فناوری، مراکز و کارخانه‌های نوآوری، رسانه‌ها و نظام آموزشی را در تحقق این مسیر تعیین‌کننده دانست و گفت: اگر به دنبال کشوری قدرتمند در علم و فناوری هستیم آموزش در مدارس نیز باید متحول شود تا خلاقیت و فرایند دانش‌بنیانی از کودکی در نسل آینده نهادینه شود.

افشین گفت:معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور، مسیر «قدرت‌بنیان» شدن فناوری را با تمرکز بر هوش مصنوعی دنبال می‌کند.

وی تاکیدکرد: سیاست جدید معاونت علمی، تکمیل زنجیره تبدیل ایده به محصول و عبور از فناوری و نوآوری برای دستیابی به قابلیت‌های پایدار و تکرارپذیر است و در این مسیر هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از محور‌های اصلی آن دنبال می‌شود.

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، افشین در حاشیه بازدید از بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت ساختمان، با تشریح پارادایم جدید معاونت علمی و حرکت از فناوری و نوآوری به سمت ایجاد قابلیت‌های پایدار و تکرارپذیر، اظهار کرد: یکی از برنامه‌هایی که معاونت علمی در آغاز این مسیر دنبال کرده، طرح هاتف است.

وی با بیان اینکه معاونت علمی در رویکرد جدید خود به دنبال تبدیل ایده به بازار و هدایت زنجیره‌های شکل‌گیری فناوری است، افزود: در معاونت علمی دنبال این هستیم که ایده را به بازار تبدیل کنیم و در این میان زنجیره‌ها را هدایت کنیم. برای حوزه‌های نوظهوری که ممکن است به دلیل نبود بازار شکل‌گرفته، سرمایه‌گذاری کافی روی آنها وجود نداشته باشد، طرحی هدایتگر با عنوان هاتف تعریف شده است.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور ادامه داد: در قالب این طرح، حوزه‌هایی که دانش و ظرفیت فناورانه آنها در دانشگاه وجود دارد، شناسایی می‌شوند و تلاش می‌کنیم هسته‌های پژوهشی فعال در این حوزه‌ها را به شرکت‌های فناور تبدیل کنیم. این شرکت‌های فناور نیز در ادامه، در پارک‌های علم و فناوری و با استفاده از ظرفیت‌های حمایتی، مسیر تبدیل شدن به شرکت‌های دانش‌بنیان را طی خواهند کرد.

افشین با تأکید بر اینکه طرح هاتف با هدف ایجاد یک زنجیره پیوسته از ایده تا بازار طراحی شده است، گفت: ما یک زنجیره تعریف کرده‌ایم که به ما اجازه می‌دهد ایده‌ای را که یک نخبه، عضو هیئت علمی، دانشگاهی یا یک جوان متخصص و صاحب ایده دارد، در یک مسیر مشخص به محصول برسانیم.

وی با اشاره به اینکه رسیدن به محصول پایان مسیر توسعه فناوری نیست، تصریح کرد: وقتی ایده به محصول رسید، آیا کار پایان پیدا کرده است؟ خیر. تا اینجا فناوری اتفاق افتاده است، اما ما دنبال نوآوری هستیم. نوآوری یعنی فناوری بتواند خلق اثر کند؛ یعنی یک اثر اقتصادی، اجتماعی و اقتداری داشته باشد؛ بنابراین وقتی از نوآوری صحبت می‌کنیم، منظور این است که فناوری را به یک اثر مؤثر تبدیل کنیم.

رئیس بنیاد ملی نخبگان، در ادامه با تأکید بر ضرورت عبور از مفهوم نوآوری و رسیدن به قابلیت، اظهار کرد: آیا ایجاد اثر اقتصادی و اجتماعی کافی است؟ پاسخ امروز به این پرسش «نه» است و به همین دلیل است که بر قابلیت تأکید دارم و معتقدم نوآوری باید به «قابلیت» تبدیل شود.

افشین، قابلیت را به معنای تکرارپذیری موفقیت‌ها دانست و افزود: قابلیت یعنی بتوانید یک موفقیتی را که به دست آورده‌اید، تکرار کنید. ما امروز دنبال این هستیم که از فناوری و نوآوری عبور کرده و به قابلیت برسیم؛ قابلیتی که بتواند در مقیاس ملی ایجاد شود، استمرار پیدا کند و به‌صورت پایدار توسعه یابد.

توسعه «هوش مصنوعی» در مسیر ایجاد قابلیت دانش‌بنیان

افشین، یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های مورد نیاز کشور را در شرایط کنونی، هوش مصنوعی دانست و گفت: یکی از قابلیت‌هایی که باید به آن برسیم، هوش مصنوعی است. اما هوش مصنوعی را نباید صرفاً به شکل یک محصول منفرد دید.

وی ادامه داد: برای مثال، اینکه بگوییم با استفاده از هوش مصنوعی توانسته‌ایم داده‌های ساختمانی را بخوانیم، سامانه‌ای طراحی کرده‌ایم که آموزش می‌بیند، فرمان صادر می‌کند و یک مسئله مشخص را حل می‌کند، به معنای پایان مسیر نیست. ما دنبال این هستیم که هوش مصنوعی در کشور به یک قابلیت تبدیل شود.

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به فعالیت ستاد توسعه فناوری و کاربرد‌های هوش مصنوعی اظهار کرد: فرآیند هوش مصنوعی در کشور در قالب ستاد مربوطه، به‌صورت منظم و با حضور معاون اول رئیس‌جمهور دنبال می‌شود و همین هفته نیز هشتمین جلسه این ستاد برگزار شد. هدف ما این است که هوش مصنوعی را از سطح محصولات و کاربرد‌های منفرد عبور داده و به یک قابلیت ملی تبدیل کنیم.

افشین در تشریح الزامات ایجاد چنین قابلیتی گفت: باید ببینیم فرایند ایجاد قابلیت اجرایی چیست و ضمانت اجرایی آن چگونه شکل می‌گیرد. بر اساس اصولی که در دنیا نیز دنبال می‌شود، ما در برخی حوزه‌ها باید تسهیلگر باشیم، در برخی حوزه‌ها تنظیم‌گر باشیم و زیرساخت‌های لازم را آماده کنیم. در کنار این موارد، باید آزمایشگاه‌های صحت‌سنجی و سندباکس نیز داشته باشیم.

وی افزود: اگر سندباکس و زیرساخت‌های صحت‌سنجی وجود نداشته باشد، ممکن است کد‌هایی وارد فرآیند شوند که فریب‌دهنده باشند یا نتوانند عملکرد مورد انتظار را ارائه دهند؛ بنابراین ایجاد این زیرساخت‌ها بخشی از مسیر رسیدن به قابلیت ملی در حوزه‌های فناورانه است.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با اشاره به توسعه زیرساخت‌های پردازش هوش مصنوعی در کشور طی سال‌های اخیر اظهار کرد: ما فکر می‌کنیم در یک بازه زمانی حدود سه سال می‌توانیم مسیر ایجاد قابلیت‌های جدی در این حوزه را دنبال کنیم. باید توجه داشت که تا دو سال پیش، زیرساخت پردازش هوش مصنوعی در کشور به این شکل وجود نداشت، اما در همین فاصله کوتاه، زیرساخت بسیار خوبی در کشور آماده شده و در حال افزایش نرخ رشد آن هستیم.

وی ادامه داد: امروز جایگاه کشور از نظر علمی مناسب است و امیدواریم در حوزه کاربردپذیری نیز بتوانیم این جایگاه را به شکل محسوسی ارتقا دهیم. در سال جاری نیز در شاخص‌های مرتبط با کاربردپذیری، بهبود قابل توجهی داشته‌ایم.

افشین با اشاره به فاصله میان تولید علم و کاربردی‌سازی فناوری گفت: البته فاصله میان جایگاه علمی و کاربردپذیری ما همچنان زیاد است، اما این فاصله در حال کاهش است. باید توجه داشت که کار علمی و کاربردی، به‌ویژه در حوزه‌های نوظهور، الزاماً زودبازده نیست.

وی برای تبیین این رویکرد افزود: برخی از این فعالیت‌ها شبیه درخت گردو هستند؛ وقتی یک درخت گردو می‌کارید، در سال اول و دوم محصول نمی‌دهد، اما در مقابل، محصول و دوام آن می‌تواند ماندگار باشد. ما نیز به دنبال کار‌های نمایشی و فعالیت‌های سطحی نیستیم؛ به دنبال مسیر‌هایی اصیل، پیوسته و منسجم هستیم که بتوانند اثرگذاری طولانی‌مدت ایجاد کنند.

معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر پرهیز از رویکرد‌های نمایشی در توسعه فناوری تصریح کرد: ما دنبال جرقه‌های کوتاه‌مدت و محصولاتی که صرفاً برای مدت کوتاهی مطرح شوند نیستیم؛ بلکه می‌خواهیم یک مسیر روشن و پایدار ایجاد کنیم. هدف این است که زنجیره‌ای شکل بگیرد که از ایده و دانش آغاز شود، به فناوری و نوآوری برسد و در نهایت به قابلیت و اثر اقتصادی، اجتماعی و اقتداری تبدیل شود.

وی با اشاره به تغییر رویکرد رسمی معاونت علمی اظهار کرد: در پارادایم جدیدی که معاونت علمی از مردادماه به‌صورت رسمی اعلام کرده است، ما به سمت پارادایم قدرت‌بنیان حرکت می‌کنیم. در این پارادایم، قابلیت به‌عنوان یکی از پارامتر‌های اصلی مورد توجه قرار می‌گیرد.

افشین ادامه داد: وقتی با یک شرکت دانش‌بنیان صحبت می‌کنم، تأکید می‌کنم شرکتی که نتواند دانش خود را به‌صورت مستمر تکثیر و به‌روزرسانی کند، دیگر با الزامات این پارادایم همخوان نیست. فناوری دائماً در حال تغییر است و نمی‌توان صرفاً به موفقیت‌های گذشته تکیه کرد.

وی افزود: به همین دلیل، ما به‌عنوان هدایتگر باید به شرکت دانش‌بنیان بگوییم که حمایت‌های ما از یک محصول یا فناوری، مادام‌العمر نیست. ممکن است یک فناوری پنج سال پیش، فناوری درخشان و شایسته حمایت بوده باشد و یک شرکت را به یک شرکت دانش‌بنیان تبدیل کرده باشد، اما امروز همان فناوری ممکن است دیگر فناوری جدید و رقابت‌پذیری محسوب نشود.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور تأکید کرد: این ادبیات را در حال جاری کردن در اکوسیستم فناوری و نوآوری کشور هستیم؛ چراکه هدف ما صرفاً افزایش تعداد شرکت‌ها یا محصولات نیست، بلکه ایجاد شرکت‌ها و فناوری‌هایی است که بتوانند به‌صورت مستمر دانش خود را به‌روز کنند، تکثیر کنند و قابلیت‌های جدید ایجاد کنند.

وی با اشاره به نقش اجزای مختلف زیست‌بوم در تحقق این رویکرد گفت: این مسیر بدون همکاری اجزای اکوسیستم امکان‌پذیر نیست و باید با کمک شرکت‌های دانش‌بنیان، استادان دانشگاه، پارک‌های علم و فناوری، مراکز نوآوری، کارخانه‌های نوآوری، رسانه و نظام آموزشی کشور دنبال شود.

افشین نقش نظام آموزشی را در شکل‌گیری فرهنگ نوآوری و دانش‌بنیان از سنین پایین مهم دانست و گفت: اگر به دنبال کشوری هستیم که بخواهد در علم و فناوری قدرتمند شود، باید آموزش در مدارس نیز متفاوت شود. خلاقیت و فرایند دانش‌بنیانی باید از کودکی در جامعه نهادینه شود.

وی خاطرنشان کرد: مسیر قدرت‌بنیان شدن کشور، مسیری یکپارچه است که از مدرسه و پرورش خلاقیت آغاز می‌شود، در دانشگاه با تولید دانش و شکل‌گیری هسته‌های پژوهشی ادامه پیدا می‌کند، از طریق طرح‌هایی مانند هاتف به سمت شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان هدایت می‌شود، با توسعه فناوری و نوآوری به محصول و اثر می‌رسد و در نهایت با ایجاد قابلیت‌های تکرارپذیر، به قدرت اقتصادی، اجتماعی و اقتداری کشور تبدیل می‌شود.

معاون علمی رئیس‌جمهور در پایان تأکید کرد: هدف نهایی این مسیر، ایجاد جرقه‌های کوتاه‌مدت یا صرفاً تولید محصول نیست؛ بلکه ایجاد یک مسیر روشن، اصیل، پیوسته و منسجم برای تبدیل ایده و دانش به فناوری، فناوری به نوآوری، نوآوری به قابلیت و قابلیت به قدرت ملی است؛ مسیری که طرح هاتف یکی از حلقه‌های مهم آن برای هدایت ظرفیت‌های دانشگاهی و پژوهشی به سمت بازار و اقتصاد دانش‌بنیان به شمار می‌رود.