طبیعت تقویم و روزگار بر چرخش بیوقفه و عبور بیاعتنا از پس حوادث استوار است اما در پهنه زیست انسانی، گاه ابعاد یک واقعه چنان بر جان زمان سایه میافکند که تکراریترین مناسک تقویمی را به تجربهای نوظهور و بیبدیل بدل میکند. محرم ۱۴۰۵ برای ملت ایران، تجلیگر چنین حس غریبی است؛ اگرچه امروز صندلی او در مجالس عزاداری تهی است اما میراث معنوی و فکری او، نه تنها برای ایرانیان، بلکه برای تمامی آزادیخواهان جهان به ودیعه مانده است.
