ترامپ: به احتمال زیاد از نتانیاهو در انتخابات حمایت خواهم کرد/ او باید منطقی‌تر رفتار کند

به گزارش مشرق به نقل از آناتولی، «اسعد الشیبانی» وزیر خارجه سوریه در جریان سفر به اسلام آباد در گفتگو با رسانه های محلی پاکستان، ترکیه را شریک اصلی دمشق در روند بازسازی سوریه توصیف کرد.

وی درباره توافق مکه که میان ترکیه، پاکستان و عربستان به امضا رسید نیز گفت که سوریه در حال بررسی این موضوع است و هنوز درباره پیوستن یا نپیوستن به این ائتلاف تصمیمی نگرفته است.

الشیبانی در ادامه نقشی که پاکستان در روند گفتگو میان آمریکا و ایران ایفا می کند را مورد تمجید قرار داد و گفت: اسلام آباد تاکنون هیچ پیشنهادی برای میانجی گری میان سوریه و ایران ارائه نکرده است.

وی درباره روابط میان سوریه و رژیم صهیونیستی نیز تصریح کرد: هنوز بحث درباره هرگونه توافق راهبردی خیلی زود است. اولویت نخست سوریه توقف حملات اسرائیل است.

سوریه کشوری دارای حاکمیت است و اسرائیل نباید برای دمشق درباره ائتلاف ها یا شراکت هایش تعیین تکلیف کند.

او سیاست خارجی جدید دمشق را تمرکز بر بازسای و همکاری اقتصادی و برقراری روابط قوی با شرکای منطقه ای و بین المللی دانست.

گفتنی است که الشیبانی روز چهارشنبه در رأس یک هیات عالی‌رتبه وارد پاکستان شد، سفری رسمی که اولین سفر یک وزیر امور خارجه سوریه به این کشور در ۱۹ سال گذشته است.

بین الملل

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، کشورهایی را که به همکاری و حمایت از ایران ادامه می‌دهند به تبعات سنگین اقتصادی تهدید کرده و وعده «جنگ اقتصادی و انزوای بی‌سابقه» علیه تهران داده است؛ اگرچه واشنگتن هنوز تدابیر و جزئیات مشخصی از این اقدامات جدید را اعلام نکرده است.

این هشدارها در شرایطی مطرح می‌شود که پیوندهای اقتصادی و مواصلاتی میان ایران و کشورهای آسیای مرکزی روندی روبه‌رشد و پویا را سپری می‌کند. قزاقستان در حال احداث پایانه اختصاصی خود در بزرگ‌ترین بندر تجاری ایران است، تاجیکستان خرید فرآورده‌های سوختی و ایجاد مسیرهای جدید حمل‌ونقل را با تهران دنبال می‌کند، ازبکستان به دنبال صیانت از جریان تجاری عبوری از خاک ایران است و ترکمنستان نیز همکاری‌های ترانزیتی و انرژی خود را با تهران گسترش می‌دهد.

اگرچه هر یک از این کشورها انگیزه‌های خاص خود را برای تعمیق مناسبات با ایران دارند، اما همگی در یک دغدغه راهبردی مشترک هستند: برای کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی، جغرافیای ایران یکی از معدود و امن‌ترین راه‌های دسترسی زمینی به پهنه آبی خلیج فارس و اقیانوس هند به شمار می‌رود. بنابراین، تلاش واشنگتن برای تشدید محاصره اقتصادی تهران نه‌تنها روابط این کشورها با ایران، بلکه راهبرد کلان آن‌ها برای تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری و ترانزیتی‌شان را با تهدید مستقیم روبه‌رو می‌سازد.

البته این امر به معنای تمایل دولت‌های آسیای مرکزی برای نادیده گرفتن تحریم‌ها یا ورود به رویارویی سیاسی با واشنگتن نیست، بلکه تهدید تحریم‌های ثانویه می‌تواند بانک‌ها و بخش خصوصی منطقه را بدون صدور دستورالعمل رسمی دولتی نیز محتاط کند؛ هرچند ابزارهای عملیاتی ترامپ برای تحقق این انزوای ادعایی همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

نگاه راهبردی قزاقستان به خلیج فارس و بندر شهید رجایی

توسعه همکاری‌های ایران با آسیای مرکزی بسیار پیش از تازه‌ترین تهدیدات کاخ سفید وارد فاز عملیاتی شده بود. در اواسط ماه ژوئن، فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی ایران در سفر به آستانه با سریک ژومانگارین، معاون نخست‌وزیر قزاقستان دیدار کرد. طرفین در این مذاکرات به رشد 26.4 درصدی مبادلات تجاری در سال 2025 و رسیدن آن به 430.2 میلیون دلار اشاره کردند؛ رقمی که اکنون با اتکا به توافقنامه تجارت آزاد میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، هدف‌گذاری 3 میلیارد دلاری برای آن تعیین شده است.

با این حال، همکاری‌های دو کشور فراتر از تجارت دوجانبه است. حجم حمل‌ونقل بار در کریدور بین‌المللی شمال-جنوب در سال 2025 با افزایش 12 درصدی به 3.5 میلیون تن رسید و ترانزیت ریلی میان قزاقستان و ایران نیز رشد چشمگیر 69 درصدی را ثبت کرد.

منفعت اصلی آستانه اما در دسترسی به آب‌های گرم جنوبی نهفته است. ایران مجوز احداث یک پایانه اختصاصی ترانزیتی و لجستیکی را در بندر شهید رجایی بندرعباس به قزاقستان اعطا کرده است. در 28 ژوئن، قراردادی 27 ساله در قالب مدل ساخت، بهره‌برداری و واگذاری میان دو کشور به امضا رسید که شامل 2 سال دوره ساخت و 25 سال بهره‌برداری تجاری است و پیش‌بینی می‌شود عملیات تجاری آن از سال سوم کلید بخورد.

وزارت امور خارجه قزاقستان این پروژه را کلید دسترسی محموله‌های قزاق به بازارهای خلیج فارس، جنوب و جنوب شرقی آسیا و شرق آفریقا دانسته است. آستانه علاوه بر بندرعباس، نیم‌نگاهی به ظرفیت‌های بندر اقیانوسی چابهار نیز دارد؛ در حالی که ایران نیز علاقه‌مند به بهره‌گیری متقابل از بنادر آکتائو و کوریک در سواحل قزاقستانی دریای خزر است.

تجربه ترکمنستان و موانع تحریمی در مسیر سوآپ انرژی

در اواخر ماه ژوئیه، وزیر راه و شهرسازی کشورمان به عشق‌آباد سفر کرد و با سردار بردی‌محمداف، رئیس‌جمهور و رشید مردوف، وزیر امور خارجه ترکمنستان درباره پروژه‌های مشترک حمل‌ونقل، انرژی، مخابرات و عمران به رایزنی پرداخت.

با این وجود، روابط عشق‌آباد و تهران پیش‌تر طعم محدودیت‌های یک‌جانبه آمریکا را چشیده است. در سال 2024، توافق سوآپ گاز ترکمنستان به عراق از طریق خاک ایران با حجم سالانه 10 میلیارد متر مکعب، در نهایت به دلیل تحریم‌های آمریکا با مانع مواجه شد. این رویداد نشان داد که چگونه فشارهای تحریمی واشنگتن می‌تواند صادرات یک کشور آسیای مرکزی را حتی در شرایطی که طرف اصلی قرارداد یک کشور ثالث است، مسدود سازد.

نیاز فوری تاجیکستان به سوخت و گذرگاه‌های ترانزیتی ایران

دوشنبه نیز یکی از کانون‌های اصلی دیپلماسی منطقه‌ای تهران بوده است. در 15 آگوست، هیئتی بلندپایه از تاجیکستان به ریاست عظیم ابراهیم، وزیر ترابری و دلیر جمعه، وزیر انرژی و منابع آب این کشور وارد تهران شد و بر گسترش همکاری‌های ترانزیتی و استفاده از بندر چابهار تأکید کرد.

این در حالی است که در ماه ژوئیه، توافق مهمی میان ایران، تاجیکستان و افغانستان برای ایجاد یک کریدور جاده‌ای مشترک و تشکیل کارگروه دائمی سه‌جانبه حاصل شد که می‌تواند به سایر کشورهای منطقه و چین نیز متصل شود.

برای دوشنبه، مسئله فوری تأمین پایدار سوخت است. دلیر جمعه در دیدار با محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت ایران، واردات گازوئیل، سوخت هواپیما و پالایش نفت خام ایران در پالایشگاه‌های تاجیکستان با قیمت‌های ترجیحی را پیگیری کرد. تاجیکستان خواستار خرید 2.55 میلیون تن نفت خام و فرآورده‌های نفتی از جمله 2 میلیون تن نفت، 300 هزار تن گازوئیل، 150 هزار تن بنزین و 100 هزار تن سوخت هوایی از ایران شده است. مبادلات تجاری دو کشور در نیمه نخست 2026 نیز با رشد 17.5 درصدی به 432 هزار تن رسید. پاتک تاجیکستان به بحران سوخت روسیه با نفت ایران

در بعد سیاسی و هویتی نیز محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور ایران در دیدار با این هیئت، ایده تشکیل مجمع کشورهای فارسی‌زبان را مطرح کرد که بُعد فرهنگی روابط را در کنار همکاری‌های اقتصادی تقویت می‌کند.

نگرانی ازبکستان از اختلال در شریان‌های ترانزیتی جنوب

همزمان، هیئت دیپلماتیک ازبکستان نیز در تهران حضور یافت. برای تاشکند، روابط با ایران پیوندی ناگسستنی با ترانزیت دارد؛ زیرا حدود 9 درصد واردات و 10 درصد صادرات غیرطلای ازبکستان از خاک ایران عبور می‌کند و برآوردها حاکی است هرگونه اختلال منطقه‌ای می‌تواند خسارتی 1 تا 1.5 میلیارد دلاری (معادل 0.7 تا 1 درصد تولید ناخالص داخلی) به اقتصاد این کشور تحمیل کند.

در دیدارهای بهرام‌جان اعلایف، معاون اول وزیر خارجه ازبکستان با حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه و فرزانه صادق، بر روان‌سازی کریدورهای بین‌المللی حمل‌ونقل و افزایش تردد بار تأکید شد؛ چرا که ایران کوتاه‌ترین مسیر تاشکند به سمت بنادر آزاد جنوبی است.

شکست پروژه انزوا در برابر واقعیت‌های ژئوپلیتیک منطقه

شواهد میدانی گویای آن است که مناسبات اقتصادی ایران و آسیای مرکزی نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه با قراردادهای بلندمدت بندری قزاقستان، درخواست‌های کلان انرژی تاجیکستان، نیازهای ترانزیتی ازبکستان و مذاکرات مستمر ترکمنستان در حال تعمیق است.

برای ایران، آسیای مرکزی فرصتی راهبردی برای بی‌اثر کردن فشارهای خارجی است و برای کشورهای این منطقه نیز ایران مطمئن‌ترین پنجره تنفس اقتصادی به آب‌های آزاد خلیج فارس و اقیانوس هند محسوب می‌شود. از این رو، عقب‌نشینی آسیای مرکزی از تعامل با تهران به معنای چشم‌پوشی از منافع حیاتی ملی و مسدود شدن شریان‌های صادراتی این کشورها خواهد بود.

انتهای پیام/  

به گزارش تابناک؛ این روزنامه با اشاره به دگرگونی اساسی در ماهیت روابط آنکارا و تل‌آویو نوشت که پیوند‌های میان دو طرف از سطح همکاری و اتحاد گذشته، به شرایطی شبیه به جنگ سرد بدل شده است؛ وضعیتی که این روزنامه مسئولیت ایجاد آن را متوجه سیاست‌های جدید آنکارا می‌داند.

به نوشته معاریو، رویکرد ترکیه صرفاً تقابل با رژیم صهیونیستی نیست، بلکه این کشور در پی احیای موقعیت خود به‌عنوان یک «امپراتوری منطقه‌ای و حتی فرامنطقه‌ای» است. معاریو با اشاره به حضور و نفوذ ترکیه در مناطقی، چون سوریه، سومالی، لبنان، عراق، قطر، لیبی، نوار غزه، کرانه باختری و قبرس، و تمایل آن به اثرگذاری بر مصر، ادعا می‌کند که مسأله رژیم صهیونیستی صرفاً یک بهانه است و هدف اصلی آنکارا تبدیل شدن به بازیگر مسلط و حلقه اتصال آسیا، آفریقا و هند به غرب و اروپا است.

این گزارش تحولات منطقه و تضعیف نفوذ ایران پس از دگرگونی‌ها در سوریه را فرصتی برای پیشبرد اهداف ژئوپلیتیک ترکیه ارزیابی کرده و می‌افزاید با این حال، کشور‌هایی نظیر اردن، لبنان، یونان، قبرس، مصر، امارات و عربستان نیز از این تحرکات احساس فشار و نگرانی می‌کنند.

معاریو همچنین با اشاره به امکان ائتلاف‌سازی منطقه‌ای رژیم صهیونیستی با یونان و قبرس، نسبت به توان واکنش میدانی ترکیه هشدار داده و می‌نویسد: «ترکیه این ظرفیت را دارد که ظرف یک شب، با اعزام تجهیزات مهندسی، زره‌پوش‌ها و سامانه‌های دفاعی به نزدیکی دمشق، پایگاهی نظامی ایجاد کند؛ رخدادی که تل‌آویو را با چالشی جدی روبه‌رو خواهد ساخت.»

در پایان، این تحلیل نتیجه‌گیری می‌کند که کلید اصلی برای مهار این تنش‌ها در کاخ سفید قرار دارد؛ جایی که دونالد ترامپ دلایل متعددی دارد تا با مداخله فوری، ضمن تعیین خطوط قرمز برای حضور ترکیه در سوریه، سازوکاری برای گفت‌و‌گو و هماهنگی میان این دو شریک پیشین و رقبای کنونی برقرار سازد.

همچنین روزنامه جروزالم پست گزارش داد که «روابط اسرائیل و ترکیه قبل از هفت اکتبر ۲۰۲۳، زمانی که دو طرف روابط کامل دیپلماتیک را از سر گرفتند و سفر‌هایی را رد و بدل کردند، در حال بهبود بود. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، و رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، کمتر از سه هفته قبل از هفت اکتبر در نیویورک دیدار کردند.»

این روزنامه توضیح داد که «از آن زمان، اردوغان بار‌ها از توصیف حماس به عنوان یک سازمان تروریستی خودداری کرده و در عوض آن را «جنبش آزادی‌بخش» نامیده است. اسرائیل دیپلمات‌های خود را از ترکیه فراخواند و آنکارا بعداً سفیر خود را از اسرائیل فراخواند. ترکیه همچنین تجارت دوجانبه با اسرائیل را متوقف کرد. لفاظی‌های اردوغان به شدت افزایش یافته است، از جمله مقایسه نتانیاهو با هیتلر و اشاره به اینکه ترکیه ممکن است در سال ۲۰۲۴ مانند لیبی و قره باغ کوهستانی علیه اسرائیل مداخله کند.»

جروزالم پست اشاره کرد که «سوریه اکنون یک جغرافیای نظامی برای این رقابت دارد» و «نزدیک به سه سال است که اسرائیل مجبور شده است امنیت را در چندین جبهه، از غزه گرفته تا لبنان و ایران، در نظر بگیرد.»

این روزنامه افزود: «ظهور حضور نظامی قوی ترکیه در سوریه تحت حمایت یک دولت به شدت متخاصم در آنکارا، چالشی اساساً متفاوت ایجاد خواهد کرد: رادارها، سیستم‌های دفاع هوایی، هواپیما‌ها و پهپاد‌های ترکیه می‌توانند آزادی حرکت اسرائیل را محدود کرده و جبهه شمالی که از قبل هم بی‌ثبات بوده را به عرصه‌ای تبدیل کنند که نیرو‌های مسلح یک کشور عضو ناتو در آن درگیر هستند.»

جروزالم پست ادامه داد که «واشنگتن به وضوح این خطر را درک می‌کند. تام باراک، فرستاده ایالات متحده، اظهار داشت که ایالات متحده پس از حمله ابوالظهور که خطر یک رویارویی ناخواسته را به همراه داشت، در حال کار بر روی یک مکانیسم سه‌جانبه برای کاهش تنش بین اسرائیل، ترکیه و سوریه است».

به نوشته این روزنامه، ارتباطات نظامی ناکافی بین اسرائیل و ترکیه (یک عضو ناتو) می‌تواند منجر به درگیری دقیقی شود که باراک نسبت به آن هشدار داده بود و این موضوع همچنین پرسش ناخوشایندی را در مورد «مکانیسم مشترک رفع اختلاف» که با میانجیگری ایالات متحده ایجاد شده و اسرائیل، سوریه و ایالات متحده در ماه ژانویه برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات و کاهش تنش‌های نظامی توافق کردند، مطرح می‌کند. هر دستاوردی که این مکانیسم داشته باشد، به وضوح برای جلوگیری از وقایع این هفته کافی نبوده است.

این روزنامه ادامه داد: «راه حل نمی‌تواند کاهش گفت‌و‌گو باشد، بلکه افزایش آن است و سوریه همچنان در وضعیت ناپایداری قرار دارد و اسرائیل دلایل زیادی برای تردید در مورد نیات حاکمان جدید خود و دوام طولانی مدت آنها دارد. با این حال، رئیس موقت احمد الشرع ماه گذشته گفت که سوریه به دنبال توافق امنیتی با اسرائیل است و الشیبانی تأیید کرد که دمشق حتی پس از حمله نیز پذیرای مذاکرات است. این استثنایی است و نیاز به آزمایش دارد.»

این روزنامه در پایان استدلال کرد که «ترکیه یک چالش استراتژیک جدی است و به همین دلیل، اسرائیل باید خطوط قرمز نظامی معتبر را با دیپلماسی مداوم ترکیب کند و وقتی گزینه جایگزین، درگیری تصادفی با ارتش وابسته به ناتو در خاک سوریه است، ارتباط برقرار کردن نقطه ضعف نیست؛ بلکه مسئله امنیت ملی است».