خداحافظی با استرس فقط با یک بازی ساده!

به گزارش آفتاب نیوز،

 وقتی فرد با یک موقعیت پراسترس روبه‌رو می‌شود، بدن وارد حالت آماده‌باش می‌شود. افزایش ضربان قلب، تنش عضلانی و تغییرات موقت در سطح هورمون‌های مرتبط با استرس، بخشی از این واکنش طبیعی هستند.

مشکل زمانی ایجاد می‌شود که این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و بدن فرصت کافی برای بازگشت به حالت عادی نداشته باشد.

علائم استرس زیاد چیست؟

سردرد، خستگی، اختلال خواب، تحریک‌پذیری، کاهش تمرکز و گرفتگی عضلات از جمله علائمی هستند که ممکن است با استرس همراه باشند. البته این نشانه‌ها دلایل مختلفی دارند و نباید همه آنها را صرفاً به استرس نسبت داد.

گاهی فرد حتی متوجه میزان استرس خود نیست و تنها زمانی به آن پی می‌برد که کیفیت خواب یا عملکرد روزانه‌اش تغییر کرده است.

چطور استرس روزانه را کمتر کنیم؟

فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، داشتن برنامه روزانه منظم و اختصاص دادن زمانی برای استراحت می‌تواند به مدیریت استرس کمک کند. صحبت کردن با افراد قابل اعتماد نیز برای بسیاری از افراد مفید است.

همچنین بهتر است در طول روز وقفه‌های کوتاهی از کار و استفاده مداوم از تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی داشته باشیم.

چه زمانی باید کمک تخصصی گرفت؟

اگر استرس برای مدت طولانی ادامه داشته باشد و زندگی روزمره، خواب، کار یا روابط فرد را مختل کند، صحبت با پزشک یا متخصص سلامت روان می‌تواند کمک‌کننده باشد. لازم نیست برای دریافت کمک تا شدید شدن علائم صبر کرد.

جمع‌بندی

استرس مزمن موضوعی نیست که همیشه بتوان آن را نادیده گرفت. توجه به خواب، فعالیت بدنی، استراحت و سلامت روان می‌تواند به مدیریت بهتر فشار‌های روزمره کمک کند و در صورت تداوم مشکل، مراجعه به متخصص تصمیم عاقلانه‌ای است.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از فارس،کنکورهای سراسری 1405، 29 و 30 مردادماه برگزار می‌شود و کنکوری‌های هرثانیه به ساعت آغاز این آزمون سرنوشت‌ساز نزدیک می‌شوند.

معمولا در روزهای نزدیک به کنکور بسیاری از داوطلبان با علائم جسمی و روانی متعددی مواجه می‌شوند که ناشی از فشارهای محیطی و انتظارات شخصی است.

به گفته کارشناسان استرس در ایام کنکور خود را با «مشکلات گوارشی»، «کاهش تمرکز»، «افکار منفی»، «تپش قلب»، «خستگی مداوم» و «اختلال در خواب» نشان می‌دهد.

مدیریت این فرسایش، داوطلبان باید بر «برنامه‌ریزی منظم» و «هدف‌گذاری هوشمند» تمرکز کنند.

در کنار این‌ها، تکنیک‌های آرام‌سازی مانند «تنفس عمیق»، «ورزش منظم»، «تغذیه سالم» و «خواب کافی» ستون‌های اصلی حفظ سلامت روان هستند. همچنین «کاهش عوامل مزاحم» و «گفت‌وگو با دیگران» برای تخلیه هیجانی، نقش مؤثری در کاهش بار اضطراب دارند.

در نهایت، رعایت چند نکته کلیدی در روز برگزاری آزمون، داوطلب را به آرامش نزدیک می‌کند؛ مواردی شامل «تنظیم چرخه خواب و زود خوابیدن و بیدار شدن»، «مصرف صبحانه سبک و مغذی»، «مدیریت زمان با آرامش هنگام مواجهه با سوالات» و در نهایت «اعتماد به توانمندی‌های فردی».

این اقدامات نه تنها استرس را مدیریت می‌کند، بلکه بستر را برای بهره‌وری حداکثری از دانش داوطلب فراهم می‌سازد.

استرس اکسیداتیو یا اکسیداتیو استرس چیست؟

استرس اکسیداتیو در صورتی رخ می دهد که تعادل بین دو نوع مولکول مختلف رادیکال های آزاد و آنتی اکسیدان ها ایجاد نشود. در استرس اکسیداتیو، رادیکال های آزاد بییشتر از آنتی اکسیدان ها وجود دارند و باعث می شوند به سلول ها و بافت های بدن آسیب وارد شود. این عدم تعادل مولکول ها علاوه بر اینکه به استرس منجر می شوند، بر بخش های مختلفی مانند: لیپیدها (چربی ها) و پروتئین ها هم آسیب می زنند. علت ابتلا به تنش اکسیداتیو چیست؟

همه افراد به طور طبیعی برخی رادیکال های آزاد را از طریق فرآیندهایی مانند: ورزش یا التهاب در بدن خود تولید می کنند. این وضعیت طبیعی و نتیجۀ متابولیسم اکسیداتیو است و بخشی از سیستم بدن برای حفظ سلامت تلاش می کند. همچنین ممکن است افراد در معرض رادیکال های آزاد در محیط قرار بگیرند که علت ابتلا به تنش اکسیداتیو شوند. 

برخی از منابع که احتمال تنش اکسیداتیو را افزایش می دهند عبارتند از:     ازون؛     برخی از آفت کش ها و پاک کننده ها؛     دود سیگار؛     قرارگیری در معرض نور خورشید؛     آلودگی؛     رژیم غذایی سرشار از قند، چربی و الکل.

به طور کلی هر چیزی که تعداد رادیکال های آزاد را در بدن افزایش دهد منجر به استرس اکسیداتیو می شود. اثرات استرس اکسیداتیو بر بدن

اکسیداسیون یک فرآیند طبیعی و ضروری است که در بدن اتفاق می افتد. از سوی دیگر، استرس اکسیداتیو هنگامی رخ می دهد که بین فعالیت رادیکال آزاد و فعالیت آنتی اکسیدانی عدم تعادل وجود داشته باشد. هنگامی که رادیکال های آزاد به درستی کار می کنند، می توانند به مبارزه با عوامل بیماری زا کمک کنند. عوامل بیماری زا منجر به عفونت می شوند.

اگر رادیکال های آزاد بیش از حدی باشند که آنتی اکسیدان ها بتوانند متعادل بمانند، رادیکال های آزاد به بافت چربی، DNA و پروتئین های بدن آسیب وارد می کنند. پروتئین ها، لیپیدها و DNA بخش بزرگی از بدن شما را تشکیل می دهند، به طوری که آسیب به آن ها می تواند به تعداد زیادی از بیماری ها در طول زمان منجر شود. بیماری هایی که در اثر عدم تعادل بین رادیکال های آزاد و آنتی اکسیدان ها ایجاد می شود عبارتند از:

    دیابت؛

    آترواسکلروز یا سخت شدن رگ های خونی؛

    شرایط التهابی؛

    فشار خون بالا؛

    بیماری های قلبی؛

    بیماری های عصبی، مانند پارکینسون و آلزایمر؛

    سرطان؛

    پیری زودرس.

هریک از این بیماری های می توانند شدت استرس اکسیداتیو را با تغییراتی همراه کنند. از این رو بهتر است که با دکتر روانشناس متخصص در ارتباط باشید تا شرایط شما به خوبی بررسی شود و در صورت نیاز به بررسی های تکمیلی بتوان مشاوره های تخصصی دریافت کرد.

علائم استرس اکسیداتیو

برخی از افراد ممکن است که متوجه این نباشند که بدنشان در حال تجربه استرس اکسیداتیو است. تغییراتی که در بدن ایجاد می شود، بسیار کوچک هستند و در برخی از مواقع هیچ علائمی ندارد. به طور مثال: قرارگرفتن در معرض نور خورشید باعث می شود تا پوست آسیب ببیند. اثرات اشعه ماورا بنفش می تواند تغییراتی را در DNA سلول های پوستی بدن ایجاد کند. خطوط ظریف و چین و چروک، لکه های قهوه ای و رگه ای عنکبوتی از اثراتی است که ایجاد می شود.

اما در برخی از مواقع علائم تنش اکسیداتیو قابل مشاهده نیست و هنگامی احساس می شود که آسیب های جدی به بدن وارد شده است. در بخش بعدی این علائم را نام می بریم. با مشاهده این علائم و تغییراتی که رخ داده است باید با یک دکتر روانشناس مشورت کنید تا آنچه که رخ داده برای شما قابل درک باشد.

به گفته medicinenet: خستگی، از دست دادن حافظه، دردهای عضلانی، کاهش بینایی و سطح قند ناپایدار همگی از مهم ترین علائم استرس اکسیداتیو هستند. پزشکان خوردن غذاهای غنی از آنتی اکسیدان را برای کمک به خنثی کردن رادیکال های آزاد و مبارزه با استرس اکسیداتیو توصیه می کنند. آنتی اکسیدان ها نوعی ماده مغذی هستند که می توانند به محافظت از سلول های بدن در برابر آسیب رادیکال های آزاد کمک کنند. علائم استرس اکسیداتیو و روش های تشخیص در بدن

استرس اکسیداتیو اثرات مختلفی بر بدن دارد و ما بیش از نیمی از این اثرات را به پای خستگی روزمره می گذاریم. بگذارید بگوییم مهم ترین علائم استرس اکسیداتیو چیست:     خستگی مفرط و مزمن: حتی پس از خواب هنوز احساس کمبود انرژی مفرط دارید؛     مشکلات پوستی و پیری زودرس: پوست تان دچار چین و چروک شده، کدری است و دیگر ارتجاعی نیست؛     مه مغزی: با فراموشی های خفیف و بی تمرکزی روبه رو شده اید و در طول روز احساس گیجی می کنید؛     دردهای مفصلی و عضلانی: کل بدنتان درگیر التهاب و دردهای بی دلیل در مفاصل است؛     ضعف سیستم ایمنی: مدام سرما می خورید و زخم ها دیر بهبود پیدا می کنند؛     سفیدی زودرس موها: فولیکول های مو و سلول های تولیدکننده رنگدانه در مو آسیب می بینند. آزمایش استرس اکسیداتیو چیست و چه زمانی لازم است؟

آزمایش استرس اکسیداتیو مثل آزمایش های روتین یک فاکتور ثابت را اندازه نمی گیرد، بلکه یک تست پویا و چندفاکتوره است که هم زمان میزان تخریب و سطح آنتی اکسیدان های بدن را می سنجد. این تست ها معمولا روی نمونه خون یا نمونه ادرار انجام می شوند.

پزشک برای آنکه ببیند میزان آسیب ناشی از واکنش اکسیداتیو چیست، این تست ها را تجویز می کند:

    آزمایش d-ROMs: برای اندازه گیری میزان هیدروپراکسیدها در خون (شاخصی مستقیم از سطح رادیکال های آزاد)؛

    آزمایش مالون دی آلدئید (MDA): برای بررسی میزان آسیب رادیکال های آزاد به چربی های دیواره سلول؛

    سنجش ۸-OHdG: ارزیابی میزان آسیب وارده به DNA با بررسی نمونه ادرار.

همچنین برای اینکه ببیند ظرفیت توان مقابله بدن با آسیب اکسیداتیو چیست؟ این تست ها را تجویز خواهد کرد:

    آزمایش TAC (ظرفیت آنتی اکسیدانی کل): برای ارزیابی توان بدن در مقابله با حملات اکسیداتیو؛

    اندازه گیری آنزیم های دفاعی: برای سنجش سطح آنزیم های گلوتاتیون پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز (SOD).

اما ببینیم دلیل تجویز تست استرس اکسیداتیو چیست؟ پزشکان این پنل را چه مواقعی تجویز می کنند؟

    بیماری های مزمن و التهابی بی علت: زمانی که فرد دچار خستگی مفرط، بیماری های خودایمنی یا مراحل اولیه بیماری های مغزی است و آزمایش های روتین دلیلی را نشان نمی دهند.

    ناباروری (به ویژه در آقایان): رادیکال های آزاد دشمن اصلی DNA و غشای اسپرم هستند. در ناباروری های بدون علت، آزمایش استرس اکسیداتیو مایع منی یک ابزار تشخیصی کلیدی است.

    پایش درمان سرطان: سلول های سرطانی و البته شیمی درمانی سطح اکسیداسیون بدن را به شدت بالا می برند. پزشک برای مدیریت آسیب بافت های سالم، این فاکتور را مانیتور می کند.

    قرارگیری در معرض خطرات محیطی شدید: این تست برای کسانی که سابقه مصرف طولانی مدت سیگار و الکل دارند، ورزشکاران حرفه ای با تمرینات سنگین و افرادی که با آلاینده های صنعتی و فلزات سنگین سرکار دارند، کاربردی است. چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند؟

افرادی بیشتر در معرض ابتلا به استرس اکسیداتیو هستند که دخانیات و الکل استفاده می کنند. همچنین قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید به مدت طولانی می تواند احتمال ابتلا به تنس اکسیداتیو را افزایش دهد.

همچنین افرادی که رژیم غذایی سالمی ندارند و از قند و چربی بیش از اندازه استفاده می کنند، به نسبت افرادی که رژیم غذایی سالم دارند؛ در معرض ابتلا به این بیماری هستند. افراد سالمند و میانسال که در محیط های آلوده و شهرهای پرترافیک زندگی می کنند هم رادیکال های آزاد بیشتری را جذب خواهند کرد و به این بیماری مبتلا می شوند.

از کجا بفهمیم به استرس اکسیداتیو مبتلا هستیم؟

افرادی که به استرس اکسیداتیو مبتلا می شوند، علائم و نشانه های مختلفی را تجربه خواهند کرد. اگر حین روز بیش از اندازه دچار خستگی می شوید یا درد عضلانی و مفصلی ناگهانی دارید، باید به موقع با پزشک مشورت کنید. به طور کلی اگر نشانه ها و علائم زیر را دارید، ممکن است که به بیماری استرس اکسیداتیو مبتلا شده باشید:     افت حافظه و یا غبار مغزی؛     وجود چین وچروک؛     خاکستری شدن موها؛     کاهش بینایی چشم؛     سردرد و حساسیت به سروصدا؛     حساسیت به عفونت.

با وجود هریک از این علائم ممکن است که به استرس اکسیداتیو مبتلا شده و باید به دنبال درمان استرس اکسیداتیو باشید.

نحوه پیشگیری و مدیریت استرس اکسیداتیو

اجتناب کامل از قرار گرفتن در معرض رادیکال های آزاد و استرس اکسیداتیو غیرممکن است. با این حال، اقداماتی وجود دارند که می توانید برای به حداقل رساندن اثرات استرس اکسیداتیو بر بدن خود انجام دهید. مهم ترین کاری که می توانید انجام دهید، افزایش سطح آنتی اکسیدان ها و کاهش تشکیل رادیکال های آزاد است.البته روش های مختلفی برای کاهش استرس وجود دارند که می توانید با مراجعه به دکتر مدیریت استرس بهترین روش مناسب با شرایط  خود را انتخاب نمایید.  مهم ترین اقدامات برای پیشگیری از استرس اکسیداتیو به شرح زیر هستند:

بهترین مواد غذایی برای مقابله با تنش اکسیداتیو

یکی از روش های جلوگیری از استرس اکسیداتیو این است که اطمینان حاصل کنید که آنتی اکسیدان های کافی در رژیم غذایی خود دریافت می کنید. خوردن پنج وعده در روز از انواع میوه ها و سبزیجات بهترین راه برای تامین نیاز بدن برای تولید آنتی اکسیدان است.

نمونه هایی از میوه ها و سبزیجات کمک کننده به درمان استرس اکسیداتیو عبارتند از:

    انواع توت ها؛

    گیلاس؛

    میوه های خانواده مرکبات؛

    آلو؛

    سبزی با برگ تیره؛

    کلم بروکلی؛

    هویج؛

    گوجه فرنگی؛

    زیتون.

نمونه های دیگر از منابع آنتی اکسیدان رژیمی عبارتند از:

    ماهی و آجیل؛

    ویتامین E؛

    ویتامین C؛

    زردچوبه؛

    چای سبز؛

    ملاتونین؛

    پیاز؛

    سیر؛

    دارچین.

مصرف متناسب این مواد غذایی در کنار یکدیگر باعث می شود تا تنش اکسیداتیو کاهش پیدا کند.

برنامه ورزشی منظم و متوسط

برنامه ریزی برای ورزش منظم باعث می شود تا سطوح آنتی اکسیدان طبیعی، بالاتر و کاهش آسیب ناشی از استرس اکسیداتیو رخ دهد. ورزش منظم با طول عمر بیشتر رابطه مستقیم دارد و خطر سرطان و بیماری های مختلف را کاهش می دهد. برنامه ورزشی منظم یک راهکار مناسب برای مدیریت استرس در محل کار نیز می باشد.

ترک سیگار و الکل

سیگار نکشید و از قرار گرفتن در معرض دود سیگار نیز خودداری کنید. مصرف الکل خود را کاهش دهید. این موارد باعث می شود تا سطح استرس کاهش پیدا کنند و دچار تنش اکسیداتیو نشد. 

دوری از مواد شیمیایی

در مصرف مواد شیمیایی احتیاط کنید. این کار شامل پاکسازی مواد شیمیایی، اجتناب از قرار گرفتن در معرض تشعشعات غیرضروری و سایر منابع مانند آفت کش های مورد استفاده در غذا یا باغبانی است.

استفاده از کرم ضد آفتاب

نسبت به محیط زیست آگاه باشید. ابتکارات سازگار با محیط زیست به کاهش تولید رادیکال های آزاد برای شما و جامعه کمک می کند. کرم ضد آفتاب استفاده کنید. کرم ضد آفتاب از آسیب اشعه ماوراء بنفش به پوست شما جلوگیری می کند.

خواب کافی

به اندازه کافی بخوابید. خواب کافی برای حفظ تعادل در تمام سیستم های بدن شما بسیار مهم است. عملکرد مغز، تولید هورمون، تعادل آنتی اکسیدانی و رادیکال های آزاد و بسیاری از چیزهای دیگر تحت تاثیر خواب قرار می گیرند.

کاهش قند و چربی

از پرخوری پرهیز کنید. مطالعات نشان داده اند که پرخوری و خوردن مداوم، بدن شما را بیشتر از زمانی که در فواصل زمانی مناسب غذا می خورید، در وضعیت استرس اکسیداتیو نگه می دارد.

کاربرد آنتی اکسیدان برای مقابله با تنش اکسیداتیو

آنتی اکسیدان ها برای بقای همه موجودات زنده ضروری هستند. بدن شما آنتی اکسیدان های خود را تولید می کند. همچنین گیاهان و جانوران و سایر اشکال حیات، دفاع خاص خود را در برابر رادیکال های آزاد و آسیب اکسیداتیو دارند. بنابراین، آنتی اکسیدان ها در تمام غذاهای کامل گیاهی و حیوانی یافت می شوند.

مصرف کافی آنتی اکسیدان مهم است. زندگی شما به مصرف آنتی اکسیدان های خاصی مانند: ویتامین C و E بستگی دارد. با این حال، بسیاری از آنتی اکسیدان های غیر ضروری در غذا وجود دارند. در حالی که آن ها برای بدن شما غیر ضروری هستند، نقش مهمی در سلامت عمومی دارند.

مزایای سلامتی مرتبط با رژیم غذایی غنی از گیاهان حداقل تا حدی به دلیل انواع آنتی اکسیدان هایی است که آن ها ارائه می کنند. انواع توت ها، چای سبز، قهوه و شکلات تلخ به دلیل داشتن منابع خوب آنتی اکسیدان معروف هستند.

بر اساس برخی مطالعات، قهوه بزرگترین منبع آنتی اکسیدان در رژیم غذایی غربی است، اما این امر تا حدی به این دلیل است که افراد معمولی غذاهای غنی از آنتی اکسیدان نمی خورند. محصولات گوشتی و ماهی نیز حاوی آنتی اکسیدان هستند، اما به میزان کمتری از میوه ها و سبزیجات این ماده را دارند.

رابطه استرس اکسیداتیو و افسردگی؛ تاثیر آسیب اکسیداتیو بر مغز

افسردگی صرفا نتیجۀ به هم ریختگی سروتونین یا دوپامین نیست، مغز افراد افسرده اغلب درگیر یک جنگ بیوشیمیایی پنهان به نام استرس اکسیداتیو است. مغز ما با توجه به حجم بالای اکسیژن مصرفی به شدت در برابر رادیکال های آزاد و آسیب های ناشی از آنها بی دفاع است. می پرسید چرا؟ چون:

    بافت مغز سرشار از اسیدهای چرب است که به سرعت اکسید می شوند؛

    نسبت به اندام هایی مثل کبد، ظرفیت آنتی اکسیدانی کمتری برای خنثی سازی رادیکال های آزاد دارد.

با توجه به اینها فکر می کنید رابطه استرس اکسیداتیو و افسردگی چیست؟ به نظر شما آسیب اکسیداتیو چطور ماشه افسردگی را می کشد؟!

سرکوب فاکتور رشد مغزی

فاکتور رشد مغزی یا BDNF پادتن بقا و ترمیم سلول های مغزی است، چیزی شبیه کود برای رشد نورون ها. استرس اکسیداتیو تولید این پادتن را سرکوب می کند. با کاهش این پروتئین، تخریب سلولی در ناحیه هیپوکامپ شروع می شود: مرکز کنترل خلق وخو و حافظه در مغز! 

یکی از نشانه های بارز در مغز افراد افسرده همین آسیب دیدگی هیپوکامپ است.

اختلال در انعطاف پذیری عصبی

مغز برای اینکه بتواند با استرس مقابله کند و خلق وخوی پایدار داشته باشد، به انعطاف پذیری عصبی نیاز دارد: توانایی برقراری ارتباط عصبی جدید بین سلول ها! رادیکال های آزاد غشای سلول های عصبی و میتوکندری ها را از بین می برند و توان سازگاری را از مغز می گیرند.

فعال کردن التهاب عصبی

التهاب و استرس اکسیداتیو در بدن شانه به شانه عمل می کنند. اکسیداسیون بیش از حد سلول های ایمنی مغز را فعال می کند. این سلول ها با ترشح سیتوکنین های التهابی، سد خونی مغزی را تضعیف کرده و در تولید انتقال دهنده های عصبی مثل سروتونین اختلال ایجاد می کنند. نتیجۀ مستقیم این اتفاق بروز علائم ناامیدی، بی انگیزگی و افسردگی است.

استرس اکسیداتیو؛ خطرناک یا قابل درمان؟

تولید رادیکال های آزاد و آنتی اکسیدان ها بخشی از عملکرد طبیعی سالم بدن هستند. اما اگر تعادل این دو مولکول با مشکل روبه رو شود، استرس اکسیداتیو رخ می دهد. این استرس باعث آسیب به بافت های بدن شده و در طولانی مدت می تواند منجر به بیماری های مختلفی مانند: دیابت، آترواسکلروز یا سخت شدن رگ های خونی، شرایط التهابی، فشار خون بالا، بیماری های قلبی، پارکینسون، آلزایمر، سرطان و پیری زودرس شود.

به گزارش فرتاک نیوز،

حافظه دو نوع است: حافظه بلندمدت و حافظه کوتاه‌مدت. حافظه کوتاه‌مدت که به آن حافظه فعال نیز می‌گویند به اطلاعاتی گفته می‌شود که در عرض ۳۰ ثانیه اتفاق می‌افتند، مثلاً در فهرست خریدتان چیزی می‌خواستید اضافه کنید و حالا یادتان نمی‌آید. اما حافظه بلندمدت شامل هر اطلاعاتی فراتر از این بازه زمانی می‌شود، چه یک خاطره از دوران کودکی و چه فراموش‌کردن چیزی بعد از ۳۰ ثانیه.

دارو‌هایی که بر حافظه کوتاه‌مدت اثر می‌گذارند می‌توانند در توانایی فرد برای تمرکزکردن و پردازش اطلاعات اختلال ایجاد کنند. این دارو‌ها بر پیام‌رسان‌های مغز اثر می‌گذارند و پردازش حافظه کوتاه‌مدت را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. با توقف مصرف این داروها، حافظه کوتاه‌مدت فرد به وضعیت طبیعی خود برخواهد گشت.

دارو‌هایی که بر حافظه بلندمدت اثر می‌گذارند، در فرارسان‌های عصبی مغز اختلال ایجاد می‌کنند. این مواد شیمیایی به تفکر، حرکت‌کردن، تنفس و عملکرد‌های بدن کمک می‌کنند و وقتی آن‌طوری که باید کار نمی‌کنند، مشکلاتی رخ می‌دهد از جمله مشکلاتی در تفکر و حافظه.

بزرگ‌ترین نگرانی که در مورد مصرف این دارو‌ها و اختلالی که در فعالیت فرارسان‌های عصبی ایجاد می‌کنند زمانی است که چند نوع از این دارو‌ها هم‌زمان مصرف می‌شوند، با دوز بالا مصرف می‌شوند و برای طولانی‌مدت مصرف می‌شوند.

دارو‌های ضداضطراب (بنزودیازپین‌ها)

بنزودیازپین‌ها برای درمان انواع اختلالات اضطرابی، بی‌قراری، تشنج و دلیریوم و گرفتگی‌های عضلانی به کار می‌روند. این دارو‌ها خاصیت آرامش‌بخشی دارند و به همین دلیل گاهی برای درمان بی‌خوابی و اضطراب ناشی از افسردگی نیز به کار می‌روند.

بنزودیازپین‌ها فعالیت قسمت‌های مهمی از مغز را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند از جمله قسمت‌های مربوط به انتقال اطلاعات از حافظه کوتاه‌مدت به حافظه بلندمدت.

آلپرازولام، کلونازپام، دیازپام، لورازپام، میدازولام و تریازولام چند نمونه از این دارو‌ها هستند.

جایگزین: بنزودیازپین‌ها باید در افراد مسن فقط در موارد خاص و برای مدت کوتاه تجویز شوند، چون دفع این دارو‌ها در بدن آنها کندتر است و باعث تجمع و افزایش خطراتی مانند فراموشی، هذیان، افتادن، شکستگی و تصادف می‌شود. این دارو‌ها همچنین اعتیادآور هستند. برای درمان اضطراب یا بی‌خوابی، می‌توان از درمان‌های جایگزین مانند دارو‌های دیگر یا روش‌های غیردارویی مثل CBT-I استفاده کرد. اگر داروی بنزودیازپین مصرف می‌کنید، قبل از قطع یا کاهش دوز حتماً با پزشک مشورت کنید. قطع ناگهانی ممکن است عوارض جدی به دنبال داشته باشد.

دارو‌های ضدتشنج

دارو‌های ضدتشنج برای درمان تشنج تجویز می‌شوند و برای درد عصب، اختلال دوقطبی، اختلالات خلقی و مانیا نیز کاربرد دارند.

دارو‌های ضدتشنج می‌توانند با کاهش جریان سیگنال‌ها در داخل دستگاه عصبی مرکزی، تشنج را محدود کنند. این دارو‌ها عملکرد مغز را کُند می‌کنند و در نتیجه افت حافظه و تمرکز و خواب‌آلودگی از عوارض جانبی آنهاست.

کاربامازپین، گاباپنتین، لاموتریژین، لوتیراستام، پرگابالین، سدیم والپروات، پریمیدون و زونیساماید نمونه‌هایی از این دارو‌ها هستند.

جایگزین: اگر هنگام مصرف این دارو‌ها دچار مشکل در حافظه یا تمرکز شدید، با پزشک درباره تغییر دارو (در همان گروه یا گروه دیگر) مشورت کنید. ممکن است مشکلاتی مانند اضطراب یا بی‌خوابی عامل اصلی باشند، نه خود دارو. همچنین اگر تشنج‌ها کنترل نشده باشند، خودشان می‌توانند به حافظه آسیب بزنند.

ضدافسردگی‌های سه حلقه‌ای

این دسته از دارو‌های ضدافسردگی امروزه نسبت به گذشته کمتر تجویز می‌شوند؛ اما برخی از افراد همچنان از آنها برای اختلالات اضطرابی، اختلالات وسواس و درد‌های مربوط به عصب استفاده می‌کنند.

ضدافسردگی‌های سه حلقه‌ای، بر فعالیت سروتونین، نورپی نفرین و دیگر پیام‌رسان‌های شیمیایی مغز اثر می‌گذارند که می‌تواند یک سری عوارض جانبی داشته باشد از جمله افت حافظه.

آمی‌تریپتیلین، کلومیپرامین، دسیپرامین، ایمی‌پرامین، نورتریپتیلین و تریمیپرامین نمونه‌هایی از این دارو‌ها هستند.

جایگزین: دارو‌های ضدافسردگی جدیدتر مانند فلوکستین (Prozac) و سرترالین (Zoloft) از نوع SSRI هستند و برخلاف دارو‌های سه‌حلقه‌ای، اثرات منفی بر حافظه و شناخت ندارند. همچنین می‌توانید با پزشک خود درباره روش‌های غیردارویی مشورت کنید که ممکن است به همان اندازه یا حتی بهتر از دارو مؤثر باشند.

مسکن‌های مخدر

این دارو‌ها گاهی برای تسکین درد‌های متوسط تا شدید ناشی از جراحی یا آسیب به کار می‌روند. در برخی موارد مسکن‌های مخدر برای درد‌های مزمن نیز به کار می‌روند.

این دارو‌ها بر جریان سیگنال‌های درد در دستگاه عصبی مرکزی اثر می‌گذارند و واکنش هیجانی فرد نسبت به درد را مهار می‌کنند. هر دوی این عملکرد‌ها از طریق پیام‌رسان‌های شیمیایی انجام می‌شوند که در خیلی از جنبه‌های ادراک و شناخت نیز دخیل‌اند؛ بنابراین استفاده از این دارو‌ها می‌تواند در حافظه کوتاه‌مدت و بلندمدت اختلال ایجاد نماید، خصوصاً وقتی برای مدتی طولانی مصرف می‌شود.

فنتانیل، هیدروکودون، هیدرومورفون و اکسی‌کودن نمونه‌هایی از این دارو‌ها هستند که اشکال مختلفی دارند، از جمله قرص، محلول تزریقی و شیاف.

جایگزین: در افراد زیر ۵۰ سال، دارو‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن معمولاً گزینه اول برای تسکین درد هستند. اما در سالمندان، این دارو‌ها خطر خونریزی گوارشی بالاتری دارند، به‌ویژه با افزایش دوز و مدت مصرف. استامینوفن (Tylenol) هم می‌تواند گزینه‌ای باشد، ولی باید درباره عوارض و تداخلات دارویی با پزشک مشورت کرد.

دارو‌هایی که بر حافظه کوتاه‌مدت اثر می‌گذارند می‌توانند در توانایی فرد برای تمرکزکردن و پردازش اطلاعات اختلال ایجاد کنند. این دارو‌ها بر پیام‌رسان‌های مغز اثر می‌گذارند و پردازش حافظه کوتاه‌مدت را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. با توقف مصرف این داروها، حافظه کوتاه‌مدت فرد به وضعیت طبیعی خود برخواهد گشت

خواب‌آور‌ها

این دارو‌ها که دارو‌های Z نامیده می‌شوند برای درمان بی‌خوابی و دیگر مشکلات خواب به کار می‌روند. خواب‌آور‌ها برای اضطراب خفیف نیز ممکن است تجویز شوند.

خواب‌آور‌ها هر چند از نظر مولکولی متمایز از بنزودیازپین‌ها هستند؛ اما تقریباً همان عوارض جانبی را برای مغز دارند. این دارو‌ها می‌توانند باعث آمنزی (ازدست‌دادن حافظه) شده و گاهی موجب رفتار‌های خطرناک یا عجیب شوند.

اس زوپیکلون، زالپلون و زولپیدم نمونه‌هایی از این دارو‌ها هستند.

جایگزین: برای درمان بی‌خوابی و اضطراب، گزینه‌های دارویی و غیردارویی مختلفی وجود دارد. مثلاً ملاتونین می‌تواند به تنظیم خواب کمک کند و درمان شناختی-رفتاری (CBT-I) بهترین روش درمان بی‌خوابی است.

قبل از کاهش یا قطع دارو‌های خواب، حتماً با پزشک مشورت کنید، چون قطع ناگهانی می‌تواند عوارض جدی داشته باشد.

دارو‌های بی‌اختیاری ادرار (آنتی‌کولینرژیک‌ها)

این دارو‌ها برای تسکین علائم مثانه بیش‌فعال تجویز می‌شوند و بی‌اختیاری ادرار را کاهش می‌دهند.

بیمارانی که دارو‌های بی‌اختیاری ادرار مصرف می‌کنند ممکن است دچار مشکلاتی در حافظه بلندمدت خود شوند. این دارو‌ها می‌توانند ریسک زوال عقل را بالا ببرند و این افزایش ریسک حتی بعد از قطع مصرف دارو نیز می‌تواند ادامه داشته باشد.

دارو‌های بی‌اختیاری ادرار، فعالیت استیل‌کولین را که یک فرارسان عصبی است مهار می‌کنند. این دارو‌ها در مثانه مانع انقباضات غیرارادی عضلاتی می‌شوند که جریان ادرار را کنترل می‌کنند. در مغز نیز این دارو‌ها فعالیت مراکز حافظه و یادگیری را محدود می‌نمایند. اگر این دارو‌ها بیشتر از یک دوره زمانی کوتاه یا همراه با دیگر دارو‌های آنتی‌کولینرژیک مصرف شوند، به‌احتمال بیشتری در حافظه اختلال ایجاد می‌کنند.

داریفناسین، اکسی‌بوتینین، سولیفناسین، تولترودین و تروسپیوم نمونه‌هایی از این دارو‌ها می‌باشند. داروی اکسی‌بوتینین برای خانم‌ها بدون تجویز نیز فروخته می‌شود.

جایگزین: نخست باید مطمئن شوید که تشخیص بی‌اختیاری ادرار به‌درستی انجام شده است؛ چون ممکن است علائم به علت‌هایی مانند عفونت مثانه یا عوارض دارو‌هایی مثل دارو‌های فشارخون یا شل‌کننده‌های عضلانی باشد. پس از رد این موارد، تغییرات ساده‌ای در سبک زندگی می‌تواند کمک‌کننده باشد، مانند کاهش مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار، نوشیدن کمتر مایعات قبل از خواب و انجام تمرینات تقویت عضلات لگن. برخی اورولوژیست‌ها از تزریق بوتاکس برای آرام‌سازی عضلات مثانه استفاده می‌کنند. همچنین محصولات محافظتی جدید (مثل پوشک بزرگسالان) بسیار پیشرفته‌تر شده‌اند و گزینه‌های مناسبی برای این افراد فراهم می‌کنند.

آنتی‌هیستامین‌ها

آنتی‌هیستامین‌ها برای تسکین یا پیشگیری از علائم آلرژی به کار می‌روند. بعضی از آنتی‌هیستامین‌ها برای پیشگیری از ماشین‌گرفتگی، تهوع و استفراغ و سرگیجه و همچنین درمان اضطراب و بی‌خوابی نیز استفاده می‌شوند.

این دارو‌ها چه تجویزی و چه غیرتجویزی، فعالیت استیل‌کولین را مهار می‌کنند که یک پیام‌رسان شیمیایی مسئول در طیفی از عملکرد‌ها در بدن است. آنتی‌هیستامین‌ها در مغز می‌توانند فعالیت مراکز حافظه و یادگیری را مختل کنند.

بروم فنیرامین، کلرفنیرامین، کلماستین، دیفن‌هیدرامین، پرومتازین و هیدروکسی زین نمونه‌هایی از این دارو‌ها هستند.

جایگزین: آنتی‌هیستامین‌های نسل جدید مانند لوراتادین (Claritin) و ستیریزین (Zyrtec) در افراد سالمند بهتر تحمل می‌شوند و برخلاف آنتی‌هیستامین‌های قدیمی خطراتی برای حافظه و عملکرد شناختی ندارند.

کورتیکواستروئید‌ها

این دارو‌های ضدالتهاب که برای درمان آرتریت روماتوئید، لوپوس و دیگر عوارض به کار می‌روند می‌توانند در دوز‌های بالا باعث افت حافظه شوند. ضمناً این دارو‌ها می‌توانند باعث افسردگی شوند.

دارو‌های سوزش معده

برخی مطالعات دریافته‌اند ارتباطی بین دارو‌های رایج برای درمان ریفلاکس و زخم معده و افزایش ریسک زوال عقل وجود دارد. اگر از مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPI) بدون نسخه استفاده می‌کنید، این دارو‌ها را به میزان کم و برای مدت کوتاه مصرف کنید. برای دارو‌های بدون نسخه، معمولاً توصیه این است که بیش از دو هفته پشت سر هم استفاده نشوند.

مهارکننده‌های بتا

هر چند شواهدی وجود ندارد که نشان دهد مهارکننده‌های بتا که برای نارسایی قلبی، آنژین، اختلالات ریتم قلب و گاهی فشارخون بالا به کار می‌روند منجر به زوال عقل می‌شوند؛ اما در برخی افراد ممکن است احساس خستگی و مه مغزی ایجاد کنند. اگر این علائم را دارید مصرف دارو را قطع نکنید و در موردش با پزشکتان مشورت نمایید. 

  برای ورود به کانال تلگرام فرتاک نیوز کلیک کنید. حتما بخوانید: اصول صحیح نوشیدن آب در فصل گرما؛ جرعه‌جرعه بنوشید پف و تیرگی زیر چشم؛ دلایل و راهکارهای ساده برای داشتن چشم‌هایی شاداب قیمت لیر ترکیه امروز سه‌شنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ + جدول