بانک ایران زمین فعالیت رسمی خود را در اردیبهشتماه ۱۳۹۰ و با مجوز بانک مرکزی آغاز کرد؛ بانکی که شکلگیری آن با تعیین تکلیف تعاونی اعتبار «مولیالموحدین» گره خورده است. این تعاونی بدون مجوز بانک مرکزی فعالیت میکرد و در جریان ساماندهی مؤسسات مالی و اعتباری غیرمجاز، با تصمیم مراجع ذیصلاح در بانک ایرانزمین ادغام شد تا داراییها و تعهدات آن به این بانک منتقل شود.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ روند نامناسب شاخصهای عملکردی و مدیریتی بانک ایرانزمین در سالهای بعد سبب شد تا بانک مرکزی در سال ۱۴۰۲ دست به مداخله ساختاری بزند. نهاد ناظر به دلیل ناترازی شدید و انحراف از استانداردهای بانکی، برای بانک ایرانزمین «هیئت سرپرستی» تعیین کرد. البته این اقدام با یک تصمیم چالشبرانگیز همراه بود؛ چرا که بانک مرکزی در آن زمان، مدیرعامل وقت بانک را به عنوان رئیس هیئت سرپرستی منصوب کرد؛ تصمیمی که در میان کارشناسان و رسانهها با علامت سؤالهای جدی مواجه شد، زیرا تغییر ملموسی در مدل حکمرانی بانک ایجاد نمیکرد.
اکنون با گذشت نزدیک به سه سال از آن دوره و تداوم ناترازیها، پرونده داراییهای بهجامانده از تعاونی مولیالموحدین و مطالبات بانک مرکزی به صدور و اجرای حکمی بیسابقه منجر شده است که بر اساس آن، اموال بانک ایرانزمین به تملک بانک مرکزی درمیآید. بانکی با سرمایه ۴۰۰ میلیارد تومانی و زیان انباشته ۹۸.۹ همتی
بررسی صورتهای مالی بانک ایرانزمین تصویری نگرانکننده از وضعیت سرمایهای آن نشان میدهد. سرمایه ثبتی بانک، به دلیل ملاحظات و محدودیتهای نظارتی بانک مرکزی، سالهاست که در سطح ۴۰۰ میلیارد تومان منجمد مانده است؛ رقمی که در مقایسه با ابعاد تعهدات و زیانهای بانک، بسیار ناچیز است.
در مقابل، زیان انباشته بانک بهطور مستمر رشد کرده است. براساس آخرین گزارشهای رسمی منتشرشده در سامانه کدال، زیان انباشته بانک ایرانزمین تا پایان بهار به بیش از ۹۸ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان (معادل ۹۸.۹ همت) رسیده است. این یعنی زیان انباشته بانک به حدود ۲۴۷ برابر سرمایه ثبتی آن رسیده که عمق فرسایش ترازنامه را نشان میدهد. اضافهبرداشت نجومی ایران زمین از بانک مرکزی
علاوه بر زیان انباشته، بدهی سنگین بانک ایرانزمین به بانک مرکزی در قالب اضافهبرداشت، همواره مورد نقد کارشناسان بوده است. براساس آمارهای اعلامشده، اضافهبرداشت این بانک به گفته رئیس کل بانک مرکزی به ۱۱۴ هزار میلیارد تومان رسیده است.
خلق نقدینگی ناشی از اضافهبرداشتهای کلان از بانک مرکزی، یکی از موتورهای محرک رشد پایه پولی و نقدینگی در سالهای گذشته بوده که تبعات تورمی آن مستقیماً به کل اقتصاد و معیشت جامعه تحمیل شده است.
رئیسکل بانک مرکزی درباره روند تسویه این بدهی کلان اعلام کرده است: «این بانک ۱۱۴ همت اضافهبرداشت داشته که با پیگیری قضایی، ۷۵ همت از اموال آن به نام بانک مرکزی منتقل شده و برای ۴۵ همت باقیمانده نیز اموال این بانک شناسایی شده و ظرف دو ماه آینده منتقل خواهد شد؛ اقدامی که در تاریخ بانک مرکزی بیسابقه است.»
همتی همچنین با اشاره به اینکه بخش قابلتوجهی از تورم کشور ناشی از اضافهبرداشت، تخلفات و خلق نقدینگی بیضابطه بانکهاست و برخورد با مدیران متخلف، اولویت نخست او در بانک مرکزی است؛ هشدار داد که بانکهای ناتراز موظف به ارائه برنامه اصلاحی هستند و در صورت عدم تمکین، تحت سرپرستی بانک مرکزی قرار گرفته یا منحل خواهند شد. جزئیات حکم دادسرای جرائم اقتصادی و انتقال داراییهای بانک ایران زمین
طبق اعلام بانک مرکزی؛ در پی تخلفات تعاونی مولیالموحدین و انتقال بدهیهای آن به بانک ایرانزمین، اجرای احکام دادسرای جرائم اقتصادی تهران طی دستور قضایی مورخ ۲۷ خردادماه، حکم به تملک اموال منقول، غیرمنقول و اوراق بهادار این بانک در ازای مطالبات بانک مرکزی داد.
بر اساس این حکم، در مرحله نخست مالکیت معادل ۷۵ هزار میلیارد تومان از داراییها به بانک مرکزی منتقل شد و در مرحله دوم نیز معادل ۴۵ هزار میلیارد تومان دیگر از داراییها منتقل خواهد شد. اسناد این انتقالها نیز به امضای نمایندگان دو طرف رسیده است. فروش اموال یا انتقال به قیمت کارشناسی؟
پرونده بانک ایرانزمین اکنون وارد فاز حساسی از اجرا شده است. بر اساس حکم قضایی، رئیس و اعضای هیئت سرپرستی بانک ایران زمین موظف شدهاند حداکثر ظرف پنج روز، اموال یا وجوه حاصل از فروش آنها را برای انتقال به بانک مرکزی معرفی کنند.
در این میان، گام بعدی انتقال مالکیت داراییها به نحوه نقدشوندگی آنها بستگی دارد. طبق دستورالعمل این اموال باید به فروش برساند تا مطالبات ریالی بانک مرکزی از بانک ایران زمین تسویه شود. اما در صورتی که این اموال به هر دلیلی در بازار به فروش نرسند، داراییها باید به قیمت کارشناسی بهروز، مستقیماً به مالکیت بانک مرکزی منتقل شوند. به بیان دیگر؛ این سوال مهم مطرح است که آیا داراییهای منتقلشده به بانک مرکزی از نقدشوندگی و کیفیت کافی برخوردارند یا بانک مرکزی ناچار به نگهداری املاک و داراییهای منجمد خواهد شد؟ فرآیندی که باید دید در عمل چقدر به نقد شدن بدهیهای این بانک ناتراز و کاهش فشار روی پایه پولی کمک خواهد کرد و در نهایت بانک ایران زمین چه زمانی از فشار زیان انباشته نجومی خارج خواهد شد؟
به گزارش خبرنگار بین الملل ایبنا به نقل از الجزیره، ارز اتیوپی در برابر دلار با فشارهای فزایندهای مواجه است؛ این وضعیت با وجود مداخلات چند میلیارد دلاری بانک مرکزی و در شرایطی رخ میدهد که هزینه واردات نفت و کود افزایش یافته و کشور با کمبود ارز خارجی روبهروست. همزمان، شکاف میان نرخ رسمی و نرخ بازار موازی بیشتر شده و نگرانیها درباره کاهش ذخایر ارزی کشور افزایش یافته است.
به گزارش بلومبرگ، بانک مرکزی اتیوپی از ابتدای سال جاری میلادی حدود ۲.۲ میلیارد دلار برای حمایت از پول ملی این کشور، یعنی بِر، هزینه کرده است، اما این مداخلات نتوانسته روند کاهش ارزش آن را متوقف کند؛ بهطوری که در تازهترین حراج ارز خارجی، میزان تقاضا برای خرید ارز چهار برابر مبلغی بود که بانک مرکزی عرضه کرده بود.
بِر از ابتدای سال حدود ۳.۲ درصد از ارزش خود را از دست داده و به سطح بیسابقه نزدیک به ۱۶۲ بِر در برابر دلار سقوط کرده است. این ارز همچنین در میان ۲۳ ارز آفریقایی که بلومبرگ آنها را رصد کرده، به ضعیفترین عملکرد در یک سال گذشته تبدیل شده است. هنگام تنظیم این گزارش، هر دلار آمریکا با نرخ ۱۶۳.۳۵ بِر معامله میشد.
این ارز از زمان کاهش ارزش خود در سال ۲۰۲۴ در چارچوب اصلاحات مورد حمایت صندوق بینالمللی پول، تحت فشار قرار داشته است؛ با این حال، جنگ با ایران فشارها بر اقتصاد اتیوپی را از طریق افزایش هزینه واردات سوخت و کود و کاهش حوالههای ارسالی کارگران اتیوپیایی در کشورهای حاشیه خلیج فارس تشدید کرده است.
سارا پینتون-گلن، کارشناس اقتصاد آفریقا در استاندارد چارترد، گفت: کمبود ارز خارجی ناشی از کسری ساختاری حساب جاری است. او توضیح داد که وابستگی اتیوپی به واردات نفت باعث میشود بِر در زمان افزایش قیمت نفت خام، بیشتر در معرض فشار قرار گیرد.
بازار موازی فشار بیشتری بر پول ملی وارد میکند. بلومبرگ گزارش داده است که دلار در خیابانهای آدیسآبابا حدود ۱۸۰ بِر معامله میشود؛ نرخی که حدود ۱۵ درصد بالاتر از نرخ رسمی است و نشاندهنده تداوم تقاضای بالا برای ارز خارجی است.
بانکها در حراج بانک مرکزی در ۱۲ اوت جاری، پیشنهادهایی تا ۱۶۳ بِر برای هر دلار ارائه کردند. انتظار میرود با نزدیک شدن به سال نو اتیوپی در ۱۱ سپتامبر، افزایش واردات و گشایش اعتبارات اسنادی، فشارها بر بِر همچنان ادامه یابد.
میرید وِکیرییوهانس، مدیرعامل شرکت «پراگما ادوایزوری» در آدیسآبابا، گفت: این عوامل همچنان بر بِر فشار وارد خواهند کرد و ممکن است آثار آنها در حراج بعدی دلار که برای ۲۶ اوت جاری برنامهریزی شده، آشکارتر شود.
مداخلات گسترده بانک مرکزی نگرانیهایی را درباره ذخایر ارزی اتیوپی ایجاد کرده است؛ این در حالی است که این کشور از صادرات بیسابقه طلا نیز بهرهمند شده است. بانک مرکزی ارزش دلاری ذخایر را اعلام نمیکند و تنها گفته است که این ذخایر به ۲۰ برابر سطح پیش از آغاز اصلاحات در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است.
به گزارش بلومبرگ، صندوق بینالمللی پول در گزارشی که در ژوئیه منتشر شد، ذخایر ارزی اتیوپی را حدود ۵.۹ میلیارد دلار برآورد کرده است. این رقم نشان میدهد مداخله ۲.۲ میلیارد دلاری بانک مرکزی در چه شرایطی از فشار شدید بر منابع ارزی کشور انجام شده است.
بحران ارزی همزمان با پیشبینی دولت درباره افزایش کسری بودجه در سال مالیای که از ژوئیه آغاز شده، رخ داده است؛ افزایشی که ناشی از هزینههای مرتبط با جنگ با ایران، از جمله حمایت از قیمت سوخت، خواهد بود.
درباره مسیر آینده این ارز، پیشبینیهای متفاوتی وجود دارد. پینتون-گلن انتظار دارد سرعت کاهش ارزش بِر کند شود و نرخ آن تا پایان سال به حدود ۱۶۳ بِر در برابر دلار برسد. در مقابل، دیوید کوان، اقتصاددان ارشد آفریقا در سیتیگروپ، معتقد است پیشی گرفتن تقاضا برای ارز خارجی از عرضه میتواند نرخ بِر را به محدوده ۱۸۵ تا ۱۹۵ بِر در برابر دلار برساند؛ او پیشبینی میکند مقامات برای جلوگیری از عبور نرخ ارز از مرز ۲۰۰ بِر مداخله کنند.
