اسپیس‌ایکس و یک اشتباه تاریخی

بورس24 : نماد «آکو» روز چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ در بورس تهران عرضه اولیه شد. در این عرضه، ۴۰۰ میلیون و ۸۰۰ هزار سهم، معادل ۴ درصد از سهام شرکت، در محدوده قیمتی ۲۹ هزار و ۲۰۶ تا ۳۲ هزار و ۹۳۴ ریال عرضه شد و در نهایت هر سهم «آکو» در سقف قیمت، یعنی ۳۲ هزار و ۹۳۴ ریال، کشف قیمت شد.

با این حال، ارزش‌گذاری این شرکت محل بحث تحلیلگران بازار سهام بود؛ برخی از آن‌ها این عرضه اولیه را گران و فاقد بازده معقول دانسته و برخی دیگر آن را ارزنده ارزیابی کرده‌اند.

در خصوص مقایسه نسبت P/E شرکت آکو باتری ایرانیان با شرکت‌های مشابه بورسی، نکات و ملاحظات زیر قابل توجه است:۱. تفاوت در ماهیت شرکت‌ها از منظر رشد

شرکت آکو باتری ایرانیان، یک شرکت رشدی است و ارزش آن بر مبنای چشم‌انداز رشد سودآوری و جریان‌های نقدی آتی برآورد شده است؛ در حالی که شرکت‌های منتخب برای مقایسه، در دوره مورد بررسی رشد قابل‌توجهی نداشته‌اند.

یکی از این شرکت‌ها حتی در سه‌ماهه اخیر نسبت به دوره مشابه سال قبل با کاهش عملکرد مواجه شده و شرکت دیگر نیز رشد محدودی را تجربه کرده است. بنابراین، مقایسه مستقیم نسبت P/E این شرکت‌ها بدون لحاظ تفاوت در نرخ رشد، می‌تواند گمراه‌کننده باشد.۲. تفاوت در انتظارات آتی

نسبت P/E صرفاً بازتاب‌دهنده سود فعلی شرکت نیست، بلکه انتظارات بازار از رشد سودآوری آتی را نیز در خود منعکس می‌کند. ازاین‌رو، شرکت‌هایی که نرخ رشد بالاتری دارند، معمولاً می‌توانند نسبت P/E بالاتری نسبت به شرکت‌های با رشد پایین یا بدون رشد داشته باشند.

بنابراین، مقایسه شرکت‌های رشدی با شرکت‌های کم‌رشد یا فاقد رشد، نیازمند تعدیل بر اساس نرخ رشد و سایر عوامل بنیادی است.۳. تفاوت در زمان محاسبه P/E و تأثیر برگزاری مجمع

نسبت P/E شرکت آکو باتری ایرانیان پیش از برگزاری مجمع عمومی عادی سالانه محاسبه شده است، در حالی که P/E شرکت‌های مقایسه‌ای پس از برگزاری مجمع مورد استفاده قرار گرفته است.

با توجه به اینکه پس از برگزاری مجمع، سود نقدی مصوب از قیمت سهم کسر می‌شود، مقایسه P/E پیش از مجمع یک شرکت با P/E پس از مجمع شرکت‌های دیگر، از نظر مبنای قیمتی نیز مقایسه‌ای همسان و قابل اتکا نیست.۴. لزوم یکسان‌سازی مبنای مقایسه

برای مقایسه معتبر نسبت P/E، علاوه بر مشابهت محصولات، لازم است عواملی نظیر نرخ رشد سودآوری، چشم‌انداز آتی، ریسک، حاشیه سود، ساختار سرمایه و زمان محاسبه نسبت نیز مورد توجه قرار گیرد.

صرفاً مشابه بودن محصولات، به‌تنهایی مبنای کافی برای انتخاب شرکت‌های هم‌گروه و مقایسه مستقیم نسبت P/E آن‌ها نیست. بر این اساس، ارزیابی نسبت P/E «آکو» باید با در نظر گرفتن ماهیت رشدی شرکت، انتظارات آتی و یکسان‌سازی مبنای مقایسه با شرکت‌های منتخب انجام شود.