رویداد۲۴| روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی نوشت: آمریکا هفتههاست که از امارات متحده عربی میخواهد فشار اقتصادی خود بر ایران را افزایش دهد. امارات روز سهشنبه اعلام کرد که فعالیتهای مالی و تجاری خود با ایران را متوقف کرده است.
در حالی که امارات روز چهارشنبه تعلیق تمام فعالیتهای تجاری، مبادلات و تراکنشهای مالی با ایران را تا اطلاع ثانوی اعلام کرد، اقدامی بیسابقه که فصل جدیدی را در روابط اقتصادی میگشاید، سوالاتی را درباره میزان آسیب احتمالی به اقتصاد ایران و برعکس، آنچه دبی از تشدید محدودیتها بر شبکه تجاری و مالی که دههها با آن در ارتباط بوده است، از دست خواهد داد، مطرح کرده است.
این تصمیم امارات پس از آن اتخاذ شد که وزارت دفاع این کشور مدعی شناسایی دو موشک بالستیک شلیک شده از ایران شد به ادعای این وزارتخانه، کشتیرانی دریایی را هدف قرار داده و در خلیج فارس فرود آمده بودند. این در حالی است که تهران پرتاب آنها را تکذیب کرد.
در این باره اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه ادعای امارات متحده عربی مبنی بر پرتاب موشک از سوی ایران به سوی این کشور را کاملا مردود دانست و با ابراز تاسف از اتهامزنی به جمهوری اسلامی ایران، این رفتار را خلاف اصل حسن همجواری و مخل تلاشهای جاری برای تقویت اعتماد بین کشورهای منطقه و جلوگیری از تشدید ناامنی در منطقه دانست.
سخنگوی وزارت امور خارجه از همه طرفهای منطقهای درخواست کرد با در نظرگرفتن پیچیدگیهای موجود به دلیل شرارتهای ادامهدار آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه صلح و امنیت منطقه، بهویژه سابقه عملیاتهای متعدد پرچم دروغین، از اتهامزنی بیاساس علیه جمهوری اسلامی ایران خودداری کنند.
این اقدام امارات در حالی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا تهدید کرده هر کشوری که به ایران «کمکرسانی» کند، با «عواقب اقتصادی عظیم» مواجه خواهد شد.
هدف آمریکا از این فشارها، قطع کانالهای مالی و تجاری ایران است که دبی به عنوان یکی از مهمترین مراکز آن محسوب میشود. امارات در سال ۲۰۲۴ بیش از ۳۰ درصد از واردات ایران حدود ۲۱ میلیارد دلار را تامین میکرد و شبکههای پنهانی برای دور زدن تحریمها در این کشور فعال هستند.
با این حال، امارات نگران تاثیر منفی این سیاست بر اقتصاد خود به ویژه بخش گردشگری و تجارت و همچنین احتمال تلافیجویی نظامی ایران به دلیل میزبانی از پایگاهها و تاسیسات نظامی واشنگتن است. مقامات اماراتی ترجیح میدهند گامبهگام پیش بروند و در عین حال، کانالهایی برای گفتوگو با تهران حفظ کنند تا در صورت ناموفق بودن فشار آمریکا، ابزار دیپلماتیک در اختیار داشته باشند. کارشناسان معتقدند که قطع کامل این مسیرهای مالی دشوار است و نظارت بر تمام فعالیتهای پنهان در هفت امارت، کاری محدود و پیچیده خواهد بود.
روابط تجاری ایران و امارات ریشهای دیرینه دارد و حتی پیش از تاسیس کشور امارات در سال ۱۹۷۱ شکل گرفته بود. پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، موج جدیدی از تجار و متخصصان ایرانی به دبی مهاجرت کردند و این شهر به یکی از مهمترین مراکز تجاری و مالی ایران تبدیل شد.
اهمیت این رابطه فراتر از تجارت دوجانبه کالا بین ایران و امارات بوده است؛ امارات مهمترین بازار صادرات مازوت ایران نیز به شمار میرفت. دادههای شرکت کپلر نشان میدهد ایران روزانه حدود ۲۵۶ هزار بشکه مازوت صادر میکرد که حدود ۷۰ درصد آن به امارات میرفت. طرح ترامپ برای فشار به اقتصاد ایران شکست میخورد
تلاش رئیسجمهور آمریکا برای تحت فشار قرار دادن ایران تا سرحد تسلیم، به شدت به مهار یکی از بزرگترین شریانهای حیاتی اقتصادی این کشور بستگی دارد: دبی.
امارات متحده عربی اواخر روز سهشنبه اعلام کرد که تراکنشهای مالی و اقتصادی با ایران را به حالت تعلیق درآورده است که به طور بالقوه دسترسی تهران به یک منبع بزرگ واردات و یک راه پشتی مالی به جهان را تهدید میکند.
این اقدام پس از هفتهها تحریک دولت ترامپ در امارات برای مقابله با شبکههای مالی ایران که در این کشور فعالیت میکنند، صورت میگیرد. همچنین به گفته افراد مطلع، ایالات متحده در طول جنگ علیه ایران، امارات را نیز تشویق کرده است که اقدامات سختتری علیه نهادهای تحریمشده ایرانی و سایر شبکههایی که به طور پنهانی در امارات فعالیت میکنند، انجام دهد.
اجرای تهدید اقتصادی علیه ایران دشوار خواهد بود. احکام تحریمی آمریکا در سالهای اخیر نشان میدهد که درآمدهای نفتی، معاملات ارزی و پرداختهای مربوط به نهادهای ایرانی، مدتهاست که از طریق شرکتهای صوری و صرافیهای دبی انجام میشود، اغلب بدون اینکه نام ایرانی در تراکنش دیده شود.
قطع ارتباط با ایران همچنین مستلزم آن است که مقامات اماراتی بسیار تهاجمیتر با فعالیتهای مبهم مالی و تجاری برخورد کنند که این امر خود میتواند به نقش دبی به عنوان یک مرکز جهانی آزاد برای تجارت، سرمایه و صادرات مجدد آسیب بزند.
«مکس میزلش» مقام سابق تحریمهای آمریکا که اکنون پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسیهاست، گفت: «وقتی به دور زدن تحریمهای ایران و توانایی ایران برای کسب درآمد از فروش غیرقانونی نفت نگاه میکنید، دبی یک مرکز اصلی برای جریانهای مالی غیرقانونی است. اقدام امارات علیه تجارت مستقیم و فعالیتهای مالی مهم است، اما واقعیت این است که حجم زیادی از فعالیتهای غیرمستقیم از طریق بانکهای دبی جریان دارد که از عملیات بانکداری سایه و تأمین مالی غیرقانونی ایران حمایت میکند.»
به گفته افراد مطلع، مقامات اماراتی جدیدترین اقدامات را به عنوان بخشی از یک تشدید تدریجی میبینند، نه یک قطع کامل روابط با تهران. انتظار میرود امارات گامبهگام پیش برود، با محدودیتهای جدید بر محمولههای کالایی آغاز کند و به طور بالقوه به سرکوب گستردهتری علیه نهادهای مرتبط با ایران این وضعیت را گسترش دهد.
قانونگذاران اماراتی نگرانند که راهبرد واشنگتن برای وارد کردن فشار اقتصادی عمیقتر به ایران، بتواند به بخشی از اقتصاد کشورهای حوزه خلیج فارس که به گردشگری و تجارت متکی است، آسیب بزند و در نهایت تلافیجویی نظامی بیشتری از سوی ایران را برانگیزد. مقامات اماراتی همچنین میخواهند برخی کانالها با تهران را باز نگه دارند تا در صورت شکست کارزار فشار ترامپ، گزینه دیپلماتیک را در اختیار داشته باشند.
برای سختتر کردن فشار بر ایران، آمریکا به مشارکت امارات نیاز دارد. امارات درست در آن سوی خلیج فارس قرار دارد و پیوندهای عمیق تجاری، تاریخی و فرهنگی با همسایه بزرگتر خود دارد، حتی اگر دو دولت اغلب با یکدیگر در تضاد بودهاند.
این روزنامه با اشاره به دگرگونی اساسی در ماهیت روابط آنکارا و تلآویو نوشت که پیوندهای میان دو طرف از سطح همکاری و اتحاد گذشته، به شرایطی شبیه به جنگ سرد بدل شده است؛ وضعیتی که این روزنامه مسئولیت ایجاد آن را متوجه سیاستهای جدید آنکارا میداند.
به نوشته معاریو، رویکرد ترکیه صرفاً تقابل با رژیم صهیونیستی نیست، بلکه این کشور در پی احیای موقعیت خود بهعنوان یک «امپراتوری منطقهای و حتی فرامنطقهای» است. معاریو با اشاره به حضور و نفوذ ترکیه در مناطقی، چون سوریه، سومالی، لبنان، عراق، قطر، لیبی، نوار غزه، کرانه باختری و قبرس، و تمایل آن به اثرگذاری بر مصر، ادعا میکند که مسأله رژیم صهیونیستی صرفاً یک بهانه است و هدف اصلی آنکارا تبدیل شدن به بازیگر مسلط و حلقه اتصال آسیا، آفریقا و هند به غرب و اروپا است.
این گزارش تحولات منطقه و تضعیف نفوذ ایران پس از دگرگونیها در سوریه را فرصتی برای پیشبرد اهداف ژئوپلیتیک ترکیه ارزیابی کرده و میافزاید با این حال، کشورهایی نظیر اردن، لبنان، یونان، قبرس، مصر، امارات و عربستان نیز از این تحرکات احساس فشار و نگرانی میکنند.
معاریو همچنین با اشاره به امکان ائتلافسازی منطقهای رژیم صهیونیستی با یونان و قبرس، نسبت به توان واکنش میدانی ترکیه هشدار داده و مینویسد: «ترکیه این ظرفیت را دارد که ظرف یک شب، با اعزام تجهیزات مهندسی، زرهپوشها و سامانههای دفاعی به نزدیکی دمشق، پایگاهی نظامی ایجاد کند؛ رخدادی که تلآویو را با چالشی جدی روبهرو خواهد ساخت.»
در پایان، این تحلیل نتیجهگیری میکند که کلید اصلی برای مهار این تنشها در کاخ سفید قرار دارد؛ جایی که دونالد ترامپ دلایل متعددی دارد تا با مداخله فوری، ضمن تعیین خطوط قرمز برای حضور ترکیه در سوریه، سازوکاری برای گفتوگو و هماهنگی میان این دو شریک پیشین و رقبای کنونی برقرار سازد.
همچنین روزنامه جروزالم پست گزارش داد که «روابط اسرائیل و ترکیه قبل از هفت اکتبر ۲۰۲۳، زمانی که دو طرف روابط کامل دیپلماتیک را از سر گرفتند و سفرهایی را رد و بدل کردند، در حال بهبود بود. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، و رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، کمتر از سه هفته قبل از هفت اکتبر در نیویورک دیدار کردند.»
این روزنامه توضیح داد که «از آن زمان، اردوغان بارها از توصیف حماس به عنوان یک سازمان تروریستی خودداری کرده و در عوض آن را «جنبش آزادیبخش» نامیده است. اسرائیل دیپلماتهای خود را از ترکیه فراخواند و آنکارا بعداً سفیر خود را از اسرائیل فراخواند. ترکیه همچنین تجارت دوجانبه با اسرائیل را متوقف کرد. لفاظیهای اردوغان به شدت افزایش یافته است، از جمله مقایسه نتانیاهو با هیتلر و اشاره به اینکه ترکیه ممکن است در سال ۲۰۲۴ مانند لیبی و قره باغ کوهستانی علیه اسرائیل مداخله کند.»
جروزالم پست اشاره کرد که «سوریه اکنون یک جغرافیای نظامی برای این رقابت دارد» و «نزدیک به سه سال است که اسرائیل مجبور شده است امنیت را در چندین جبهه، از غزه گرفته تا لبنان و ایران، در نظر بگیرد.»
این روزنامه افزود: «ظهور حضور نظامی قوی ترکیه در سوریه تحت حمایت یک دولت به شدت متخاصم در آنکارا، چالشی اساساً متفاوت ایجاد خواهد کرد: رادارها، سیستمهای دفاع هوایی، هواپیماها و پهپادهای ترکیه میتوانند آزادی حرکت اسرائیل را محدود کرده و جبهه شمالی که از قبل هم بیثبات بوده را به عرصهای تبدیل کنند که نیروهای مسلح یک کشور عضو ناتو در آن درگیر هستند.»
جروزالم پست ادامه داد که «واشنگتن به وضوح این خطر را درک میکند. تام باراک، فرستاده ایالات متحده، اظهار داشت که ایالات متحده پس از حمله ابوالظهور که خطر یک رویارویی ناخواسته را به همراه داشت، در حال کار بر روی یک مکانیسم سهجانبه برای کاهش تنش بین اسرائیل، ترکیه و سوریه است».
به نوشته این روزنامه، ارتباطات نظامی ناکافی بین اسرائیل و ترکیه (یک عضو ناتو) میتواند منجر به درگیری دقیقی شود که باراک نسبت به آن هشدار داده بود و این موضوع همچنین پرسش ناخوشایندی را در مورد «مکانیسم مشترک رفع اختلاف» که با میانجیگری ایالات متحده ایجاد شده و اسرائیل، سوریه و ایالات متحده در ماه ژانویه برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات و کاهش تنشهای نظامی توافق کردند، مطرح میکند. هر دستاوردی که این مکانیسم داشته باشد، به وضوح برای جلوگیری از وقایع این هفته کافی نبوده است.
این روزنامه ادامه داد: «راه حل نمیتواند کاهش گفتوگو باشد، بلکه افزایش آن است و سوریه همچنان در وضعیت ناپایداری قرار دارد و اسرائیل دلایل زیادی برای تردید در مورد نیات حاکمان جدید خود و دوام طولانی مدت آنها دارد. با این حال، رئیس موقت احمد الشرع ماه گذشته گفت که سوریه به دنبال توافق امنیتی با اسرائیل است و الشیبانی تأیید کرد که دمشق حتی پس از حمله نیز پذیرای مذاکرات است. این استثنایی است و نیاز به آزمایش دارد.»
این روزنامه در پایان استدلال کرد که «ترکیه یک چالش استراتژیک جدی است و به همین دلیل، اسرائیل باید خطوط قرمز نظامی معتبر را با دیپلماسی مداوم ترکیب کند و وقتی گزینه جایگزین، درگیری تصادفی با ارتش وابسته به ناتو در خاک سوریه است، ارتباط برقرار کردن نقطه ضعف نیست؛ بلکه مسئله امنیت ملی است».
رویداد۲۴| تصاویر ماهوارهای Sentinel-2 که امروز ثبت شده، حضور چهار هواپیمای سوخترسان نیروی هوایی آمریکا در پایگاه هوایی العدید قطر را نشان میدهد.
همچنین پنج فروند هواپیمای ترابری راهبردی C-17 گلوبمستر III نیروی هوایی قطر به العدید بازگشتهاند؛ این نخستین بار از ۱۲ ژوئیه است که حضور این هواپیماها در پایگاه مشاهده میشود.
بازگشت همزمان هواپیماهای ترابری قطری و تداوم حضور سوخترسانهای آمریکایی، از ادامه فعالیتهای هوایی در العدید حکایت دارد.
