به گزارش خبرنگار سیتنا، در روزهای اخیر، افزایش گلایهها درباره سرعت تمام شدن بستههای اینترنت، بار دیگر موضوع نحوه محاسبه و کسر حجم مصرفی مشترکان را به یکی از بحثهای مورد توجه کاربران تبدیل کرده است؛ موضوعی که با طرح ادعاهایی درباره «حجمخوری» اپراتورها، واکنش همراه اول، ایرانسل و رایتل را به دنبال داشت.
در پی این اعتراضها، اپراتورها بر صحت محاسبات خود تأکید کردند و همراه اول و ایرانسل با برگزاری آزمایشهای عملی، تلاش کردند نحوه محاسبه ترافیک و کسر حجم از بستههای اینترنت را برای خبرنگاران شفاف کنند. آزمایش اپراتورها برای رد ادعای حجمخوری
در آزمایش انجامشده از سوی ایرانسل، یک بسته اینترنت فعال شد و فایلی با حجم مشخص از اینترنت بینالملل دریافت شد. نتیجه آزمایش نشان داد میزان حجمی که از بسته مشترک کسر شده، با حجم واقعی داده دریافتشده مطابقت داشته است.
همراه اول نیز در آزمایش مشابه اعلام کرد که در ترافیک تمامبها، از جمله اینترنت بینالملل، حجم کسرشده از بسته با میزان مصرف واقعی مطابقت دارد و بیشتر از میزان ترافیک مصرفشده از بسته مشترک کسر نمیشود.
این اپراتورها همچنین نحوه محاسبه ترافیک داخلی و برخی پیامرسانهای داخلی را تشریح کردند و بر اعمال تعرفههای ترجیحی برای این نوع ترافیک تأکید داشتند. مصرف اینترنت فقط به دانلود مستقیم محدود نیست
با وجود این توضیحات، اپراتورها معتقدند بخشی از برداشت کاربران درباره مصرف اینترنت، ناشی از تفاوت میان «مصرف قابل مشاهده» و «کل ترافیک تولیدشده توسط دستگاه» است.
فعالیت برنامهها در پسزمینه، بهروزرسانی خودکار اپلیکیشنها، بارگذاری تصاویر و ویدئوها، پخش خودکار محتوا و دریافت دادههای جدید از سوی شبکههای اجتماعی، حتی زمانی که کاربر مستقیماً در حال استفاده از آنها نیست، میتواند حجم اینترنت مصرف کند.
از سوی دیگر، افزایش کیفیت محتوای آنلاین نیز در رشد مصرف داده نقش دارد. تماشای ویدئو با کیفیتهای بالاتر، بهویژه Full HD و 4K، به مراتب حجم بیشتری نسبت به نسخههای کمکیفیت مصرف میکند.
بازیهای آنلاین نیز از این قاعده مستثنی نیستند و ممکن است پیش از شروع بازی، فایلها و بهروزرسانیهایی را دریافت کنند که بخشی از حجم بسته اینترنت کاربر را مصرف میکند. نقش VPN در افزایش مصرف داده
یکی دیگر از موضوعاتی که اپراتورها به آن اشاره کردهاند، استفاده گسترده از VPN و پروکسی است.
براساس توضیحات ارائهشده، VPNها بسته به نوع پروتکل و نحوه عملکرد میتوانند مقداری سربار ترافیکی ایجاد کنند. به این ترتیب، میزان دادهای که شبکه منتقل میکند ممکن است بیشتر از حجم محتوایی باشد که کاربر تصور میکند دریافت یا ارسال کرده است.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که کاربر همزمان از چند اپلیکیشن، VPN و سرویس آنلاین استفاده کند و بخشی از فعالیت این سرویسها نیز در پسزمینه ادامه داشته باشد.
رایتل: موردی از کسر عامدانه و غیرواقعی حجم مشاهده نشده است
رایتل نیز در واکنش به بحثهای مطرحشده، هرگونه کسر عامدانه و غیرواقعی حجم بستههای اینترنت را رد کرده است.
مدیرعامل رایتل تأکید کرده که حجم اینترنت خریداریشده، حق مشترک است و اپراتور باید در محاسبه و کسر آن دقیق و شفاف عمل کند. به گفته او، تاکنون موردی از کسر عامدانه و غیرواقعی حجم بسته مشترکان در این اپراتور مشاهده و تأیید نشده است.
او همچنین «حجمخوری» را تخلف و تضییع حقوق مشترکان دانسته و بر برخورد با چنین مواردی تأکید کرده است. گلایه کاربران ناراضی همچنان پابرجاست
با وجود مواضع سه اپراتور و آزمایشهای انجامشده، بخشی از کاربران همچنان نسبت به سرعت تمام شدن بستههای اینترنت خود اعتراض دارند. تجربه کاربران از مصرف سریع حجم، در کنار نوسان سرعت و کیفیت اینترنت، باعث شده است مسئله اعتماد میان مشترکان و اپراتورها همچنان مطرح باشد.
البته تجربه شخصی کاربران بهتنهایی نمیتواند اثباتکننده کسر غیرواقعی حجم از سوی اپراتورها باشد؛ اما تداوم این گلایهها نشان میدهد که سازوکار فعلی نمایش و توضیح مصرف اینترنت برای بسیاری از مشترکان به اندازه کافی شفاف و قابل راستیآزمایی نیست. شفافیت؛ حلقه مفقوده ماجرای حجم اینترنت
در نهایت، مسئله تنها این نیست که آیا اپراتورها بیشتر از میزان واقعی مصرف، از بسته مشترکان حجم کم میکنند یا خیر؛ بلکه نحوه نمایش و تفکیک مصرف نیز اهمیت دارد.
اگر کاربر بتواند بهصورت دقیق مشاهده کند که چه میزان از حجم بسته توسط هر اپلیکیشن، سرویس، فعالیت پسزمینه، VPN یا نوع ترافیک مصرف شده است، بخش قابلتوجهی از ابهام موجود از بین خواهد رفت.
بر همین اساس، در کنار تأکید اپراتورها بر صحت محاسبات، شفافیت بیشتر در نمایش جزئیات مصرف، امکان راستیآزمایی مستقل و فراهم کردن مسیر روشن برای اعتراض و بررسی موارد مشکوک میتواند به کاهش اختلاف میان تجربه کاربران و توضیحات فنی اپراتورها کمک کند.
در شرایطی که اینترنت به یکی از هزینههای ثابت خانوارها و کسبوکارها تبدیل شده است، اعتماد مشترک به نحوه محاسبه و مصرف بستههای اینترنت، موضوعی فراتر از یک اختلاف فنی میان کاربر و اپراتور است و مستقیماً با حقوق مشترکان و کیفیت رابطه آنها با ارائهدهندگان خدمات ارتباطی گره خورده است.
انتهای پیام
مدیرکل توسعه محصول ایرانسل با تشریح نحوه محاسبه مصرف اینترنت در سرویسهای استریم، پخش زنده و بازیهای آنلاین گفت: میزان مصرف دیتا به عواملی مانند کیفیت تصویر، نرخ بیت، فرمت محتوا و پلتفرمی که محتوا را ارائه میکند بستگی دارد و نمیتوان برای یک زمان مشخص حجم مصرفی ثابتی تعیین کرد. مصرف اینترنت در استریم به کیفیت محتوا بستگی دارد
پیام مهدوی، مدیرکل توسعه محصول ایرانسل در گفتوگو با خبرنگار علمی و فناوری خبرگزاری برنا درباره نحوه محاسبه حجم مصرف اینترنت در هنگام استفاده از سرویسهای استریم و پخش زنده توضیح داد: محتوایی که از طریق استریم به کاربر ارائه میشود بر اساس کیفیت و نوع مصرف در هر پلتفرم حجم متفاوتی دارد.
وی با بیان اینکه حتی یک محتوای کاملا یکسان ممکن است در پلتفرمهای مختلف با حجم متفاوتی ارائه شود افزود: برای مثال کیفیت Full HD در دو پلتفرم لزوما به معنای مصرف حجم یکسان نیست زیرا نحوه ارائه محتوا و پارامترهای فنی مانند سرعت و تکنولوژی اینترنت آن میتواند متفاوت باشد. یک ساعت تماشای آنلاین چقدر اینترنت مصرف میکند؟
مهدوی درباره میزان مصرف اینترنت در هنگام تماشای فیلم یا پخش زنده گفت: میزان مصرف همانطور که اشاره شد بر اساس حجم فایل و کیفیت آن محاسبه میشود و هرچه کیفیت تصویر بالاتر باشد حجم مصرفی نیز افزایش پیدا میکند.
وی توضیح داد: برای مثال محتوای ۴K ممکن است حجم بسیار بالایی داشته باشد و حتی حجم یک فایل ویدئویی ۴K یک ساعته به ۱۲ تا ۲۰ گیگابایت نیز برسد؛ بنابراین برای محاسبه مصرف در هر دقیقه باید حجم کل محتوا را بر مدت زمان آن تقسیم کرد.
مدیرکل توسعه محصول ایرانسل افزود: اگر یک محتوای یکساعته حدود یک گیگابایت حجم داشته باشد بهطور تقریبی در هر دقیقه حدود ۱۵ تا ۲۰ مگابایت دیتا مصرف میشود. از ۲۴۰p تا ۴K؛ اختلاف مصرف اینترنت چقدر است؟
به گزارش برنا، مهدوی با تاکید بر اینکه نمیتوان یک عدد ثابت برای مصرف اینترنت در کیفیتهای مختلف اعلام کرد گفت: حجم محتوا در کیفیتهای پایین مانند ۲۴۰p و ۳۶۰p میتواند در محدوده چندصد مگابایت باشد در حالی که محتوای Full HD ممکن است از حدود ۲ تا ۶ گیگابایت یا بیشتر متغیر باشد.
به گفته وی عامل تعیینکننده تنها عنوان کیفیت مانند Full HD نیست بلکه پلتفرمی که محتوا را برای کاربر سرو میکند و پارامترهای فنی فایل (Resolution، Codec، Bitrate) نیز در میزان مصرف موثر است. بازی آنلاین هم مصرف ثابتی ندارد
این مقام مسئول درباره مصرف اینترنت در بازیهای آنلاین و استریم بازیها نیز گفت: مصرف دیتا در این بخش نیز ثابت نیست و بر اساس نوع بازی و نحوه استفاده میتواند تفاوت زیادی داشته باشد.
وی افزود: میزان مصرف ممکن است از چند مگابایت تا دهها یا حتی حدود ۱۰۰ مگابایت و در برخی شرایط بیشتر متغیر باشد و نوع بازی و نحوه انتقال داده در این میزان تاثیرگذار است. محاسبه حجم اینترنت کاملا سیستمی انجام میشود
مهدوی درباره نحوه محاسبه حجم مصرفی مشترکان نیز اظهار کرد: این فرآیند بهصورت کاملاً سیستماتیک و خودکار انجام میشود و هیچگونه دخالت یا خطای انسانی در آن وجود ندارد.
وی ادامه داد: سیستمهای اپراتوری در سراسر دنیا بر اساس ساختارها و سامانههای مشخص میزان مصرف دیتا را بهصورت خودکار محاسبه میکنند و انسان در فرآیند محاسبه حجم مصرفی مشترک دخالتی ندارد. چرا کاربران احساس میکنند حجم اینترنت سریعتر تمام میشود؟
مدیرکل توسعه محصول ایرانسل درباره گلایه برخی کاربران از افزایش سرعت مصرف بستههای اینترنتی گفت: افزایش مصرف اینترنت مشترکین در سالهای اخیر عمدتا ناشی از تغییر فناوری، رشد چشمگیر مصرف محتوای ویدئویی و سرویسهای استریم، افزایش کیفیت محتوا، گسترش استفاده از شبکههای اجتماعی و خدمات دیجیتال، و وابستگی روزافزون کاربران به اینترنت در امور روزمره بوده است.
وی افزود: میزان مصرف اینترنت کاربران امروز با دو سال گذشته یکسان نیست. برای مثال محتوایی که در اینستاگرام در گذشته ممکن بود حدود ۵۰ مگابایت مصرف داشته باشد اکنون در برخی شرایط میتواند در مدت حدود ۱۰ دقیقه تا ۲۰۰ مگابایت دیتا مصرف کند. مصرف اینترنت تلویزیون و تماشای فوتبال آنلاین چگونه محاسبه میشود؟
مهدوی در پاسخ به پرسشی درباره گلایه کاربران از تمامشدن سریع بستههای اینترنت هنگام تماشای آنلاین تلویزیون بهویژه هنگام تماشای مسابقات فوتبال یا فیلم توضیح داد: در سرویسهای استریم نیز میزان مصرف به فناوری مورد استفاده و کیفیت محتوایی که برای کاربر ارسال میشود بستگی دارد.
وی گفت: صاحبان محتوا و پلتفرمها بر اساس فناوری و شرایط فنی کاربر محتوا را با کیفیتهای مختلف ارائه میکنند و اکنون حتی امکان ارائه محتوا با کیفیت ۴K نیز وجود دارد. طبیعتا با افزایش کیفیت میزان حجم مصرفی نیز افزایش پیدا میکند. سرعت بیشتر لزوما به معنای مصرف بیشتر نیست
وی با اشاره به توسعه فناوریهای ارتباطی مانند ۴G و ۵G اظهار کرد: سرعتی که کاربر تجربه میکند با میزان حجم مصرفی یکسان نیست و افزایش سرعت شبکه بهتنهایی به معنای افزایش مصرف حجم نیست بلکه کیفیت و نحوه سرو محتوای آنلاین میتواند میزان مصرف دیتا را تغییر دهد.
مهدوی همچنین درباره تفاوت تجربه کاربران در سرویسهای داخلی و خارجی گفت: کاربر بدون استفاده از فیلتر شکن قطعا تجربه بهتری داشته زیرا محتوا مستقیما از بستر شبکه اپراتور یا ارائهدهنده سرویس اینترنت دریافت میشود زیرا فیلتر شکنها کاملا خارج از مسیر اپراتور فعالیت میکنند و اپراتور نقشی بر کیفیت، ظرفیت و نحوه سرویس دهی آنها نمیتواند داشته باشد.
وی در پایان تاکید کرد: در سرویسهای استریم از کیفیتهای پایین مانند ۲۴۰p تا کیفیتهای بالایی مانند ۴K میزان مصرف دیتا میتواند تفاوت قابل توجهی داشته باشد و نمیتوان صرفا بر اساس مدت زمان تماشا حجم مصرفی مشخصی را برای همه کاربران و همه پلتفرمها تعیین کرد.
گفتوگو از: زهرا وجدانی
انتهای پیام/
پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
به دنبال دستور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای شفافسازی نحوه مصرف ترافیک و حجم بستههای اینترنت، نشست خبری شرکت ارتباطات سیار ایران (همراه اول) با حضور مصطفی درجزى، معاون تجاری، حامد حکاکان، رئیس مرکز ارتباطات، توسعه برند و رویدادهای بینالمللی، حامد جعفری، مدیرکل توسعه محصولات و خدمات اپراتوری و مصطفی باستان، مدیرکل روابط عمومی و خبر، خبرنگاران و نمایندگان رسانههای کشور در ساختمان ستاره ونک همراه اول برگزار شد. در این نشست، فرآیند محاسبه ترافیک بهصورت عملی و مستند بررسی و به دغدغههای مشترکین پاسخ داده شد.
شفافسازی مدلهای محاسبه ترافیک
در این نشست، مصطفی درجزی، معاون تجاری همراه اول، ریشه اصلی التهابات و ابهامات اخیر در فضای مجازی پیرامون حجم بستههای اینترنت را «عدم آگاهی دقیق مشترکان از قوانین و مقررات پیچیده شارژینگ (تعرفه محاسبه مصرف)» دانست. وی تاکید کرد که اپراتورها نقشی در تعیین این ضرایب ندارند و سیستم شارژینگ دقیقا بر اساس مصوبات نهادهای بالادستی نظیر سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و شورای عالی فضای مجازی عمل میکند.
معاون تجاری همراه اول با تشریح لایههای مختلف محاسبه ترافیک گفت: در حال حاضر بر اساس قوانین ابلاغی، ترافیک پلتفرمهای آموزشی مانند «شاد» کاملا رایگان، پیامرسانهای داخلی تاییدشده با تعرفه 25 درصد (یکچهارم) و وبسایتها و پلتفرمهای داخلی که IP آنها در سامانه مرکز ملی فضای مجازی ثبت شده باشد، با تعرفه ۳۷ درصد (حدود یکسوم) محاسبه میشوند. سایر مصارف از جمله سایتهای بینالمللی و پلتفرمهای داخلی ثبتنشده، بهصورت تمامبها محاسبه میگردند.
وی برای روشن شدن دلیل تصور کاربران مبنی بر زود تمام شدن بستهها، به مدلهای تجاری پلتفرمهای نمایش خانگی اشاره کرد و افزود: کاربران برای تماشای فیلم دو حق انتخاب دارند؛ یا اشتراک ماهانه پلتفرم را خریداری میکنند که در این صورت ترافیک آنها با تعرفه ۳۷ درصد محاسبه میشود و یا بدون خرید اشتراک فیلم میبینند که در این حالت، ترافیک بهصورت تمامبها محاسبه شده و اپراتور هزینه اشتراک را مستقیما به پلتفرم پرداخت میکند. اما عدم اطلاع کاربر از اینکه در حالت بدون اشتراک ترافیک او تمامبها محاسبه میشود، این شائبه را ایجاد میکند که حجم بسته اینترنت زودتر از موعد به پایان رسیده است.
کیلوبایتی بیشتر از بسته مشترک کسر نخواهد شد
در بخش بعدی این نشست، حامد جعفری، مدیرکل توسعه محصولات و خدمات اپراتوری به تشریح دقیق و فنی مکانیزم کسر ترافیک پرداخت: معادله کسر حجم در سیستم شارژینگ ما کاملا شفاف و قطعی است. به ازای هر ۱۰۰ مگابایت مصرف در پیامرسانهای داخلی مورد تایید تنها ۲۵ مگابایت از بسته مشترک کسر میشود. برای وبسایتها و پلتفرمهای داخلی منتخب نیز این عدد دقیقا ۳۷ مگابایت (۳۷ درصد) است. مابقی مصارف، شامل ترافیک بینالملل، با تعرفه تمامبها محاسبه میشوند و به صراحت اعلام میکنیم که در بدترین حالت ممکن، کسر ترافیک معادل مصرف واقعی است و به هیچوجه حتی یک کیلوبایت بیشتر از حجم دانلودی، از بسته مشترک کسر نخواهد شد.
یکی از ابهامات، دلیل تمامبها شدن ترافیک برخی سایتها و اپلیکیشنهای داخلی بود. مدیرکل محصولات همراه اول توضیح داد که سرویسهای داخلی باید IP و URL خود را در سامانه سازمان فناوری اطلاعات ثبت و پس از تایید، اطلاعاتشان در اختیار اپراتورها قرار گیرد. اگر سرویسی ثبتنام نکرده باشد یا IP خود را بهروزرسانی نکند، ترافیک آن ناشناس و تمامبها محاسبه میشود.
پایش چندلایه و پایان شایعه «حجم خوری اینترنت»
جعفری با رد قاطعانه شایعات مربوط به کمفروشی اینترنت، به مکانیزمهای سختگیرانه نظارتی اشاره کرد و افزود: ما دو لایه نظارت مستمر داریم. در داخل اپراتور، پیش از پیادهسازی هر تعرفهای، تستهای مفصلی انجام میشود و تیمهای تضمین و کنترل تقلب مدام سیستم را پایش میکنند. در لایه خارج از اپراتور نیز، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از طریق سامانه ۱۹۵ به شکایات رسیدگی کرده و تیمهای فنی رگولاتوری به صورت دورهای با استفاده از تجهیزات خاص، سیستم شارژینگ ما را اعتبارسنجی و صحتسنجی میکنند. بررسی تمامی شکایات سالهای اخیر نشان میدهد که تاکنون هیچ خطای سیستمی در شارژینگ همراه اول که منجر به تضییع حق مشترک شود، وجود نداشته است.
مدیرکل محصولات همراه اول در پایان سخنان خود، ابزار اصلی شفافیت را برنامه «همراه من» دانست و گفت: ما در زمان خرید بسته از طریق پیامک به مشترک اطلاعرسانی میکنیم. علاوه بر این، لیست کامل سایتهای مشمول تعرفه ترجیحی در پورتال همراه اول قرار داده شده است. با این حال، مطمئنترین راهکار، مراجعه مشترکان به بخش عملکرد مصرف در اپلیکیشن همراه من است. در این بخش، کاربر میتواند با ذکر تاریخ، ساعت و دقت مگابایت ببیند که ترافیک مصرفیاش داخلی محاسبه شده یا بینالملل.
راستیآزمایی سیستم شارژینگ همراه اول
نقطه اوج این نشست خبری، برگزاری یک تست زنده و عملیاتی پیش چشم خبرنگاران بود تا فرآیند کسر ترافیک به صورت شفاف راستیآزمایی شود. یکی از کارشناسان فنی همراه اول، با اتصال یک گوشی تلفن همراه به صفحه نمایش سالن، اجرای این سناریو را بر عهده گرفت.
وی پیش از آغاز دانلود، وارد برنامه «همراه من» شد تا حجم اولیه بسته اینترنت را به خبرنگاران نشان دهد و گفت: همانطور که مشاهده میکنید، این کاربر یک بسته ۷ روزه ۴ گیگابایتی دارد که در حال حاضر حدود 3 گیگ و 990 مگابایت از ترافیک عادی (بینالملل) آن باقی مانده است.
پس از نمایش حجم اولیه، تست با دانلود یک فایل از وبسایت داخلی شروع شد. پس از اتمام دانلود، کارشناس همراه اول بلافاصله گوشی را روی «حالت پرواز» قرار داد و دلیل این اقدام فنی را اینگونه تشریح کرد: برای اینکه بتوانیم میزان دقیق کسر حجم مربوط به یک فایل خاص را ببینیم، باید گوشی روی حالت پرواز قرار گیرد تا مصرف اینترنت قطع شود. در حالت عادی، اپلیکیشنهای فعال در پسزمینه گوشی مدام در حال مصرف اینترنت بینالملل هستند و همین امر باعث میشود کاربر تصور کند حجم فایل دانلودی او بیشتر محاسبه شده است.
در پایان این تست، نتایج نشان داد که کسر ۳۷ درصدی ترافیک برای سایتهای داخلی با دقت کامل اعمال میشود. در ادامه نیز یک فایل ۱۰۰ مگابایتی از یک سایت خارجی دانلود شد و دقیقا ۱۰۰ مگابایت از حجم بسته اینترنت کسر شد.
