رویداد۲۴| روزنامه کیهان در گزارشی با عنوان «تفاهمنامه سراب بود؛ همتی: حتی یک دلار هم آزاد نشده» به بررسی نتایج تفاهمنامه اسلامآباد پرداخته و آن را با تجربه برجام مقایسه کرده است.
این روزنامه در ابتدای گزارش خود با اشاره به هشدارهای پیشین منتقدان برجام درباره توافق با آمریکا، نوشته است که نشانههای تازهای از آنچه «سرنوشت مشترک» برجام و تفاهمنامه اسلامآباد میخواند، آشکار شده است.
کیهان در بخش اصلی گزارش به اظهارات عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در گفتوگوی تلویزیونی چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ استناد کرده است. بر اساس این گزارش، همتی گفته است که تاکنون چیزی از پولهای بلوکهشده در راستای تفاهمنامه آزاد نشده است.
این روزنامه اصولگرا در ادامه، این اظهارات را در کنار سخنان ولیالله سیف، رئیس کل وقت بانک مرکزی، درباره نتایج اقتصادی برجام قرار داده است. سیف در فروردین ۱۳۹۵ گفته بود برجام تا آن زمان «تقریباً هیچ» دستاورد اقتصادی برای ایران داشته است. کیهان از این مقایسه با تعبیر «از تقریباً هیچ برجام رسیدیم به کاملاً هیچ تفاهمنامه اسلامآباد» استفاده کرده است. کیهان: تفاهمنامه برای آمریکا فرصت تنفس بود
در ادامه گزارش، کیهان تفاهمنامه اسلامآباد را توافقی میداند که بهجای ایجاد دستاورد برای ایران، به آمریکا فرصت بازسازی داده است. این روزنامه با اشاره به شرایط جنگی و فشارهای اقتصادی و نظامی بر آمریکا، نوشته است که واشنگتن در آن مقطع به یک تفاهم نیاز داشت و پذیرش آتشبس و تنشزدایی، از نگاه کیهان، این فرصت را در اختیار آمریکا قرار داد.
کیهان همچنین با اشاره به تجربه برجام، بر ضرورت بیاعتمادی به آمریکا و توجه به رهنمودهای رهبر جمهوری اسلامی تأکید کرده و نوشته است که توافقهای مشابه با واشنگتن، بدون توجه به این ملاحظات، میتواند برای ایران هزینهزا باشد. انتقاد از مذاکره با آمریکا در شرایط جنگی
بخش دیگری از گزارش به نقد مذاکره با آمریکا اختصاص دارد. کیهان با اشاره به حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، مذاکره در چنین شرایطی را نشانهای از ضعف در برابر دشمن ارزیابی کرده و نوشته است که این نخستین بار بوده که رئیس یک قوه برای مذاکره با آمریکا وارد چنین فرایندی شده است.
این روزنامه همچنین با اشاره به ادامه درگیریها و حملات نظامی، بر این دیدگاه تأکید دارد که ایران در موقعیت دفاعی قرار داشته و نباید دفاع و مقاومت را متوقف کند.
کیهان در همین چارچوب، موضوع تنگه هرمز و پرونده هستهای را از جمله مسائلی دانسته که به نوشته این روزنامه نباید در مذاکره با آمریکا مورد معامله قرار گیرد. کیهان: راهحل، افزایش هزینه جنگ برای آمریکا است
در بخش پایانی گزارش، کیهان با تاکید بر اینکه «گرانیهای امروز بازی مستقیم در پازل جنگ اقتصادی و جنگ روانی دشمن است» نوشت: آمریکا وقتی از حمله به ایران خودداری میکند که بداند در صورت خطا، تمام منافعش و کشورهایی را که به این رژیم پایگاه دادهاند، به عصر حجر برمیگردانیم. باید هزینه جنگ را بالا ببریم. هزینه کم یعنی ادامه حمله دشمن. گرانیهای امروز بازی مستقیم در پازل جنگ اقتصادی و جنگ روانی دشمن است. راه درست شکستن محاصره و خونخواهی و انتقام است. انتقام نگیریم، مدام زندگی مردم تهدید میشود. جمهوری اسلامی ایران از بحرانهای متعدد عبور کرده است و مسئولان باید طبق فرمایش رهبر انقلاب، خود را در تراز ملت مبعوث قرار دهند و در مقابل دشمن
بایستند.
مجید بابایی
آرمان امروز : در دوره جنگ، هدف سیاست اقتصادی نه تثبیت مصنوعی قیمتها بلکه باید جلوگیری از تبدیل شوک جنگی به تورم باشد. برای رسیدن به این هدف نیز یکی از مهمترین اولویتها هماهنگی سیاستهای مالی دولت با سیاستهای پولی بانک مرکزی است؛ زیرا اگر از یک طرف بانک مرکزی بخواهد تورم را مهار کند و از طرف دیگر دولت برای تأمین مخارج خود پول خلق کند، سیاست پولی عملاً خنثی خواهد شد.
بنابراین، باید این واقعیت را قبول کنیم که در دوره جنگ، تورم صرفاً یک مساله پولی نیست و سیاست درست باید یک ترکیب هماهنگ پولی، مالی و ارزی در کنار مهار انتظارات تورمی باشد.
سیاست پولی
در بخش پولی باید اولویت نخست، جلوگیری از تأمین کسری بودجه از منابع بانک مرکزی باشد. در جنگ، دولت با افزایش هزینههای دفاعی، حمایتی و تأمین کالاهای ضروری مواجه میشود. اگر این هزینهها مستقیم یا غیرمستقیم از طریق پایه پولی تأمین شود، فشار تورمی تشدید خواهد شد؛ بنابراین استقراض دولت از بانک مرکزی باید به عنوان خط قرمز باشد.
منابع تأمین مالی جنگ باید تا حد امکان از مسیر کاهش هزینههای غیرضروری، جابهجایی بودجه، انتشار بدهی با برنامه بازپرداخت معتبر و استفاده هدفمند از منابع ارزی تأمین شود، نه خلق پول.
همچنین بانک مرکزی باید رشد ترازنامه بانکها و خلق اعتبار بیپشتوانه را محدود کند ولی نباید برای کنترل تورم، اعتبار بنگاههای تولیدی و زنجیره تأمین کالاهای اساسی را به صورت افراطی کاهش دهد. یعنی باید میان «اعتبار مولد» و «خلق نقدینگی سفتهبازانه» تفاوت گذاشت. این موضوع از آن جهت نیز مهم است که کاهش ارزش پول ملی در اقتصادی مانند ایران، از طریق افزایش قیمت کالاهای وارداتی و مواد اولیه، مستقیماً به تورم منتقل میشود.
سیاست مالی
در بخش مالی هم دولت باید به جای کنترل دستوری همه قیمتها، روی کالاهای حیاتی تمرکز کند. قیمتگذاری دستوری گسترده در شرایط تورمی معمولاً مشکل کمبود را به وجود میآورد و میتواند بازار غیررسمی ایجاد کرده و موجب تشدید تورم شود.
در دوره جنگ، سیاست حمایتی باید هدفمند بوده و تا حد امکان به مصرفکننده هدف برسد، نه اینکه صرفاً قیمت همه کالاها برای همه افراد مصنوعی پایین نگه داشته شود.
همچنین اگر جنگ موجب اختلال در واردات، حملونقل، تولید یا توزیع شود، حتی سیاست پولی بسیار سختگیرانه نیز نمیتواند بهتنهایی تورم را مهار کند؛ بنابراین در کنار بانک مرکزی، دولت باید برای کالاهای ضروری یک نقشه زنجیره تأمین جنگی داشته باشد و تمهیدات لازم را برای موجودی راهبردی، مسیرهای جایگزین واردات، تأمین ارز برای مواد اولیه ضروری و اولویتبندی تخصیص منابع انجام دهد.
سیاست ارزی
در شرایط جنگ، تلاش برای نگه داشتن یک نرخ ارز غیرواقعی با مصرف سریع ذخایر ارزی میتواند در نهایت به یک جهش شدیدتر منجر شود. هدف بانک مرکزی باید کاهش نوسان و جلوگیری از جهشهای بیقاعده باشد، در عین حال، باید بازار ارز تا حد امکان شفاف و قابل پیشبینی باشد.
انتظارات تورمی
در تورمهای بسیار بالا، انتظارات خود به یک عامل تورمزا تبدیل میشوند. اگر خانوار و بنگاه تصور کنند قیمتها ماه آینده بسیار بیشتر خواهد شد، رفتار خود را بر همان اساس تغییر داده و منجر به خرید زودتر، نگهداری داراییهای غیرریالی و افزایش قیمت پیشنهادی کالا و خدمات میگردد؛ بنابراین بانک مرکزی باید یک چارچوب ارتباطی شفاف و منظم داشته باشد و هدف تورمی، مسیر رشد نقدینگی، وضعیت ذخایر و سیاست ارزی باید بهطور منظم اعلام شود.
در پایان اینکه در شرایط جنگ، افزایش شدید نرخ بهره به تنهایی راه حل نیست. اگر منشأ اصلی تورم، کسری بودجه، کاهش درآمد ارزی و اختلال در عرضه باشد، افزایش نرخ بهره بدون اصلاح این عوامل میتواند رکود را تشدید کند، در حالی که تورم همچنان بالا باقی بماند./ تازههای اقتصاد
برترینها: روزنامه سازندگی برای شماره فردا (شنبه ۳۱ مرداد)، تصویر عبدالناصر همتی را روی جلد برده و با تیتر درشت «صادرات نفت؛ صفر» به سراغ بررسی پیامدهای توقف درآمدهای نفتی رفته است.
کانال تلگرامی این روزنامه در توضیح تیتر مذکور نوشته است: «بررسی میکنیم: توقف درآمدهای نفتی چه پیامدهایی برای تجارت، تولید، درآمد بنگاهها و معیشت خانوارها دارد و چرا دولت نمیتواند کسری درآمدهای نفتی را بهسادگی جبران کند؟»
این گزارش به قلم محمد طاهری، سردبیر هفتهنامه تجارت فردا منتشر شده است.
