نسخه صنعتی شدن ایران آنسوی مرزها نیست

انتشار کتاب «چالش‌های صنعتی شدن ایران» بار دیگر بحث درباره موانع و راهکارهای صنعتی شدن اقتصاد ایران را برجسته کرده است. مسعود نیلی در آیین رونمایی این کتاب، یکی از نتایج مهم آن را چنین توضیح داده که «صنعتی شدن خودبه‌خود انجام نمی‌شود». همین گزاره، پرسشی مهم پیش روی سیاست‌گذاری صنعتی کشور قرار می‌دهد: اگر صنعتی شدن نیازمند برنامه، مداخله و راهبری است، چرا در بسیاری از نسخه‌های جریان غالب، همچنان کاهش نقش دولت و انتظار برای بهبود روابط خارجی به‌عنوان راه‌حل اصلی مطرح می‌شود؟ تجربه کشورهای موفق نشان می‌دهد توسعه صنعتی بدون دولت توانمند، حمایت مشروط، تأمین مالی هدفمند، انتقال فناوری و ساخت بنگاه‌های رقابت‌پذیر شکل نمی‌گیرد. از سوی دیگر، حواله دادن آینده صنعت ایران به بهبود رابطه با آمریکا، سیاست صنعتی را به متغیری گره می‌زند که در اختیار ایران نیست و طی سال‌های اخیر خود به ابزار فشار بر اقتصاد …