شیرمحمد اسپندار که یکی از مشهورترین نوازندگان موسیقی نواحی ایران بود، یکم مردادماه در حدود ۱۰۰ سالگی دار فانی را وداع گفت. در همین راستا ایسنا با علی مغازهای به گفتوگو نشست و زندگی هنری این نوازنده را از ابعاد مختلف بررسی کرد.
در ادامه مشروح این گفتوگو را میخوانید.
ـ درگذشت شیرمحمد اسپندار را چگونه ارزیابی میکنید و فقدان او برای موسیقی نواحی ایران چه معنایی دارد؟
درگذشت استاد شیرمحمد اسپندار در شرایطی رخ داد که جامعه ایران روزهای دشوار و پرالتهابی را پشت سر میگذارد؛ روزهایی که دغدغه بقا و مشکلات معیشتی، بسیاری از مسائل هنری و فرهنگی را به اولویتهای بعدی زندگی مردم رانده است. با این حال، در جامعه موسیقی، چهرههایی مانند شیرمحمد اسپندار تنها یک نوازنده نیستند، بلکه به نوعی شمایل و نماد موسیقی نواحی ایران و فرهنگ یک منطقه به شمار میروند.
از این منظر، فقدان او وضعیتی دووجهی دارد؛ از یک سو، جامعه موسیقی یک هنرمند برجسته را از دست داده و از سوی دیگر، جایگاه نمادین یکی از مهمترین چهرههای موسیقی اقوام ایران خالی شده است. درباره شیرمحمد اسپندار، هر دو جنبه این فقدان در بالاترین سطح قابل ارزیابی است.
شیرمحمد اسپندار از معدود هنرمندان موسیقی اقوام ایران بود که توانست شهرتی فراگیر به دست آورد. این شهرت، به دلایل مختلف و با توجه به روایتهایی که درباره زندگی و فعالیتش مطرح شده، بازتاب رسانهای گستردهای نیز پیدا کرد. البته همین گستردگی باعث شد گاهی افراد بدون آگاهی کافی درباره او اظهار نظر کنند و برخی اطلاعات نادرست بارها در فضای رسانهای بازنشر شود.
ـ شما بارها درباره اهمیت حفظ موسیقی اقوام صحبت کردهاید، اسپندار چه جایگاهی در میان نوازندگان موسیقی بلوچستان داشت؟
برای شناخت بهتر این هنرمند، ابتدا باید به هنر و مسیر زندگی او پرداخت. اسپندار در گفتوگوهایی که با او داشتم، از دوران کودکیاش روایت میکرد. او میگفت زمانی که کودک بود، همراه پدر یا دیگر اعضای خانواده در کراچی (پاکستان) حضور داشت. در یکی از مراسمهای عروسی، نوازندهای به نام «مسی جمالی» در حال نواختن ساز دونَلی بود. شیرمحمد که آن زمان حدود ۸ تا ۱۰ سال داشت، با جسارت از آن نوازنده خواست ساز را به او بدهد تا بنوازد. اطرافیان این درخواست را جدی نگرفتند …
