به گزارش ایسنا، اقتصادنیوز نوشت: باور به خوشیمنبودن خرید طلا در ۱۳ صفر، دستکم به شکل یک موج فراگیر، سابقه طولانی ندارد. این پدیده از ترکیب نگرانی سنتی درباره ماه صفر، میل مردم به انجام یک کار نمادین برای گشایش مالی و انتشار روایتهای بیسند در شبکههای اجتماعی شکل گرفت. برخی صفحات مجازی ادعا کردند خرید حتی مقدار اندکی طلا در این روز میتواند باعث افزایش رزق، خانهدارشدن، ازدواج یا برآوردهشدن حاجت شود؛ ادعایی که بهسرعت با تبلیغات فروشندگان و بازنشر تجربههای شخصی تقویت شد.
نشانههای موجود میگویند صفهای گسترده خرید طلا در ۱۳ صفر از سال ۱۴۰۳ جدی شد. در آن سال، انتشار گسترده یک متن در فضای مجازی مردم را به خرید طلا، جاکلیدی، ماکت خودرو و وسایل نمادین تشویق کرد. نایبرئیس اتحادیه طلا و جواهر نیز همان زمان اعلام کرد بازار با صفهای طولانی روبهرو شده، درحالیکه در سالهای قبل چنین ازدحامی سابقه نداشته است.
صفهایی که یک شایعه ساخت
سه شنبه ششم مرداد ۱۴۰۵، همزمان با ۱۳ صفر ۱۴۴۸، دوباره بازار طلا شاهد افزایش توجه مردم به خریدهای کوچک و نمادین شد. برخی فقط چند سوت طلا خریدند، بعضی سراغ پلاکهای کموزن رفتند و گروهی نیز خرید خود را با نیت گشایش مالی انجام دادند. در نگاه این خریداران، موضوع فقط سرمایهگذاری نبود؛ خرید طلا به آیینی برای طلب خوشبختی تبدیل شده بود.
اما پشت این رفتار، یک چرخه روانی ساده هم دیده میشود: فرد در روزی که «خاص» معرفی شده خرید میکند، قیمت طلا چند ماه بعد افزایش مییابد و خریدار، سود حاصل از تورم و رشد بازار را به خوشیمنی آن روز نسبت میدهد. تجربه موفق نیز تعریف و بازنشر میشود، اما تجربه کسی که در اوج قیمت خرید کرده یا هنوز در زیان است، کمتر به چشم میآید. این الگو با پدیدهای شبیه «سوگیری تأییدی» سازگار است؛ یعنی افراد شواهد هماهنگ با باور خود را به خاطر میسپارند و موارد مخالف را نادیده میگیرند.
نه روایت معتبر، نه توصیه فقهی
بررسی اظهارات چند پژوهشگر و روحانی نشان میدهد برای توصیه به خرید طلا در ۱۳ صفر، روایت معتبر یا حکم فقهی مشخصی وجود ندارد. بنا بر گزارش خبرآنلاین محمدتقی فاضل میبدی این باور را فاقد مبنای عقلی و شرعی دانسته و سیدرضا اکرمی نیز گفته است در منابع روایی، چیزی درباره تفاوت روز سیزدهم صفر با اعداد و روزهای دیگر وجود ندارد.
محمدعلی ابطحی نیز خرید طلا در این روز را باوری خرافی دانسته و ناصر قوامی تأکید کرده است هیچ حدیث یا منبع معتبری برای چنین توصیهای دیده نمیشود. بنابراین، نسبتدادن این رسم به امامان یا منابع دینی، دستکم بر اساس مدارک معتبر منتشرشده، قابل دفاع نیست
نبود پشتوانه فقهی البته به این معنا نیست که خرید طلا در این روز ممنوع است. مردم مانند هر روز دیگری میتوانند طلا بخرند، هدیه بدهند یا بخشی از پسانداز خود را به آن اختصاص دهند. مسئله از جایی آغاز میشود که یک تصمیم اقتصادی با وعده قطعی برکت، ثروتمندشدن یا برآوردهشدن حاجت عرضه شود و برای آن منشأ مذهبی ساختگی در نظر بگیرند.
آزمون بازار؛ اگر هر سیزدهم قمری طلا میخریدیم چه میشد؟
برای سنجش ادعای «خوشیمنی عدد ۱۳»، فرض کردهایم فردی در سیزدهم هر ماه قمری، از ۱۳ صفر ۱۴۴۷ تا ۱۳ محرم ۱۴۴۸، یک گرم طلای ۱۸ عیار خریده است. سپس قیمت هر خرید با نرخ حدود ۱۸ میلیون و ۳۲۰ هزار تومان در ۱۳ صفر ۱۴۴۸ مقایسه شده است.
ارقام جدول بر حسب میلیون تومان، اسمی و پیش از کسر اجرت ساخت، مالیات، کارمزد و اختلاف قیمت خرید و فروشاند. در روزهای تعطیل نیز نزدیکترین نرخ ثبتشده بازار در نظر گرفته شده است. به دلیل رؤیت هلال، تبدیل تاریخ قمری ممکن است در برخی تقویمها یک روز اختلاف داشته باشد.
نتیجه روشن است: از ۱۲ خریدی که همگی در روز سیزدهم ماه قمری انجام شدهاند، ۱۰ خرید در سود و دو خرید همچنان در زیان هستند. اگر عدد ۱۳ عامل سود بود، نباید خرید ۱۳ رمضان حدود ۹ درصد و خرید ۱۳ ذیالقعده بیش از ۷ درصد زیان میداد.
