حجتالاسلام خدابخش عبدلی، دکترای علوم سیاسی و استاد حوزه و دانشگاه در یادداشتی که در اختیار ایسنا قرار داده است، نوشت: پیش از هرگونه اقدام عملی در مواجهه با بدعهدی دشمن، ضروری است که وضعیت کنونی را با دقت تمام مورد ارزیابی قرار دهیم. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در حاشیه نشست ناتو در آنکارا، تفاهمنامه اسلامآباد را «پایانیافته» اعلام کرد و با زبانی خصمانه گفت که دیگر نمیخواهد با ایرانیها سر و کار داشته باشد. این اعلام یکجانبه و بیتشریفات، در حالی صورت گرفت که پیش از آن، حملات نظامی به سواحل جنوبی ایران، لغو مجوز فروش نفت و اعمال تحریمهای جدید، همگی نقض آشکار دستکم چهار بند از تفاهمنامه ۱۴ بندی بودند. در چنین شرایطی، جمهوری اسلامی ایران بر اساس معارف قرآنی، سیره اهلبیت(ع) و قواعد بینالملل، باید مسیری متوازن و مبتنی بر اصول را در پیش گیرد.
نخستین گام، تشخیص دقیق وضعیت است. نقضهای مکرر آمریکا، از حملات نظامی گرفته تا لغو مجوز فروش نفت و تحریمهای تازه، در قرآن با عنوان «نکث أیمان» و پیمانشکنی آشکار توصیف شده است. افزون بر این، اعلام یکجانبه پایان تفاهمنامه بدون اتمام حجت و رعایت تشریفات حقوقی، خود مصداق دیگری از نقض عهد محسوب میشود. در این میان، ایران با وجود این همه بیوفایی، همچنان به برخی تعهدات خود در تنگه هرمز پایبند بوده است، اما اصل «تعهد در برابر تعهد» که مورد تأکید وزارت خارجه ایران است، دقیقاً با آموزههای قرآنی همخوانی دارد؛ چرا که قرآن وفای به عهد را تا زمانی لازم میداند که طرف مقابل نیز به عهد خود وفادار بماند.
قرآن کریم در مواجهه با پیمانشکنی دشمن، حکمی روشن و قاطع دارد. آیه ۱۲ سوره توبه میفرماید: «و اگر سوگندهای خود را پس از پیمانشان شکستند و در دین شما طعنه زدند، با پیشوایان کفر بجنگید». این آیه به روشنی نشان میدهد که نقض عهد از سوی طرف مقابل، تعهدات طرف دیگر را ساقط میکند و زمینه را برای اقدام قاطع فراهم میآورد. اما پیش از هر اقدامی، آیه ۵۸ سوره انفال تأکید میکند که اگر از قومی بیم خیانت داری، پیمانشان را بهطور مساوی به سویشان بیفکن.
امام صادق(ع) در تفسیر این آیه میفرمایند که پیامبر(ص) هیچگاه پیمانی را نقض نکرد، مگر آنکه نخست آن را به طرف مقابل اعلام میکرد. بنابراین اتمام حجت و اعلام رسمی پایان …
