به گزارش ایسنا، گاز ازن بر خلاف لایههای بالای جو که مثل یک سپر حمایتی جلوی اشعههای مضر خورشید را میگیرد، وقتی در سطح خیابان و ریه ما قرار میگیرد تبدیل به یک آلاینده سمی و بسیار خطرناک میشود. این گاز سمی به صورت مستقیم از اگزوز ماشینها یا دودکش کارخانهها بیرون نمیآید، بلکه یک آلاینده «ثانویه» است. در حقیقت وقتی دود خودروها و آلایندههای صنعتی تحت تأثیر تابش شدید خورشید و گرمای زیاد قرار میگیرند، یک واکنش شیمیایی رخ میدهد و گاز سمی ازن یا O3 تشکیل میشود.
آرشام نخجیری و امیناله کاکرودی از گروه سنجش از دور و GIS دانشگاه تهران در یک بررسی ۱۰ ساله (از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳)، ارتباط میان گرمای سطح زمین و تولید این آلاینده خطرناک را مورد بررسی قرار دادهاند. این پژوهشگران با ترکیب دادههای ساعتی ۲۰ ایستگاه پایش کیفیت هوای تهران و تصاویر ماهوارهای دریافتند که با داغتر شدن زمین، سرعت تولید گاز ازن به شدت بالا میرود. دادههای پژوهش نشان میدهند وقتی دمای سطح زمین از زیر ۱۵.۹ درجه به بالای ۳۹.۱ درجه سانتیگراد میرسد، میزان ازن روزانه بیش از ۲ برابر شده و از ۱۰.۳ به ۲۱.۴ ppb میرسد. این پدیده حتی در طول شب نیز ادامه دارد؛ به طوری که در شبهای گرم با دمای سطح بالای ۲۳.۵ درجه، میزان ازن شبانه همچنان بالای ۱۰ ppb باقی میماند که نشاندهنده ماندگاری این هوای سمی است.
جغرافیای آلودگی؛ شمال و شرق تهران بیشتر درگیر آلودگیاند
شدت گرما و میزان تجمع این گاز سمی در همه جای تهران یکسان نیست. ساختوسازها، ارتفاع مناطق و حتی نحوه وزش باد دست به دست هم دادهاند تا الگوی متفاوتی از آلودگی را در نقاط مختلف شهر بسازند.
بررسیها نشان میدهد بالاترین غلظت گاز ازن و بیشترین گرمای شبانه سطح زمین (با میانگین ۱۶ درجه) به طور مداوم در مناطق مرکزی، شمالی و شرقی تهران (از جمله مناطق ۱، ۳، ۸ و ۱۵) ثبت میشود. در مناطق شمالی شهر، اگرچه فضاهای سبز زیادی وجود دارد، اما گیاهان در روزهای داغ به طور طبیعی ترکیباتی آزاد میکنند که وقتی با دود سنگین ترافیک ماشینها ترکیب میشود، تولید ازن را زیاد میکند. از طرفی دیگر، کوههای البرز و خیابانهای محصور میان برجهای بلند (که مثل دره عمل میکنند) مانع جابهجایی طبیعی هوا شده و هوای سمی را در …
