این نکات بخشی از یادداشت آریو همتی منتقد سینما و نویسنده کتاب «جهان سینما در وضعیت ابرفیلم» است که به تازگی منتشر شده و نویسنده آن در یادداشتی با عنوان «اکبر عبدی، بازیگر مولف» که برای انتشار در اختیار ایسنا قرار داده، آورده است:
«اکبر عبدی بازیگر مولف و مطرح سینمای ایران و مهمترین بازیگر کمدی تاریخ سینما در کنار نصرت کریمی و نصرت الله وحدت، جایگاهی ماندگار در تاریخ سینما دارد.
«چهار اصل مهم در فلسفه بازیگری و نه بازیگری به مفهوم عام عبارتند از:
۱ـ کاراکتر غیرکلیشه،ضد کلیشه و دگرکاراکتری
۲ـ دگرسوژگی
۳ـ دیالکتیک بازیگر و کاراکتر
۴ـ بازیگر و کاراکتر سوژههای شناور
در مواجهه متن ، بازیگر و جنس سوم این دو ،این چهار گزاره تعیینکننده محسوب میشوند. » ۱*
نخست بحث انتخاب اثر و نقش است. آیا نقشی که انتخاب شده به شکل پیشینی به آن پرداخت نشده یا اگر شده آیا پتانسیلی در آن جهت کشف وجود دارد؟ این انتخاب برای «اکبر عبدی » در فیلمهای مولف او « اجاره نشینها»،«ای ایران »، «مادر » ، «دلشدگان »، «ناصرالدین شاه آکتور سینما» ،«هنرپیشه » و «آدم برفی» وجود دارد.
تمام این آثار و کاراکترهای خلق شده همه پتانسیلمند بوده و فرصت مناسب برای کشف داشتههای بازیگری اکبر عبدی را فراهم کرده است. بحث دگر سوژگی یعنی اینکه بازیگر به شکل « شعور کلمه محور» و با «آگاهی برآگاهی» یا به شکل «غریزی ـ تشعشعی » به این رسیده باشد که کاراکتر ابژه نیست، بلکه کاراکتر نیز در جایگاه نگریستن به جهان قرار دارد و برای او به اصطلاح دگرسوژه محسوب میشود، باز هم در تمامی فیلمهای مولف و بازیهای مولف اکبر عبدی در این آثار، این امر رعایت میشود.
در دیالکتیک ادراکی برخلاف دیالکتیک تضاد که نقش و بازیگر در آنتز و آنتیتز محسوب میشوند، اینجا هر دو تز هستند و شبیه پرتوهای مختلف خورشید در ساحت اتفاق پسینی هم افزا و جنس سوموار اتفاق میافتند.
«مادر » یکی از الگوی باشکوه بازیگری در تاریخ سینمای ایران در این گزاره بیهمتاست و البته دیگر بازیهای مولف عبدی نیز دارای این شاخصه میباشند. مفهوم سوژههای شناور یعنی اینکه بازیگر از ابتدا تا انتها حق نشستن در جایگاه سوژه و نگریستن به جهان را ندارد اما حق دارد به عنوان بخشی از حقیقت به شکل هم افزا با کاراکتر در جایگاه سوژه قرار گیرد. سوژه شناور فرصت مناسبی برای عبور از ( دیکتاتوری متن، صدا ، بازی ، یا کاراکتر است) و در برآیند نهایی با جنس سومی از تمامی اینها بدون انکار و تحقیر هیچ صدا،بازی یا کاراکتری مواجهه خواهیم بود که اوج این امر در «آدم برفی» اتفاق میافتد ولی باز تمامی آثار و بازیهای تالیفی اکبر عبدی واجد چنین خصلتی میباشند.
اکبر عبدی با ویژگیهای برجسته درک کاراکتر ، گریم پذیری چهره ، توانایی تغییر صدا ، شناخت و تسلط به زبانها ،گویشها و لهجههای متعدد، قدرت بداهه گویی و داشتن «آن» عشق در بازیگری جهت تاثیر بر مخاطب در آثار پرفروش زیادی موفق به نقش آفرینی میشود که این امر نشاندهنده توانایی او در هر دو وجه سینما یعنی سینمای قائم به اندیشه و سینمای قائم به گیشه است و البته گاهی در برخی آثار مانند «اجاره نشینها» یا «آدم برفی» قائم بر هر دو نوع از سینما.
در زمینه سینمای کمدی رده اول ایران اکبر عبدی در کنار نصرت کریمی، نصرت الله وحدت، پرویز صیاد، مهران مدیری ، فاطمه معتمدآریا ، ایرج طهماسب، سروش صحت و رضا عطاران قرار دارد.
۱*ـ منبع:
کتاب تئوری فرافیلم و کارکرد مکتب نقد عمیق گرا در ژانر شناسی سینما ـ به قلم آریو همتی ، نشر ارشدان تهران ۱۴۰۵ـ چاپ اول.
در این زمینه بخوانید:
اعلام زمان برگزاری مراسم یادبود اکبر عبدی
بدرقه پیکر اکبر عبدی با تشویق مردم/ «بابت تمام خاطراتی که ساختی ممنون»
انتهای پیام
