حجتالاسلام علی محمدیهوشیار امروز (جمعه ۹ مرداد) در سخنرانی پیش از خطبههای نماز جمعه زنجان، اظهار کرد: درباره زنجان مطالب فراوانی برای گفتن وجود دارد، اما تاکنون آنگونه که شایسته است درباره تاریخ این شهر پژوهش نشده و ابهامات تاریخی بسیاری همچنان باقی مانده است.
وی با تأکید بر اهمیت شناخت تاریخ، افزود: اگر تاریخ را از زندگی یک جامعه حذف کنیم، نسل جوان دچار بیهویتی خواهد شد؛ از اینرو پژوهشگران باید سالها درباره پیشینه زنجان تحقیق و کاوش کنند.
این پژوهشگر حوزه و دانشگاه با اشاره به دیدگاههای مختلف درباره نام زنجان، گفت: براساس برخی کتیبههای آشوری، نام این منطقه آندیا ذکر شده و در طول تاریخ نیز نامهای گوناگونی برای آن به کار رفته است. از آغاز دوره اسلامی، در متون عربی نام زنجان و در برخی متون فارسی و آذری زنگان ثبت شده است.
محمدیهوشیار ادامه داد: درباره ریشه نام زنجان نیز نظریههای مختلفی وجود دارد. برخی آن را به حکومت زندیه نسبت دادهاند که از نظر پژوهشی قابل پذیرش نیست. دیدگاهی دیگر، زنگان را برگرفته از واژهای به معنای ثروت دانسته و آن را به فراوانی معادن و ثروت طبیعی این منطقه مرتبط میداند.
وی با اشاره به ظرفیتهای معدنی استان تصریح کرد: در برخی منابع از زنجان با عنوان «قیزیل آذربایجان» یاد شده است، چرا که این استان از نظر ذخایر معدنی بسیار غنی است و از آهن تا طلا در آن یافت میشود. با وجود این ظرفیتها، زنجان هنوز مؤسسه زنجانشناسی و دایرةالمعارف اختصاصی ندارد، در حالی که بسیاری از استانهای دیگر چنین مراکزی را ایجاد کردهاند.
این محقق و پژوهشگر حوزه، قرار گرفتن زنجان در مسیر جاده ابریشم را نخستین عامل اهمیت تاریخی این استان دانست و گفت: زنجان از بیش از دو هزار سال پیش در مسیر این شاهراه تجاری قرار داشته و همواره یکی از مراکز مهم اقتصادی منطقه بوده است.
وی افزود: از نظر سیاسی نیز زنجان همواره جایگاه ویژهای داشته و در دورههای مختلف تاریخی، حکومتهای وقت برای این منطقه حاکم منصوب میکردند که نشاندهنده اهمیت و جایگاه ایالتی آن است.
محمدیهوشیار سومین عامل اهمیت زنجان را ظرفیتهای صنعتی آن اعلام و اظهار کرد: زنجان از غنیترین استانهای کشور در زمینه معادن به شمار میرود و همین موضوع موجب رونق صنایع فلزی و اسلحهسازی در گذشته شده است. پیشینه صنعت چاقوسازی زنجان نیز ریشه در همین ظرفیت تاریخی دارد.
وی همچنین با اشاره به جایگاه علمی زنجان، اظهار کرد: این استان از دیرباز مرکز پیوند علوم فقه، فلسفه، کلام و مسائل اجتماعی و سیاسی بوده و علمای زنجان علاوه بر فعالیتهای علمی، در عرصههای اجتماعی و دفاع از مردم نیز نقشآفرینی کردهاند.
این پژوهشگر حوزه با مرور بخشی از رویدادهای تاریخی زنجان، به مقاومت برخی شخصیتهای این منطقه در برابر حملات مغول و عثمانی اشاره کرد و گفت: علمای زنجان در مقاطع مختلف تاریخی برای دفاع از سرزمین و مردم خود نقشآفرینی کرده و شماری از آنان در این راه به شهادت رسیدهاند.
وی همچنین با اشاره به وقایع مربوط به ظهور جریان بابیه در زنجان، اظهار کرد: این جریان یکی از مهمترین فتنههای تاریخ زنجان بود که خسارتهای فراوانی بر جای گذاشت و با ایستادگی و تلاش علمای برجسته شهر، از جمله سیدمحمد سردانی و میرزا ابوالقاسم زنجانی، مهار شد.
محمدیهوشیار با بیان اینکه زنجان دارای قلعههای فراوانی بوده است، افزود: بسیاری از این قلعههای تاریخی در جریان حوادث مختلف از بین رفتهاند و امروز تنها نامی از آنها باقی مانده است.
وی به شخصیت شیخ شهابالدین سهروردی پرداخت و گفت: این فیلسوف بزرگ جهان اسلام که اهل سهرورد زنجان بود، در ۳۸ سالگی به شهادت رسید، اما با وجود عمر کوتاه خود، مکتب فلسفی بزرگی را بنیان گذاشت که همچنان در جهان اسلام مورد توجه اندیشمندان قرار دارد.
این پژوهشگر حوزه با نام بردن از شماری از علمای برجسته زنجان از جمله آخوند ملاقربانعلی زنجانی، میرزا احمد آیتالهی، شیخ زینالعابدین زنجانی، میرزا عبدالرحیم فقاهتی، شیخ حسین دینمحمدی و سیدهاشم موسوی، بر ضرورت معرفی هرچه بیشتر مفاخر علمی و فرهنگی این استان تأکید کرد.
انتهای پیام
