کودکان کار قربانی فقر و نابرابری‌اند، نه مقصر آسیب‌های اجتماعی

 آسیه ملک‌دار مدرس دانشگاه و درمانگر در یادداشتی با عنوان «کودکان کار؛ قربانی فقر و نابرابری، نه مقصر آسیب‌های اجتماعی» نوشت:

آسیب‌های اجتماعی از مهم‌ترین چالش‌هایی هستند که سلامت، امنیت و کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهند. اعتیاد، فقر، بیکاری، طلاق، ترک تحصیل، جرم و بزهکاری، کودکان کار و آسیب‌های ناشی از فضای مجازی، از جمله مهم‌ترین مسائل اجتماعی به شمار می‌روند که علاوه بر تأثیر بر زندگی فردی، بنیان خانواده و جامعه را نیز با آسیب مواجه می‌کنند.

در میان این آسیب‌ها، پدیده کودکان کار و تکدی‌گری از پیچیده‌ترین مسائل اجتماعی است که ریشه در عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی دارد. دوران کودکی، مهم‌ترین مرحله رشد جسمی، روانی و اجتماعی انسان است، اما بسیاری از کودکان به دلیل مشکلات معیشتی خانواده، به جای حضور در مدرسه و تجربه کودکی، ناچار به ورود زودهنگام به بازار کار می‌شوند.

کودکان کار برای تأمین معاش خود یا خانواده، در مشاغلی مانند دست‌فروشی، جمع‌آوری پسماندهای قابل بازیافت، فعالیت در کارگاه‌ها یا فروش کالا در خیابان مشغول هستند، اما در مقابل از حقوق اساسی خود همچون آموزش، بازی، استراحت و رشد سالم محروم می‌شوند. از این رو، کار کودک تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه پدیده‌ای چندبعدی با پیامدهای اجتماعی، فرهنگی، روان‌شناختی و حقوقی است که می‌تواند ترک تحصیل، آسیب‌های جسمی و روحی، کاهش فرصت‌های آینده و تداوم چرخه فقر را در پی داشته باشد.

در مقابل، متکدیان افرادی هستند که درآمد اصلی خود را از طریق درخواست کمک مالی از دیگران تأمین می‌کنند. اگرچه تکدی‌گری نیز غالباً با فقر، ناتوانی، بی‌خانمانی یا نبود حمایت اجتماعی ارتباط دارد، اما در برخی موارد شبکه‌های سازمان‌یافته از کودکان، سالمندان یا افراد دارای معلولیت برای کسب درآمد سوءاستفاده می‌کنند.

تفاوت اصلی کودکان کار و متکدیان در شیوه تأمین درآمد است؛ کودکان کار از طریق انجام فعالیت اقتصادی کسب درآمد می‌کنند، در حالی که متکدیان درآمد خود را از درخواست کمک از دیگران به دست می‌آورند. با این حال، در برخی موارد مرز میان این دو پدیده از بین می‌رود و کودک ممکن است هم به کار و هم به تکدی‌گری وادار شود؛ شرایطی که ضرورت حمایت‌های اجتماعی، …