حضور حماسی مردم در تشییع پیکر رهبر شهید، بازنمایی دوباره سرمایه اجتماعی انقلاب اسلامی بود

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو؛ علیرضا کاظمی در حاشیه برگزاری آیین بزرگداشت چهلم رهبر شهید انقلاب اسلامی که شامگاه پنجشنبه، ۲۹ مرداد، در حرم مطهر رضوی برگزار شد، اظهار کرد: در چهلمین روز این ضایعه بزرگ، هنوز به نظر من این باور به‌طور کامل در میان مردم ما شکل نگرفته که رهبر و امام شهیدمان را از دست داده‌ایم. عمق این فقدان آن‌قدر سنگین و جانکاه است که شاید زمان بیشتری لازم باشد تا ابعاد آن برای جامعه روشن شود اما در کنار این داغ بزرگ، باید بدانیم که مسئولیت ما از همین امروز بیش از گذشته شده است.

وزیر آموزش و پرورش افزود: مراسم‌ها، مناسک و برنامه‌هایی که در این مدت برگزار شد، اگرچه برای گرامیداشت یاد و نام ایشان ضروری بود اما پایان راه نیست بلکه می‌توان گفت کار اصلی ما تازه آغاز شده است. امروز یک مسئولیت بسیار سنگین، به‌ویژه در حوزه فرهنگ بر دوش همه ما قرار دارد و آن، تبیین، ترویج و انتقال اندیشه‌های رهبر شهیدمان و مکتب ایشان به نسل جدید است.

وی خاطرنشان کرد: ما در یک نقطه عطف تاریخی قرار گرفته‌ایم و باید این فرصت را به‌درستی بشناسیم و از آن استفاده کنیم. نباید اجازه دهیم چراغی که ایشان با مجاهدت و سال‌ها تلاش روشن نگه داشتند، کم‌فروغ شود بلکه باید آن را پرفروغ‌تر و فروزنده‌تر از گذشته حفظ کنیم. به‌خصوص باید به بعثت و بیداری مردم و نسل جدید به‌عنوان یکی از بزرگترین فرصت‌های پیش‌ روی نظام جمهوری اسلامی نگاه کنیم و با برنامه‌ریزی درست، مکتب و اندیشه رهبرمان را برای این نسل تبیین کنیم.

کاظمی ادامه داد: اگر بتوانیم این اندیشه را از سطح مراسم و سخنرانی فراتر ببریم و آن را در ذهن، فکر و باور نسل جدید نهادینه کنیم، آن‌وقت می‌توان گفت توانسته‌ایم بخشی از مسئولیتی را که پس از شهادت ایشان بر دوش ما قرار گرفته است، به‌درستی انجام دهیم.

صفحه سیاست-

نسخه اولیه این گزارش‌ها، همزمان با مراسم چهلم رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، منتشر می‌شود.

نسخه کاملتر این مجموعه به‌زودی از سوی پژوهشگاه در دسترس قرار خواهد گرفت.

این مجموعه اقدامات با رویکردی میان‌رشته‌ای و با بهره‌گیری از ظرفیت گروه افکارسنجی دفتر طرح‌های ملی، مرکز رصد فرهنگی و پژوهشگران حوزه‌های فرهنگ، هنر، ارتباطات و مطالعات اجتماعی انجام شده و تلاش دارد تصویری چندبعدی از تجربه جامعه ایرانی در مواجهه با این رویداد ارائه کند. درواقع مجموعه این مطالعات، صرفاً به ثبت یک رویداد تاریخی محدود نمی‌شود؛ بلکه تلاش دارد ابعاد مختلف تجربه جمعی جامعه ایرانی را در مواجهه با شهادت، وداع، تشییع و تدفین رهبر شهید از منظرهای اجتماعی، فرهنگی، رسانه‌ای، هنری و مردم‌نگارانه بررسی و مستند کند.

نظرسنجی ملی درباره تشییع رهبر شهید و مسائل روز

در نخستین اقدام، «نظرسنجی درباره تشییع رهبر شهید و مسائل روز» از سوی گروه افکارسنجی دفتر طرح‌های ملی انجام شد. این نظرسنجی در بازه زمانی ۱۳ تا ۲۲ تیر ۱۴۰۵، به‌صورت تلفنی و در سطح ملی اجرا شده و دیدگاه‌ها و برداشت‌های مردم درباره آیین تشییع و برخی مسائل مرتبط با این رویداد را بررسی کرده است.

به استناد این نظرسنجی بخش قابل ملاحظه‌ای یعنی ۵۰ درصد از جمعیت شرکت‌کننده در مراسم وداع و تشییع از شهرها و مناطق دیگر خود را به شهرهای برگزارکننده مراسم در تهران، قم و مشهد رسانده بودند.

این امر نشانه علاقه و انگیزه بالای مردم برای شرکت در مراسم وداع و تشییع رهبر شهید بوده است. همچنین شرکت‌کنندگان در مراسم وداع و تشییع از کم وکیف برگزاری مراسم و خدمات ارائه شده درسطح بالایی راضی بوده‌اند.

این سطح بالای رضایت، از حسن مدیریت (برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی و نظارت) نهادها و ارگان‌های متولی امر مراسم حکایت می‌کند.

بیش از ۹۰ درصد پاسخگویان نیز در هر سه نمونه تهران، قم و مشهد مراسم وداع و تشییع را به مثابه یک نقطه عطف مهم درنظرگرفته‌اند و معتقدند این پدیده در حافظه تاریخی مردم ایران ماندگار خواهدشد.

- مجموعه مطالعات و گزارش‌های پژوهشی

در کنار اجرای نظرسنجی ملی، مجموعه‌ای از گزارش‌ها و مطالعات تخصصی نیز با تمرکز بر ابعاد مختلف این رویداد تهیه شده است که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

۱ - «مشهد؛ ایستگاه پایانی، مردم‌نگاری تجربه یک سوگ جمعی»

گزارشی از مرکز رصد فرهنگی که به مطالعه تجربه جمعی سوگ و حضور مردم در آیین بدرقه و تشییع در مشهد پرداخته است.

۲ - «بازنمایی رویداد شهادت، وداع، تشییع و تدفین رهبر جمهوری اسلامی ایران در رسانه‌های اجتماعی»

این گزارش به نحوه بازنمایی و روایت این رویداد در فضای رسانه‌ای و اجتماعی پرداخته است.

۳ - «مردم‌نگاری آیین تشییع رهبر شهید در تهران»

مطالعه‌ای مردم‌نگارانه درباره تجربه حضور مردم، مناسک جمعی و وجوه اجتماعی آیین تشییع در تهران.

۴ - «مردم‌نگاری آیین تشییع رهبر شهید در قم»

این گزارش به تجربه زیسته مردم و ابعاد اجتماعی و آیینی تشییع در شهر قم اختصاص دارد.

۵ - «ابعاد هنری و زیبایی‌شناختی آیین تشییع دومین رهبر انقلاب اسلامی؛ تحلیلی برای سیاستگذاری فرهنگی»

این مطالعه با تمرکز بر وجوه هنری، زیبایی‌شناختی و نمادین آیین تشییع، ظرفیت‌های آن را از منظر سیاستگذاری فرهنگی بررسی می‌کند.

۶ - «تحلیل نحوه بازنمایی و چارچوب‌بندی مراسم تشییع رهبر فقید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، در رسانه‌های اجتماعی»

این گزارش با استفاده از داده‌های پلتفرم‌های ایکس، اینستاگرام، تلگرام، ایتا، بله و رسانه‌های خبری، به تحلیل نحوه بازنمایی، روایت‌پردازی و چارچوب‌بندی این رویداد در فضای رسانه‌ای پرداخته است.

۷ - «دور و نزدیک روضه رضوان؛ مشاهدهای اتنوگرافیک از مراسم وداع و تشییع رهبر شهید در مشهد»

این گزارش با رویکرد اتنوگرافیک، به مشاهده و ثبت تجربه مردم در مراسم وداع و تشییع در مشهد پرداخته است.

۸ - «گزارش تشییع رهبر شهید در عراق»

این گزارش توسط سیدحسن موسوی، پژوهشگر عراقی، تهیه شده و به بازتاب و نحوه برگزاری آیین تشییع و بدرقه رهبر شهید در عراق اختصاص دارد.

۹ - «میان وداع و خونخواهی؛ مردم‌نگاری شب پانزدهم و صبح شانزدهم تیر در تشییع رهبر شهید و اعضای خانواده‌اش در قم»

این مطالعه با تمرکز بر تجربه مردم در شب پانزدهم و صبح شانزدهم تیر، به بررسی هم‌زمان وجوه سوگ، وداع و احساسات جمعی شکل‌گرفته پیرامون این رویداد پرداخته است.