به گزارش ایسنا، علم، آنطور که ما میشناسیم، در معرض تهدید تحولات سریع هوش مصنوعی است. هوش مصنوعی مولد، افزایش ارسال مقالات تحقیقاتی بیکیفیت نوشته شده با کمک چتباتها را تشدید میکند و شرکتهای فناوری، قدرتمندترین مدلها را کنترل میکنند. با افزایش سرمایهگذاری در هوش مصنوعی برای علم، ممکن است مدت زیادی طول نکشد تا شرکتهای فناوری به طور موثر سوالاتی را که محققان میپرسند، شکل دهند.
به نقل از نیچر، ریاضیات به طور خاص تحت تاثیر قرار میگیرد، زیرا این رشته در قلب سیستمهای هوش مصنوعی قرار دارد. کار بسیاری از محققان ریاضی نیز به حوزه اخلاق کشیده میشود. مدلهای هوش مصنوعی میتوانند برای جنگ یا نظارت جمعی و دامن زدن به ناآرامیهای سیاسی مورد استفاده قرار گیرند. استفاده از هوش مصنوعی همچنین از طریق تقاضای سیستمها برای انرژی و آب، بر محیط زیست تاثیر میگذارد.
به همین دلیل است که ۱۶ نفر ریاضیدان، بیانیه لیدن در مورد هوش مصنوعی و ریاضیات را نوشتند. این بیانیه از همه ریاضیدانان چه به صورت فردی و چه به صورت اجتماعی میخواهد که اطمینان حاصل کنند که ادغام هوش مصنوعی در این حوزه، مزایا به همراه دارد و نه آسیبهای جبرانناپذیر. هوش مصنوعی باید فرآیندها را تسریع کند یا به محققان در کسب داده کمک کند؛ نباید تخصص را از بین ببرد، در جامعه شکاف ایجاد کند یا سیستم آموزشی را تضعیف کند. این بیانیه در دوم ژوئن منتشر شد. از آن زمان، تقریبا ۳۰۰۰ دانشمند که اکثر آنها ریاضیدانان محقق هستند، آن را امضا کردهاند و این بیانیه توجه سازمانهای ریاضی و مطبوعات را به خود جلب کرده است.
با این حال، بسیاری از اعضای جامعه فوریت این موضوع را درک نمیکنند. ترنس تائو، ریاضیدان که مدال فیلدز را در سال ۲۰۰۶ دریافت کرد، در حمایت از این اعلامیه اظهار داشت که جامعه باید سالها پیش بحث در مورد پیامدهای هوش مصنوعی را آغاز میکرد. دیگران نیز با این نظر موافقند.
این بیانیه نتیجهی کارگاهی در سپتامبر ۲۰۲۵ در لیدن هلند است که حدود ۶۰ ریاضیدان، دانشمند رایانه، مورخ، فیلسوف و دانشمند علوم اجتماعی را برای بحث در مورد مکانیزه کردن تحقیقات ریاضی گرد هم آورد.
همه شرکتکنندگان با وجود داشتن طیف وسیعی از دیدگاهها و پیشبینیها در مورد اینکه هوش مصنوعی چه معنایی برای این رشته دارد، موافق بودند که اقدام فوری لازم است.
این بیانیه ارزشهای اصلی ریاضیات را مشخص میکند: شفافیت، صداقت علمی و انتساب مناسب کارهای قبلی با قرار دادن تحقیقات جدید در متون موجود. این بیانیه استانداردهای مبتنی بر شایستگی را تعیین میکند: توانایی یادگیری و کار در ریاضیات بر اساس مهارتها، نه هر نوع امتیاز. و بر استقلال تأکید دارد: ریاضیدانان به عنوان یک جامعه باید در جهتگیری این حوزه حرف زیادی برای گفتن داشته باشند.
این سند از ریاضیدانان میخواهد که از صحت کار خود اطمینان حاصل کنند، به علم آزاد پایبند باشند و اطلاعات کافی ارائه دهند تا نسخههای خطی بتوانند به طور کامل بررسی شوند. آنها باید بر تالیف انسانی اصرار داشته باشند و استفاده از هوش مصنوعی را افشا کنند و باید در مورد اینکه از کدام ابزارها استفاده کنند و اینکه آیا با صنعت همکاری کنند یا خیر، تصمیمات اخلاقی آگاهانهای بگیرند.
ارزشهای اصلی ریاضیات تحت فشار هستند. اتکا به فناوریهای متعلق به شرکتهای خصوصی ممکن است تحقیقات ریاضی را به دانشمندانی محدود کند که در مورد سیستمهای مورد استفاده تا حدودی قدرت تصمیمگیری دارند یا حداقل به مدلها دسترسی دارند. مسئله دیگر این است که وقتی شرکتهای هوش مصنوعی نتایج را در پستهای وبلاگ یا بیانیههای مطبوعاتی به جای مقالات داوریشده توسط همتایان بدون به اشتراک گذاشتن اطلاعات زیادی در مورد نحوه آموزش مدلها، اعلام میکنند، به علم آزاد آسیب میرسانند و باعث ایجاد هیاهو میشوند.
ما از جوامع ریاضی و سایر جوامع میخواهیم که این تهدیدها را کاهش دهند. انجمنهای دانشگاهی، آژانسهای تأمین مالی و ناشران باید در زمینه هوش مصنوعی برای علم تخصص ایجاد کنند. اعتبارسنجی توسط جامعه ریاضی، به عنوان مثال از طریق بررسی همتا، باید بخش کلیدی پذیرش پیشرفتهای علمی باشد. بررسی درخواستهای کمک هزینه باید ارزیابی کند که آیا یک پیشنهاد با ارزشهای علمی همسو هست یا خیر.
ریاضیدانان باید در بحثهایی مانند بحثهایی که میگویند ریاضیات توسط هوش مصنوعی حل خواهد شد و پیشرفتهای هوش مصنوعی در ریاضیات منجر به هوش عمومی مصنوعی خواهد شد، مشارکت کنند و دیدگاه علمی خود را به آنها ارائه دهند. چنین ادعاهای بیاساسی نه تنها توجه مردم را جلب میکند، بلکه میتواند از طریق گمانهزنیهای زودهنگام، اضطراب عمومی را نیز ایجاد کند. اما برای دیدن تهدیدات ناشی از فناوریهای فعلی هوش مصنوعی، نیازی به گمانهزنی نیست.
ریاضیات چیزی بیش از حل مسئله و رقابت است و نقش هوش مصنوعی در برخی از جنبههای این حوزه هنوز مشخص نیست. پیشرفت، از جمله توانایی هوش مصنوعی در حل مسائل دیرینهای که توسط ریاضیدان قرن بیستم، پل اردوش، فرموله شده است، از نظر علمی جالب است. اما به همان اندازه توسعه دادههای ریاضی، جستجوی توضیحات جایگزین برای نتایج شناخته شده، انتقال اطلاعات، توسعه نظریهها و ایجاد ارتباط درون و بین رشتهها و با جهان گستردهتر نیز مهم هستند.
تهدیدهای ناشی از هوش مصنوعی فراتر از ریاضیات است. ریاضیدانان باید با سایر دانشگاهیان، متخصصان، تامینکنندگان مالی، دولتها و مؤسسات بینالمللی همکاری کنند. سیاستگذاران باید به طور قانونی از حقوق نویسندگان محافظت کنند، برای تفسیر نتایج و کاهش هیاهو به دانشمندان مراجعه کنند، در زیرساختهای عمومی سرمایهگذاری کنند و صنعت هوش مصنوعی را تنظیم کنند. آموزش و سیاستهای علمی نیز نیاز به توجه دارند.
تنها یک تلاش هماهنگ توسط ریاضیدانان و دیگران میتواند از استقلال، شفافیت و قابل اطمینان بودن علم محافظت کند.
انتهای پیام
