خبرگزاری مهر - گروه جامعه: در سالهای اخیر، افزایش شوخیهای جنسی در آثار نمایش خانگی به یکی از موضوعات بحثبرانگیز فضای فرهنگی کشور تبدیل شده است. برخی این روند را بازتاب تغییرات فرهنگی جامعه میدانند و برخی دیگر آن را محصول رقابت پلتفرمها برای جذب و حفظ مخاطب ارزیابی میکنند.
در همین راستا، خبرنگار مهر با یاسر عرب، کارشناس و تسهیلگر اجتماعی به گفتوگو نشسته است. در این مصاحبه تلاش کردهایم یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات فرهنگی سالهای اخیر، یعنی افزایش شوخیهای جنسی در آثار نمایش خانگی، را از منظر جامعهشناختی و رسانهای بررسی کنیم.
در ادامه مشروح این گفتوگو را میخوانید.
در تولید سریالهای نمایش خانگی چه سازوکارهایی باعث شده بدن و جنسیت به یک ابزار تکراری برای ساخت کمدی تبدیل شود؟
عرب: بیشتر از اینکه بدن و جنسیت بهعنوان یک انتخاب خلاقانه وارد طنز شده باشد، با نوعی میانبُر در تولید مواجه هستیم. فشار تولید، کمبود ایده و منطق اقتصادی پلتفرمها باعث شده شوخیهای جنسی به سادهترین راه برای گرفتن خنده تبدیل شوند. وقتی نویسنده یا تیم تولید زیر فشار زمان و سفارش کار قرار دارد، بهجای طراحی موقعیتهای کمدی، به سراغ شوخیهایی میرود که سریعتر جواب میدهند. در چنین شرایطی، شوخی جنسی به کمهزینهترین ابزار تولید خنده تبدیل میشود.
از سوی دیگر، نوعی رابطه «مرغ و تخممرغ» نیز شکل گرفته است. وقتی اثری با اتکا به شوخیهای جنسی موفق میشود و بازخورد میگیرد، بهسرعت بهعنوان نمونهای موفق به دیگر تولیدکنندگان منتقل میشود و بهتدریج به شاخصی برای جذابیت، بازگشت سرمایه و سود تبدیل میشود و بر سایر تولیدات نیز اثر میگذارد.
افزایش این نوع شوخیها را باید نتیجه تغییرات فرهنگی جامعه دانست یا بیشتر محصول اقتصاد توجه و رقابت پلتفرمها برای نگه داشتن مخاطب است؟
عرب: این مسئله را نمیتوان صرفاً فرهنگی یا صرفاً اقتصادی دانست. تغییرات فرهنگی زمینه را فراهم میکند، اما این اقتصاد توجه و رقابت پلتفرمهاست که تعیین میکند کدام نوع شوخی بیشتر تکرار شود و به یک جریان غالب تبدیل شود.
برای مثال، وقتی یک مدل شوخی در چندین سریال موفق با استقبال مخاطبان مواجه میشود، دیگر تولیدکنندگان نیز همان الگو را در پیش میگیرند؛ زیرا …
