صدور حکم اعدام غیابی برای «حمیدتی» در سودان

به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، روزنامه «فایننشال‌تایمز» در گزارشی تحقیقی با عنوان «مزدورانی که در جنگ فراموش‌شده آفریقا می‌جنگند»، ابعاد شبکه‌ای را بررسی کرده که به گفته این روزنامه، صدها و احتمالاً هزاران نیروی خارجی را برای حضور در جنگ سودان سازماندهی کرده است.

تحقیق فایننشال‌تایمز عمدتاً بر روایت جنگجویانی که در این مأموریت‌ها حضور داشته‌اند، سوابق پرواز و سفر، تصاویر و ویدئوهای منتشرشده، داده‌های دیجیتال و تحلیل اطلاعات منابع باز استوار است. یافته‌های مستقلی از جمله تحقیقات دیده‌بان حقوق بشر نیز بخش‌هایی از مسیر انتقال جنگجویان از کلمبیا به امارات و سپس سودان و حضور آنان در کنار «نیروهای پشتیبانی سریع» را تأیید کرده است. 

  شبکه‌ای که از کلمبیا آغاز می‌شود

بر اساس تحقیقات فایننشال‌تایمز، حدود ۲ هزار کلمبیایی، عمدتاً نظامیان سابق و افرادی دارای تجربه جنگی، در قالب این شبکه جذب شده‌اند. شماری از جنگجویان به این روزنامه گفته‌اند شرکت امنیتی خصوصی «Global Security Services Group» یا GSSG مستقر در ابوظبی، در انتقال و به‌کارگیری آنان نقش محوری داشته است.

دیده‌بان حقوق بشر نیز در تحقیقی جداگانه اعلام کرده است شواهد موجود نشان می‌دهد GSSG صدها نیروی کلمبیایی را که ابتدا توسط شرکت‌های استخدامی در کلمبیا جذب شده بودند، برای اعزام به سودان به خدمت گرفته است. این سازمان همچنین از وجود ارتباطات گسترده میان GSSG و نهادهای حکومتی امارات سخن گفته است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز در دسامبر ۲۰۲۵ و آوریل ۲۰۲۶ چند فرد و شرکت فعال در شبکه جذب و اعزام نظامیان سابق کلمبیایی برای حمایت از نیروهای پشتیبانی سریع را تحریم کرد؛ هرچند در آن اقدامات، دولت امارات مستقیماً هدف تحریم قرار نگرفت.

  نخستین مسیر؛ از لیبی تا دارفور

به نوشته فایننشال‌تایمز، نخستین گروه‌های کلمبیایی از اواخر سال ۲۰۲۴ وارد منطقه شدند. یکی از مأموریت‌های اولیه آنان، کمک به ایجاد و حفاظت از مسیر لجستیکی انتقال تجهیزات از شرق لیبی به دارفور عنوان شده است.

یکی از جنگجویان سابق که فایننشال‌تایمز از او با نام مستعار «مانوئل» یاد کرده، از حرکت کاروان‌های زرهی در صحرای لیبی و تلاش برای پنهان‌کردن خودروها و نیروها از دید حملات هوایی سخن گفته است. به روایت او، نیروها در منطقه الکُفره در جنوب‌شرقی لیبی مستقر و آموزش داده می‌شدند و سپس به سمت سودان حرکت می‌کردند.

شواهد منتشرشده در سال ۲۰۲۴ نیز حضور کلمبیایی‌ها در کاروانی را که از لیبی وارد دارفور شده بود نشان داد. دیده‌بان حقوق بشر اعلام کرده تصاویر ضبط‌شده پس از متوقف‌شدن یکی از این کاروان‌ها، مدارک هویتی یک شهروند کلمبیایی و مقادیری مهمات را نشان می‌داد. 

«مانوئل» در گفت‌وگو با فایننشال‌تایمز گفت امارات هزینه بخش‌هایی از عملیات را تأمین می‌کرد و تسلیحات در اختیار نیروهای پشتیبانی سریع قرار می‌گرفت. او همچنین از مشاهده نیروهای بسیار کم‌سن‌وسال در میدان جنگ سخن گفته است؛ از جمله کودکانی که به گفته او برخی تنها حدود ۱۲ سال داشتند و در برابر دریافت غذا، سلاح حمل می‌کردند یا در عملیات شرکت داشتند.

گزارش‌های دیگری نیز استفاده از کودکان در جنگ سودان و حضور نیروهای کلمبیایی در آموزش برخی نیروهای وابسته به پشتیبانی سریع را مستند کرده‌اند. آسوشیتدپرس اخیراً روایت کودکانی را منتشر کرد که از اجبار به جنگیدن و حضور مربیان کلمبیایی سخن گفته‌اند. 

  بوساسو؛ حلقه دوم شبکه

فایننشال‌تایمز مسیر دیگری را نیز شناسایی کرده که از «بوساسو» در منطقه خودمختار پونتلند در شمال سومالی عبور می‌کند.

به گفته پنج جنگجویی که با این روزنامه گفت‌وگو کرده‌اند، بوساسو به یکی از مراکز اصلی لجستیکی، آموزشی و پزشکی این شبکه تبدیل شده بود. برخی نیروها پس از انتقال به این منطقه با هواپیماهای قدیمی روسی به سمت سودان حرکت کرده و سپس در فرودگاه نیالا و اردوگاه‌های صحرایی مستقر می‌شدند.

یکی از جنگجویان بوساسو را نه فقط نقطه‌ای برای اعزام نیرو به سودان، بلکه مرکزی برای انتقال جنگجویان به سایر درگیری‌های آفریقا توصیف کرده است. او گفته در این محل علاوه بر کلمبیایی‌ها، نیروهایی از پرو، آفریقای جنوبی و کشورهای دیگر آمریکای لاتین را نیز دیده است.

به روایت شاهدان، حدود ۲۰۰ نفر به‌طور همزمان در این منطقه آموزش می‌دیدند. برخی از افرادی که با فایننشال‌تایمز گفت‌وگو کرده‌اند نیز گفته‌اند اجساد شماری از جنگجویان کشته‌شده، گاه برای ماه‌ها در سردخانه‌های بوساسو نگهداری می‌شد تا امکان انتقال آنها فراهم شود.

  از ابوظبی تا میدان جنگ؛ آموزش پهپادی و پدافندی

یکی از مهم‌ترین بخش‌های تحقیق فایننشال‌تایمز به آموزش نیروهای متخصص مربوط می‌شود.

بر اساس این گزارش، حدود ۳۰۰ نیروی متخصص بین ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۵ به صورت مخفیانه در زمینه هدایت پهپادها، پدافند هوایی و سامانه‌های راداری آموزش دیده و سپس به سودان اعزام شده‌اند.

چند جنگجو، پایگاه «غیاثی» در ابوظبی را یکی از محل‌های اصلی این آموزش‌ها معرفی کرده‌اند. آنها گفته‌اند پس از ورود، نیروها به گروه‌های تخصصی پهپاد، پدافند هوایی و رادار تقسیم می‌شدند و آموزش‌هایی را از مربیان GSSG و افرادی با لباس نظامی امارات دریافت می‌کردند.

این بخش از روایت فایننشال‌تایمز با یافته‌های دیده‌بان حقوق بشر نیز همخوانی دارد. این سازمان با بررسی و مکان‌یابی تصاویر و ویدئوهای منتشرشده توسط نیروهای کلمبیایی، حضور آنان در پایگاه غیاثی و یک تأسیسات نظامی در «الوثبه» در امارت ابوظبی را تأیید کرده است. یکی از نیروهای مورد مصاحبه دیده‌بان حقوق بشر نیز گفته بود پس از ورود به امارات بدون ثبت معمول مهر گذرنامه، مستقیماً به غیاثی منتقل و توسط اتباع اماراتی آموزش داده شده است. 

  کلمبیایی‌ها در نبرد الفاشر

به نوشته فایننشال‌تایمز، گروه دیگری از نیروهای کلمبیایی مستقیماً در نبرد «الفاشر» در کنار نیروهای پشتیبانی سریع حضور داشته‌اند؛ شهری که سقوط آن در اکتبر ۲۰۲۵ با گزارش‌های گسترده‌ای از کشتار و نقض حقوق غیرنظامیان همراه شد.

تصاویر ارائه‌شده به این روزنامه، کلمبیایی‌هایی را در نزدیکی مناطق درگیری نشان می‌دهد. طبق روایت جنگجویان، دست‌کم سه کلمبیایی در این عملیات کشته و دو نفر زخمی شدند و اعضای برخی واحدها پس از سقوط الفاشر پاداش‌های قابل‌توجهی دریافت کردند.

دیده‌بان حقوق بشر نیز تصاویر و ویدئوهایی را تأیید کرده که حضور نیروهای کلمبیایی در الفاشر و همراهی آنان با نیروهای پشتیبانی سریع را نشان می‌دهد. گزارش این سازمان می‌گوید برخی از این نیروها در زمانی در منطقه حضور داشتند که پشتیبانی سریع پس از تصرف شهر مرتکب کشتار و تخلفات گسترده شد. 

فایننشال‌تایمز در عین حال تأکید کرده است که نمی‌توان همه روایت‌های جنگجویان درباره آنچه در میدان رخ داده را به‌طور مستقل تأیید کرد و اکثر نیروهای مصاحبه‌شده، مشارکت مستقیم خود در جنایات علیه غیرنظامیان را رد کرده‌اند.

  ردپای دیجیتال؛ از ابوظبی تا گورهای جمعی

تحلیل داده‌های دیجیتال یکی دیگر از پایه‌های این تحقیق است.

«جاستین لینچ»، رئیس گروه تحقیقاتی Conflict Insights، گفته است بررسی ردپای دیجیتال تلفن‌ها و حساب‌های مرتبط با جنگجویان، نقاطی در ابوظبی را با حضور این نیروها در میدان نبرد الفاشر مرتبط کرده است.

این گروه همچنین از شناسایی یک زنجیره لجستیکی مستمر خبر داده که به گفته محققان، از امارات آغاز شده و از مسیر بوساسو، الکُفره و نیالا به مناطق درگیری در دارفور و الفاشر می‌رسد.

یافته‌های مشابهی در تحقیقات بین‌المللی دیگر نیز مطرح شده است. رویترز در ماه ژوئیه گزارش داد کارشناسان سازمان ملل به شواهدی دست یافته‌اند که نشان می‌دهد هواپیماهایی در شبکه‌های لجستیکی منطقه‌ای برای انتقال سلاح، پهپاد و نیرو به پشتیبانی سریع مورد استفاده قرار گرفته‌اند؛ مسیرهایی که سودان، چاد، لیبی و سومالی را به یکدیگر متصل می‌کنند.

  مزدورانی از چند قاره

اگرچه کلمبیایی‌ها بخش اصلی شبکه بررسی‌شده توسط فایننشال‌تایمز را تشکیل می‌دهند، جنگجویان مصاحبه‌شده از حضور نیروهایی با ملیت‌های مختلف از جمله اوکراین، روسیه، آفریقای جنوبی، اسپانیا، پاناما و چند کشور آمریکای لاتین سخن گفته‌اند.

برخی نیروهای جذب‌شده حتی سابقه فعالیت در شبکه‌های قاچاق مواد مخدر داشته‌اند. به گفته منابع مورد استناد فایننشال‌تایمز، در برخی موارد این افراد به دلیل تجربه رزمی تازه‌تر و مهارت بیشتر در استفاده از تجهیزات و تسلیحات جدید، برای استخدام جذاب‌تر از نظامیان بازنشسته قدیمی ارزیابی می‌شدند.

با این حال، شبکه بدون مشکل نیز نبوده است. شماری از جنگجویان از تأخیر طولانی در پرداخت حقوق خبر داده‌اند که در مواردی به اعتراض، شورش یا ترک مأموریت انجامیده است. یکی از روایت‌ها حاکی است پس از مسدود شدن مسیر انتقال پول توسط یک بانک کلمبیایی، به نیروها گفته شد وجوه مورد نیاز به صورت نقدی و با هواپیما منتقل خواهد شد.

  روایت «لوئیس» از حمله به فرودگاه نیالا

یکی دیگر از جنگجویانی که فایننشال‌تایمز او را «لوئیس» معرفی کرده، گفته است ارتش سودان در سال ۲۰۲۵ هواپیمایی ازکارافتاده را در فرودگاه نیالا هدف قرار داد و در این حمله ده‌ها نفر کشته شدند.

او می‌گوید حدود ۵۰ نفر جان باختند و خودش در دفن شماری از اجساد مشارکت داشته است. فایننشال‌تایمز تصریح کرده که همه جزئیات این روایت‌ها به‌طور مستقل قابل تأیید نبوده‌اند.

  امارات چه می‌گوید؟

دولت امارات اتهام حمایت نظامی از نیروهای پشتیبانی سریع و سازماندهی اعزام مزدوران به سودان را رد کرده است.

وزارت خارجه امارات در واکنش به تحقیقات مشابه اعلام کرده است این کشور اجازه نمی‌دهد از خاک آن برای «استخدام، آموزش، تأمین مالی یا عبور جنگجویان خارجی» به مقصد هیچ درگیری، از جمله سودان، استفاده شود و هر شخص یا شرکت خصوصی که بدون مجوز دولت چنین اقدامی انجام دهد، قوانین امارات را نقض کرده است. 

ابوظبی همچنین بارها ادعای ارسال سلاح برای طرف‌های جنگ سودان را رد کرده و گفته است از هیچ‌یک از طرف‌های درگیری حمایت نمی‌کند و خواهان آتش‌بس و راه‌حل سیاسی است.