حوزه امام و رهبری
به گزارش گروه امام و رهبری خبرگزاری تسنیم، دکتر مهدی ابراهیمی مدرس دانشگاه، در یاداشتی با عنوان «از خون سیاوش تا خون رهبر شهید؛ کینخواهی مشروع برای بازسازی هویت ملی» نوشت: یکی از مهمترین و برجستهترین مفاهیم در ادبیات حماسی ایران، بهویژه در شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی، مفهوم «کینخواهی» و نهاد انتقام از دشمن است؛ مفهومی که در سراسر این اثر سترگ، نه به عنوان رفتار فردی و برخاسته از خشم و هیجان، بلکه به مثابه سازوکاری برای اعاده حق، مقابله با بیداد و بازگرداندن نظم آسیبدیده اجتماعی و سیاسی ظهور یافته است. در جهانبینی حماسی ایرانیان، هنگامی که ظلم بر پیکره جامعه مستولی میشود و قدرت از مدار داد و خرد فاصله میگیرد، خصوصا زمانی که مردم یا قهرمانان ایشان مظلومانه کشته و شهید میشوند، کینخواهی در معنای اصیل خود، به معنای تلاشی برای احیای عدالت و جلوگیری از به فراموشی سپرده شدن مظلومیت، ظاهر و هویدا میشود. از همین رو، کینکشی و انتقامجویی در اندیشه ایرانی، هنگامی که در مسیر حقطلبی و دادخواهی قرار میگیرد، از یک واکنش طبیعی اجتماعی فراتر رفته و به بخشی از حافظه تاریخی و وجدان جمعی یک ملت تبدیل میشود. بر همین اساس، بررسی پیشینه نهاد انتقام در ادب فارسی، صرفاً بازخوانی یک مفهوم حماسی نیست، بلکه مطالعه بخشی از اندیشه سیاسی و اجتماعی ایرانیان درباره نسبت میان قدرت، عدالت، مسئولیت تاریخی و ضرورت پاسخگویی در برابر ظلم است. امری که در شرایط حاد و منازعات سیاسی نظامی منطقهای کنونی، از جایگاه و اهمیت بیشتری برخوردار است.
با مراجعه به متون کهن فارسی، نخستین جلوه این مفهوم را باید در ابتدای روایت شاهنامه و در داستان کیومرث، نخستین پادشاه ایرانی، و خونخواهی فرزند او سیامک جستوجو کرد؛ روایتی که در حقیقت اولین تصویر از پیوند میان شهادت، سوگ و کینخواهی در حافظه اسطورهای ایرانیان است. سیامک، فرزند کیومرث، به دست دیو، که نماد نخستین رویارویی خیر و شر در جهان فردوسی است، کشته میشود و این فقدان، نخستین سوگ بزرگ در تاریخ اسطورهای ایران را رقم میزند. اما این سوگ به اندوهی خاموش و منفعل محدود نمیماند؛ بلکه به عزمی استوار برای دادخواهی و مقابله با نیروی شر تبدیل میشود. کیومرث، با وجود جایگاه پادشاهی و در شرایط کهنسالی، …
