سیاسی
گروه سیاسی خبرگزاری تسنیم-زینب امیدی : حضور پرشمار و میلیونی مردم در مراسم تشییع پیکر امام شهید، علاوه بر بازتاب گسترده در داخل کشور، به یکی از مهمترین موضوعات مورد توجه تحلیلگران سیاسی و اجتماعی تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان این حضور را نمادی از سرمایه اجتماعی، انسجام ملی و ناکامی راهبردهای دشمن در جنگ روایتها میدانند.
حمزه علیپور، دبیر دپارتمان غرب آسیا اندیشکده روابط بینالملل و مدرس دانشگاه، در گفتوگو با خبرنگار تسنیم، با تبیین ابعاد جامعهشناختی و ژئوپلیتیکی این رویداد، از تأثیر آن بر همبستگی ملی، شکست پروژه انزوای ایران و الزامات تبدیل این سرمایه اجتماعی به ظرفیتهای پایدار سخن گفته است.
تسنیم: تشییع پیکر امام شهید را از منظر جامعهشناسی سیاسی چگونه میتوان تحلیل کرد؟
علیپور: به نظر من تشییع پیکر امام شهید باید در چهارچوب نظریه همبستگی مکانیکی دورکیم تحلیل شود؛ جایی که یک جامعه در لحظات بحرانی، با بروز احساسات جمعی شدید، مرزهای درونی را کنار میزند و به مثابه یک کل واحد ظاهر میشود. تشییع رهبر شهید به نظر من دو کارکرد اساسی داشت. کارکرد نخست، کارکرد درونی یا همان بازتولید اجتماعی بود.
بر اساس نظریه سرمایه اجتماعی رابرت پاتنام، حضور میلیونی مردم اعتماد افقی میان اقشار مختلف جامعه و اعتماد عمودی به نهادهای نظام را به بالاترین سطح ممکن رساند. این سطح از مشارکت را در ادبیات علوم سیاسی میتوان مشارکتی فراجناحی دانست که نشاندهنده انسجامی فراتر از منافع گروهی است.
*تشییع امام شهید یک «همپیماننامه ملی» بود
کارکرد دوم، کارکرد بیرونی این مراسم بود؛ یعنی شکست پروژه انزوای ایران. دشمن در جنگ 40 روزه یکی از محورهای اصلی راهبرد خود را بر جنگ روایتها و انزوای دیپلماتیک ایران متمرکز کرده بود، اما تصاویر منتشرشده از تشییع حضرت آقا، حتی در رسانههای غربی مانند بیبیسی و سیانان، به تعبیر من «اثر تصویر معکوس» ایجاد کرد؛ یعنی آنچه دشمن بهعنوان صحنه فروپاشی طراحی کرده بود، به صحنههای اتحاد و اقتدار ملی تبدیل شد و عملاً ناتوی رسانهای غرب را در القای روایت خود ناکام گذاشت.
این مراسم صرفاً یک وداع نبود، بلکه یک همپیماننامه ملی در برابر تهدید بیرونی …
