بین الملل
به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، پیگیری مکرر رسانهها و مطبوعات یونانی نشان داد، آن وعدههایی که ترامپ در نشست سران ناتو در آنکارا به اردوغان داده بود، تنها مشتی لفاظی سیاسی و توخالی هستند.
ترامپ گفته بود که تحریمهای نظامی علیه ترکیه را بر میچیند و روند بازگرداندن ترکیه به لیست خریداران هواپیمای جنگنده اف 35 را نیز پیگیری میکند. اما چند گزارش ویژه روزنامه کاتیمرینی چاپ آتن پایتخت یونان، سست بودن این وعدهها را آشکار کرد.
این روزنامه یونانی به اسنادی دست یافته که نشان میدهد وسلی بل، نماینده دموکرات کنگره در نامهای به وزارت امور خارجه آمریکا، خواهان پاسخگویی درباره فروش اف 35 به ترکیه شده است.
در پاسخی که توسط دفتر امور قانونگذاری وزارت امور خارجه تهیه شده، به این اشاره شده که ترکیه هنوز شرایط مقرر در قانون آمریکا برای پیوستن مجدد به برنامه اف 35 را برآورده نکرده است.
به نظر میرسد پاسخ وزارت امور خارجه پس از نامهای چهار صفحهای که در 10 ژوئیه توسط 10 عضو دموکرات مجلس نمایندگان به رئیس جمهور دونالد ترامپ ارسال شد، ارسال شده است.
در آن نامه، نمایندگان کنگره با لغو تحریمهای نظامی مخالفت کرده و پای چند موضوع مهم را به میان کشیدند:
تکلیف نهایی موشکهای روسی اس400 در ترکیه،
روابط سیاسی و مالی ترکیه و حماس،
اقدامات مالی هالک بانک ترکیه،
روابط شخصی و خانوادگی ترامپ با ترکیه.
اعضای کنگره خواستار توضیح در مورد هدف و محتوای جلسهای شدند که گفته میشود در سپتامبر 2025 در استانبول بین پسر ترامپ، دونالد ترامپ جونیور و رئیس جمهور ترکیه برگزار شده است.
در این نامه درخواست شده که منافع تجاری موجود خانواده ترامپ و خانواده سفیر تام باراک در ترکیه و ارتباطات احتمالی آنها با شرکتهای دولتی ترکیه اظهار شود. در این نامه از ترامپ و پسرش درخواست شده که تمام سوابق مربوط به تعاملات شخصی یا رسمی خود با اردوغان و دولت ترکیه را به کنگره ارائه دهند.
وزارت امور خارجه آمریکا در پاسخ به نماینده دموکرات کنگره اعلام کرده که ارزیابی فعالیتهای مالی حماس در ترکیه، موضوع مهمی است و تحریمها علیه ساختارهای مرتبط با حماس و سازمانهای امدادی، ادامه خواهد یافت.
این وزارتخانه مدعی شده که سازمانهای امدادی، راهی برای انتقال پول به شاخه نظامی حماس هستند. در نامه مزبور آمده است: «استفاده حماس از شبکههای مالی ثبت نشده و صرافیهای بدون مجوز در ترکیه برای دسترسی به منابع مالی همچنان نگرانکننده است. ما مصمم هستیم که این جریانهای مالی غیرقانونی را قطع کنیم».
البته این اولین باری نیست که آمریکا اتهاماتی را علیه شبکههای مالی حماس در ترکیه مطرح میکند. وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیهای که در ماههای اولیه سال 2026 منتشر کرد، ادعا کرد که برخی از انجمنهای مستقر در ترکیه بخشی از شبکه کمکهای مالی بینالمللی حماس بودهاند و به رسیدن منابع جمعآوریشده به شاخه نظامی این سازمان کمک کردهاند.
در این بیانیه اشاره شده بود که انجمن حمایت از غازی، حیات یولو و دستان سفید فلسطینی در ترکیه فعالیت میکنند. برنامه «پاداش برای عدالت»، وابسته به وزارت امور خارجه ایالات متحده، همچنین ادعا میکند که سبد سرمایهگذاری بینالمللی حماس، به ارزش صدها میلیون دلار، شامل شرکتهایی است که در ترکیه فعالیت میکنند.
این برنامه اعلام کرده که برای اطلاعاتی که منجر به کشف سازوکارهای مالی حماس شود، تا 10 میلیون دلار پاداش تعیین میکند.
ترکیه و نظم منطقه
رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه در چند ماه اخیر، بارها اعلام کرده که یک نظم نوین در منطقه در حال شکلگیری است و ترکیه نیز در این نظم، جایگاه ویژهای خواهد داشت.
اما شواهد کنونی نشان دهنده این است که از نگاه واشنگتن، حضور ترکیه در معماری امنیتی غرب، مستلزم ایفای نقش چندمحوری خواهد بود.
به باور تحلیلگران روابط بین الملل، آمریکا به دنبال محدود کردن استقلال استراتژیک ترکیه است. از نگاه بسیاری از تصمیمگیرندگان آمریکایی، مشکل اصلی اردوغان این نیست که ترکیه قوی شده، بلکه معضل را در این میبینند که ترکیه علیرغم عضویت در ناتو، سیاست خارجی کاملاً مستقل از غرب دنبال میکند.
از این گذشته، مساله حماس برای آمریکا اهمیت راهبردی دارد و بعد از جنگ غزه، مسئله حماس برای واشنگتن تبدیل شده به یک شاخص اعتماد. بنابراین، از دید آمریکا، اگر آنکارا میانجی باشد، میتوان آن را اقدامی ارزشمند دانست. ولی اگر آنکارا به حماس فضای سیاسی بدهد، مشکل امنیتی ایجاد میکند.
از دید تحلیلگران «مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی» (CSIS)، ترکیه برای ناتو حیاتی است. چرا که کنترل تنگهها، دریای سیاه، سوریه و مهاجرت بدون ترکیه دشوار است. اما رفتار آنکارا باعث شده رابطه آمریکا-ترکیه پیچیده شود.
این موسسه معتقد است که ترکیه را نمیتوان کنار گذاشت، اما در عین حال، نمیتوان او را بدون شرط پذیرفت.
در همین حال در گزارش شورای آتلانیتک آمده که ترکیه میتواند پل میان غرب و جهان غیرغربی باشد. اما اگر بیش از حد به روسیه، چین یا شبکههای اسلامگرای منطقه نزدیک شود، تبدیل به یک بازیگر مشکلزا میشود.
ولی اندیشکده موسوم به موسسه واشنگتن دیدگاه سختگیرانهتری دارد و میگوید: «ترکیه هنوز مهم است، اما سیاست منطقهای اردوغان با منافع اسرائیل و برخی متحدان آمریکا در تضاد قرار گرفته است».
اغلب این اندیشکدهها، برای دولت ترامپ، نوعی از استراتژی در قبال ترکیه را پیشنهاد میدهند که به طور همزمان، مبتنی بر دو عنصر است: فشار + همکاری.
آینده روابط
بسیاری از تحلیلگران ترکیه بر این باورند که تبدیل رابطه سیاسی و دیپلماسی به نوعی پیوند دوستانه و رفیقانه و نادیده گرفتن مبانی نهادی و ساختاری، یکی از ایرادهای جدی اردوغان است.
آنها میگویند: اردوغان بر مفهوم «رفاقت» زیادی حساب باز کرده و علاوه بر ضرورتهای نهادی و مشورتی، واقعیتهای عینی را هم نادیده میگیرد.
اردوغان در مجموع به دنبال تحقق سناریوی ارتباط نزدیک و «معامله بزرگ» با آمریکا است. ولی رسیدن به چنین چیزی، مستلزم تغییر جدی در نگرش ترکیه به حماس، فلسطین و رژیم صهیونیستی اسرائیل است.
از دید تحلیلگران واقع گرا، رسیدن به نوعی از «ائتلاف سرد» بین آمریکا و ترکیه، محتملتر است. در این وضعیت، همکاری ادامه دارد، اما اعتماد پایین است. یعنی ترکیه به عنوان عضو ناتو همچنان دوست آمریکا است.
با این حال، واشنگتن به دنبال جایگزینهایی در یونان، رومانی و شرق مدیترانه خواهد بود و از دیگر سو، آنکارا هم روابط با روسیه، چین و کشورهای خلیج فارس را حفظ میکند.
اندیشکدهها و رسانههای نزدیک به حزب عدالت و توسعه، مداوماً به این سوال میپردازند که آیا ترکیه قرن بیستویکم یک قدرت منطقهای درون نظم غرب خواهد بود یا یک قدرت مستقل بین غرب و شرق؟ آن طور که پیداست، اردوغان در مسیری حرکت کرده که نه به معنای خروج از غرب و نه به مثابه پذیرش کامل قواعد غرب است.
در پایان باید گفت، بر اساس شواهد فعلی، میتوان به وضوح این واقعیت را مشاهده کرد که تیم دونالد ترامپ درباره اعطای هر نوع امتیاز به ترکیه، خواهان همسویی و مطابقت کامل است. در نتیجه در صورت عدم انطباق سیاستهای ترکیه درباره پروندههای مهم و حساسی مانند فلسطین، بسیار بعید است که اف 35 به آنکارا تحویل داده شود.
چنین چیزی به این معنی است که دولت ترامپ، به دنبال مهار سیاست منطقهای ترکیه است و میخواهد با دادنِ برخی امتیازات نه چندان مهم، ترکیه را به عنوان یک پیرو و همکاری همیشگی در کنار خود ببیند.
انتهای پیام/
