سیاسی
به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری تسنیم، پنجم مردادماه، سالمرگ محمدرضا پهلوی، آخرین شاه ایران است که در 60 سالگی در بیمارستان نظامی معادی قاهره در مصر مُرد؛ وی نیز مانند سرنوشت سه پادشاه پیش از خود، در خارج از کشور براثر فرار یا تبعید از دنیا رفت.
علت رسمی مرگ، عوارض ناشی از لنفوم غیرهوچکین (سرطان سیستم لنفاوی) و پیامدهای جراحیهای متعدد و عفونتهای پس از آن اعلام شد. او از سال 1974 به این بیماری مبتلا بوده اما ابتلای وی برای سالها حتی از بسیاری از مقامات ارشد آمریکایی نیز پنهان نگه داشته شده بود.
یکماه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، شاه با فرار از ایران دورانی از آوارگی را تجربه کرد؛ او به ترتیب به مصر، مراکش، باهاما، مکزیک، آمریکا، پاناما و سرانجام دوباره به مصر رفت. در این مدت، دولت آمریکا که طی دههها اصلیترین حامی سیاسی و نظامی رژیم پهلوی بود، بهدلیل بحران گروگانگیری سفارت آمریکا در تهران، تلاش کرد فاصله خود را با شاه حفظ کند.
اسناد رسمی مجموعه روابط خارجی ایالات متحده (FRUS) نشان میدهد که از تابستان 1980، همزمان با وخامت حال شاه، مهمترین دغدغه کاخ سفید نه وضعیت شخصی او، بلکه پیامدهای سیاسی مرگ وی بر بحران گروگانهای تسخیر لانه جاسوسی آمریکا بود.
حتی پیش از درگذشت شاه، شورای امنیت ملی آمریکا سناریوهای مختلفی را برای مراسم تشییع بررسی کرده بود؛ در یکی از یادداشتهای محرمانه وزارت خارجه آمریکا تصریح شده بود که واشنگتن باید میان احترام شخصی به شاه و حضور رسمی در مراسم تفاوت قائل شود؛ زیرا هرگونه حضور پررنگ مقامات آمریکایی میتواند آثار منفی بر روابط با ایران داشته باشد.
پس از مرگ شاه، انور سادات دیکتاتور وقت مصر، اعلام کرد که برای دوست قدیمی خود مراسم تشییعی با تشریفات نظامی برگزار خواهد کرد. با این حال، دولت آمریکا در ابتدا حتی با حضور سفیر خود در مراسم نیز موافق نبود. در تلگرام رسمی روی آترتون سفیر آمریکا در قاهره به واشنگتن و اعلام تشییع رسمی برای شاه، جیمی کارتر شخصاً در حاشیه سند نوشت: "آترتون در مراسم شرکت نکند. پرچم آمریکا هم برافراشته نشود."
این دستور نشان میدهد که کاخ سفید بعد از فرار شاه، حتی نمیخواست هیچ نشانهای از حمایت رسمی از دیکتاتور پهلوی دیده …
