مسیر ایران به سوی مدار ژئو؛ از ناهید 3 تا پرتابگرهای سنگین - تسنیم

اجتماعی

به گزارش خبرنگار فضا و نجوم خبرگزاری تسنیم، صنعت فضایی ایران بازتاب‌دهنده تصویری از یک صنعت لبه‌دانش است که علی‌رغم شرایط جنگی اخیر و مواجهه با آسیب‌های زیرساختی، از مرحله «توسعه آزمایشگاهی و پرتاب تک‌ماهواره» عبور کرده است.

تمرکز راهبردی این سازمان اکنون بر دستیابی به مدار ژئو (GEO)، توسعه منظومه‌های ماهواره‌ای با قابلیت ارتباط شبکه‌ای، ورود هدفمند بخش خصوصی به لایه‌های پرریسک فناوری و بهره‌گیری از «دیپلماسی داده» جهت مدیریت کلان اقتصادی و منابع آب کشور استوار است.

1. وضعیت کنونی صنعت فضایی ایران

صنعت فضایی ایران در یک نقطه عطف و گذار پارادایمی قرار دارد؛ این صنعت از یک ساختار صرفاً تحقیقاتی و دولتی، در حال تبدیل شدن به یک اکوسیستم اقتصادی و کاربردی است که به طور مستقیم با مفاهیمی نظیر اقتصاد دیجیتال، مدیریت بحران و دیپلماسی فناوری گره خورده است. وضعیت کنونی این صنعت را می‌توان در چندین محور بنیادین مورد واکاوی قرار داد.

در وهله نخست، راهبرد «توزیع صنعت و تمرکززدایی زیرساختی» به عنوان دکترین اصلی سازمان فضایی در شرایط کنونی برجسته است. به دلیل قرارگیری کشور در شرایط جنگی، رویکرد توسعه زیرساخت‌ها از تمرکز در یک یا دو نقطه جغرافیایی خاص، به سمت ایجاد شبکه‌ای گسترده از ایستگاه‌های کنترل متحرک، سیار و توزیع‌شده در سراسر کشور تغییر یافته است.

این تغییر استراتژی نه تنها تاب‌آوری سیستم فضایی کشور را در برابر ضربات افزایش می‌دهد، بلکه با پراکنده کردن ایستگاه‌های دریافت داده، بازه زمانی دسترسی به ماهواره‌ها را به حداقل رسانده و سرعت تست‌های مداری را به شدت بهبود می‌بخشد.

از منظر بلوغ فناورانه، صنعت فضایی ایران در مقطع کنونی از فاز اثبات فناوری (Technology Demonstration) در پرتابگرهای کلاس سبک و متوسط عبور کرده و وارد مرحله «تکرار موفقیت» و قابلیت اتکای عملیاتی شده است.

پرتابگرهایی نظیر قائم و سیمرغ اکنون به پلتفرم‌هایی تبدیل شده‌اند که مسیر را برای آزمایش فناوری‌های بسیار پیچیده‌تر، از جمله تزریق چندگانه (Multiple Injection) و ارسال محموله به مدارهای فراتر از لئو هموار کرده‌اند. در بخش ماهواره نیز، دستیابی به کنترل وضعیت پایدار در مدار و عملکرد موفقیت‌آمیز ترانسپوندرهای …