در سالهای اخیر، مفهوم «مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR)» به یکی از مهمترین مباحث مدیریت، حکمرانی، توسعه پایدار و سیاستگذاری عمومی تبدیل شده است. با این حال، یکی از ابعاد کمتر مورد توجه این حوزه، مسئولیت شرکتها در قبال فرهنگ، هنر، خلاقیت و میراث فرهنگی است؛ حوزهای که تاکنون در ادبیات مدیریت و کسبوکار، چارچوب نظری منسجم و مستقلی نداشت.
اکنون با انتشار کتاب «مسئولیت فرهنگی شرکتی؛ واکاوی نقش شرکتها در تعالی فرهنگ، هنر و معماری»، این خلأ مهم در ادبیات علمی و مدیریتی فارسی تا حد زیادی برطرف شده است. این اثر که نخستین بار در سال ۲۰۲۲ توسط انتشارات معتبر Routledge منتشر شد، نخستین کتاب جامع جهان است که مفهوم جامعتری مسئولیت فرهنگی شرکتی (Corporate Cultural Responsibility) را بهصورت نظاممند تبیین و چارچوب نظری و عملی آن را ارائه میکند. این اثر که در نوع خود اولین نمونه در این حوزه مطالعاتی و کاربردی محسوب میشود، در پی فرهنگسازی و ایجاد یک پارادایم شیفت در نگاه سازمانها به مقوله فرهنگ و هنر است.
این کتاب از یک پرسش بنیادین آغاز میشود: آیا مسئولیت شرکتها تنها به سودآوری و توجه به منافع سهامداران، اشتغال، محیطزیست و فعالیتهای خیریه محدود میشود یا بنگاههای اقتصادی در قبال فرهنگ، هنر، معماری، خلاقیت و هویت فرهنگی جامعه نیز مسئولیت دارند؟
مایکل بزدک با تکیه بر دهها سال تجربه حرفهای در شرکت Johnson & Johnson و پژوهشهای گسترده تاریخی و مدیریتی، بر این باور است که که فرهنگ نباید در حاشیه مسئولیت اجتماعی شرکتها قرار گیرد؛ بلکه باید به یکی از ارکان اصلی راهبردهای توسعه پایدار سازمانها تبدیل شود. او نشان میدهد که حمایت از هنر، طراحی، معماری، صنایع خلاق و نهادهای فرهنگی، صرفاً اقدامی خیرخواهانه نیست، بلکه نوعی سرمایهگذاری راهبردی برای توسعه سرمایه اجتماعی، نوآوری، اعتبار سازمانی، مشارکت کارکنان و خلق ارزش پایدار برای جامعه است.
یکی از مهمترین نوآوریهای این کتاب، معرفی مفهوم «مسئولیت فرهنگی شرکتی» بهعنوان توسعهای نوین بر نظریه مسئولیت اجتماعی شرکتی است. در این نگاه، شرکتها تنها تولیدکننده کالا و خدمات نیستند؛ بلکه کنشگران اجتماعی و فرهنگیاند که میتوانند در حفظ میراث فرهنگی، ارتقای هنر، حمایت از خلاقیت، توسعه صنایع فرهنگی، تقویت هویت اجتماعی و افزایش کیفیت زندگی شهروندان نقشی تعیینکننده ایفا کنند. کتاب با بررسی تجربه شرکتهای بزرگ جهان نشان میدهد چگونه سرمایهگذاری در فرهنگ و هنر میتواند به بهبود برند، افزایش اعتماد عمومی، توسعه سرمایه انسانی، ارتقای نوآوری و تقویت مسئولیتپذیری سازمانی منجر شود.
نویسنده تنها به مباحث نظری بسنده نمیکند، بلکه با استفاده از مطالعات موردی متعدد، تجربه شرکتهای بزرگ و معتبر جهان را در حمایت از فرهنگ، هنر، طراحی و معماری بررسی میکند. کتاب نشان میدهد که چگونه بنگاههای اقتصادی میتوانند از طریق سیاستگذاری فرهنگی، مشارکت با نهادهای هنری، حمایت از هنرمندان، ایجاد مجموعههای هنری، سرمایهگذاری در طراحی و معماری و توسعه فضاهای فرهنگی، ارزشی پایدار برای جامعه و خود سازمان خلق کنند.
«مسئولیت فرهنگی شرکتی» صرفاً کتابی درباره هنر نیست؛ بلکه اثری میانرشتهای در حوزههای مدیریت، مسئولیت اجتماعی، فرهنگ، سیاستگذاری عمومی، اقتصاد فرهنگ، معماری، ارتباطات، مدیریت هنر و توسعه پایدار است. مطالعه این کتاب برای مدیران عامل و اعضای هیئتمدیره شرکتها، مدیران روابط عمومی، برند و مسئولیت اجتماعی، سیاستگذاران فرهنگی و اقتصادی، مدیران صنایع فرهنگی و خلاق، فعالان حوزه فرهنگ، هنر و معماری ارزشمند است. همچنین استادان و دانشجویان رشتههای مدیریت، ارتباطات، مطالعات فرهنگی، مدیریت هنر، اقتصاد فرهنگ، معماری و علوم اجتماعی و پژوهشگران حوزه توسعه پایدار و حکمرانی فرهنگی نیز میتوانند از این کتاب برای پیشبرد حوزههای مطالعاتی و پژوهشی خود بهره گیرند.
اعتبار این کتاب تنها به محتوای آن محدود نمیشود. پیش از انتشار، شماری از برجستهترین استادان، مدیران ارشد شرکتهای بینالمللی، متخصصان هنر، معماری و مسئولیت اجتماعی، این اثر را کتابی «ضروری»، «پیشگام»، «نوآورانه» و «بهموقع» توصیف کردهاند؛ اثری که میتواند گفتوگوی میان کسبوکار، فرهنگ و جامعه را وارد مرحلهای تازه کند.
انتشار این کتاب را میتوان گامی مهم برای توسعه فرهنگ مسئولیتپذیری و مسئولیتپذیری فرهنگی در ایران قلمداد کرد. در شرایطی که نقش بخش خصوصی در توسعه فرهنگی کشور بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است، انتشار این کتاب میتواند زمینهساز شکلگیری ادبیات جدیدی در مدیریت فرهنگی، مسئولیت اجتماعی شرکتها و سیاستگذاری توسعه باشد.
پیام اصلی این اثر، معرفی یک پارادایم نو در مدیریت معاصر است؛ پارادایمی که نشان میدهد فرهنگ، هنر و خلاقیت نه هزینه، بلکه سرمایهای راهبردی برای توسعه پایدار، ارتقای سرمایه اجتماعی، نوآوری سازمانی و ساختن آیندهای انسانیتر است.
بیتردید، مطالعه این کتاب میتواند برای مدیران شرکتها، دانشگاهیان، پژوهشگران، سیاستگذاران و تمامی علاقهمندان به توسعه فرهنگ و مسئولیتپذیری اجتماعی، دریچهای تازه به یکی از مهمترین مباحث نوظهور مدیریت و حکمرانی در جهان امروز بگشاید.
۲۴۲۲۴۲
کد مطلب 2253545
