قدیمی‌ترین سلاح جهان کدام است؟

به گزارش خبرنگار سیتنا، تداوم قطعی‌های برق در نقاط مختلف کشور، بار دیگر وضعیت باتری‌های پشتیبان سایت‌های تلفن همراه را به یکی از موضوعات مهم پایداری شبکه تبدیل کرده است؛ موضوعی که سیتنا طی سال‌های گذشته در گزارش‌ها و گفت‌وگوهای متعدد با مدیران و کارشناسان صنعت ارتباطات، نسبت به آن هشدار داده بود. هشدارهایی که از سال های گذشته آغاز شد

سیتنا در شهریورماه ۱۴۰۳ و همزمان با قطعی‌های طولانی برق، در گفت‌وگو با حسین ریاضی، رئیس هیات‌مدیره سندیکای صنعت مخابرات ایران، وضعیت باتری‌های BTS را بررسی کرد.

ریاضی در آن گفت‌وگو اعلام کرد که باتری‌های اضطراری سایت‌های موبایل در شرایط عادی برای تأمین برق در یک بازه محدود طراحی شده‌اند، اما در صورت طولانی شدن خاموشی‌ها، چنین ظرفیتی پاسخگو نیست و برای قطعی‌های چندین ساعته باید از ژنراتور استفاده شود؛ راهکاری که به دلیل تعداد بالای سایت‌ها، هزینه و محدودیت محل استقرار BTSها در همه نقاط عملی نیست.

این اظهارنظر یک واقعیت مهم را روشن می‌کند: باتری پشتیبان قرار نیست جایگزین شبکه برق باشد، بلکه تنها برای عبور از یک بازه مشخص تا بازگشت برق یا ورود منبع پشتیبان طراحی شده است. آنتن‌هایی که با قطع برق خاموش می‌شوند

با آغاز دور جدید خاموشی‌ها در تابستان ۱۴۰۴ و همچنین طی ماه های اخیر، سیتنا در گزارش‌های خود به قطع شدن آنتن تلفن همراه در برخی مناطق تنها مدت کوتاهی پس از قطع برق پرداخت.

بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که در برخی سایت‌ها، باتری‌های پشتیبان یا از رده خارج شده‌اند یا دیگر توان نگه‌داشتن شارژ برای مدت کافی را ندارند؛ در نتیجه با قطع برق، BTS نیز پس از مدت کوتاهی از مدار خارج می‌شود.

در چنین شرایطی، کاربر ممکن است ابتدا با افت کیفیت اینترنت و مکالمه مواجه شود و سپس با خاموش شدن کامل سایت، آنتن تلفن همراه را نیز از دست بدهد. باتری‌هایی که دیگر ظرفیت روز اول را ندارند

نکته مهم این است که «فرسوده بودن» الزاماً به معنای «خراب بودن کامل» باتری نیست.

یک باتری ممکن است همچنان در سامانه فعال باشد، اما ظرفیت واقعی آن نسبت به روز اول به‌شدت کاهش یافته باشد. در این حالت، باتری در شرایط عادی ظاهراً مشکلی ندارد، اما هنگام قطع برق مشخص می‌شود که دیگر نمی‌تواند تجهیزات BTS را برای مدت مورد انتظار روشن نگه دارد.

سیتنا در گزارش های تخصصی خود درباره تاب‌آوری باتری‌ها و ژنراتورهای پشتیبان آنتن‌های BTS نیز این موضوع را بررسی کرده بود؛ اینکه چرا برخی سایت‌ها در زمان قطع برق به جای چند ساعت، تنها حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه یا حتی کمتر دوام می‌آورند.

بنابراین، مسئله شبکه فقط «تعداد باتری‌های خراب» نیست؛ بلکه کاهش ظرفیت باتری‌های فرسوده نیز باید مورد توجه قرار گیرد. سابقه‌ای که به سال‌های قبل بازمی‌گردد

این مشکل البته موضوع تازه‌ای نیست. در سال ۱۴۰۰ نیز وزیر وقت ارتباطات و فناوری اطلاعات، درباره اختلال شبکه تلفن همراه پس از قطعی برق توضیح داده بود که باتری دکل‌های تلفن همراه حدود دو ساعت توان پاسخگویی دارند، اما برای شارژ مجدد کامل آنها به چندین ساعت برق مستمر نیاز است.

اهمیت این موضوع امروز بیشتر شده است؛ چرا که اگر خاموشی بعدی پیش از شارژ کامل باتری اتفاق بیفتد، سایت با ظرفیت کامل وارد مرحله بعدی خاموشی نمی‌شود.

در واقع، چرخه‌ای شکل می‌گیرد که می‌توان آن را این‌گونه خلاصه کرد:

خاموشی مکرر برق - تخلیه باتری - شارژ ناقص - کاهش ظرفیت - فرسودگی سریع‌تر - کاهش زمان پشتیبانی BTS - خروج سایت از مدار تأیید دولت درباره آسیب خاموشی به باتری‌ها

این نگرانی بعدها در اظهارات مسئولان دولتی نیز بازتاب پیدا کرد.

سخنگوی دولت، در گفت‌وگو با سیتنا، فرسودگی باتری‌های آنتن‌ها را یکی از عوامل قطع ارتباطات هنگام خاموشی برق دانست و تأکید کرد که تکرار قطعی برق به عمر مفید باتری‌ها آسیب می‌زند.

همچنین معاون علمی رئیس‌جمهور، در گفت‌وگو با سیتنا درباره وضعیت باتری‌های پشتیبان دکل‌های مخابراتی، نامنظم بودن برق و شارژ و دشارژ غیرنرمال باتری‌ها را از عوامل کاهش عمر آنها دانست و تأکید کرد که راهکار اصلی، رفع ناترازی انرژی است.

این اظهارات نشان می‌دهد که موضوع صرفاً یک گلایه کاربران یا یک مشکل موردی در چند سایت نیست، بلکه ارتباط مستقیم میان ناترازی برق و کاهش تاب‌آوری شبکه ارتباطی مورد توجه مسئولان نیز قرار گرفته است. وقتی توسعه شبکه از نوسازی باتری‌ها جلو می‌زند

یکی دیگر از ابعاد مسئله، افزایش تعداد و ظرفیت تجهیزات شبکه بدون نوسازی متناسب سیستم برق اضطراری است.

در یکی از گزارش‌های سیتنا، موضوع فرسودگی باتری‌های سایت‌های مخابراتی و توسعه شبکه مورد توجه قرار گرفت و تأکید شد که در برخی مناطق، تجهیزات ارتباطی توسعه یافته‌اند، اما باتری‌های پشتیبان متناسب با افزایش بار و نیاز سایت، به‌روز نشده‌اند.

این مسئله اهمیت زیادی دارد؛ چرا که افزایش تجهیزات و مصرف انرژی یک BTS، در صورت ثابت ماندن ظرفیت باتری، می‌تواند زمان پشتیبانی سایت را کاهش دهد. ابعاد شبکه؛ چرا تأمین باتری برای همه BTSها دشوار است؟

شبکه ارتباطی کشور از هزاران سایت BTS تشکیل شده و تأمین تجهیزات برق اضطراری برای تمام آنها، پروژه‌ای بزرگ و پرهزینه است.

در یکی از گفت‌وگوهای منتشرشده توسط سیتنا نیز به گستردگی شبکه ارتباطی کشور و دشواری تأمین باتری و ژنراتور برای همه سایت‌ها اشاره شده است.

برخی سایت‌ها در نقاط شهری، روی ساختمان‌ها یا مکان‌هایی قرار دارند که نصب ژنراتور در آنها ساده نیست. در مناطق روستایی و جاده‌ای نیز انتقال سوخت و نگهداری ژنراتور می‌تواند هزینه و پیچیدگی بیشتری داشته باشد.

به همین دلیل، باتری همچنان یکی از مهم‌ترین ابزارهای حفظ سرویس در زمان قطعی برق است و فرسودگی آن می‌تواند مستقیماً تاب‌آوری شبکه را کاهش دهد. خروج یک BTS فقط به معنی از دست رفتن یک آنتن نیست

خاموش شدن یک سایت موبایل تنها مشترکان همان نقطه را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد.

وقتی یک BTS از مدار خارج می‌شود، بخشی از کاربران به سایت‌های مجاور منتقل می‌شوند. اگر چند سایت در یک منطقه همزمان خاموش شوند، بار ترافیکی بیشتری روی سایت‌های باقی‌مانده قرار می‌گیرد.

در نتیجه حتی کاربری که هنوز آنتن دارد نیز ممکن است با افت سرعت اینترنت، کاهش کیفیت مکالمه، افزایش تأخیر و اشباع ظرفیت سلول‌های اطراف مواجه شود.

بنابراین، خاموشی یک BTS می‌تواند اثر خود را به محدوده وسیع‌تری از شبکه منتقل کند. ژنراتور راه‌حل همه سایت‌ها نیست

استفاده از ژنراتور می‌تواند در مراکز اصلی و سایت‌های حساس، بخشی از مشکل را حل کند، اما نمی‌تواند راهکار همه BTSها باشد.

تعداد بالای سایت‌ها، محدودیت فضا، هزینه خرید و نگهداری، نیاز به سوخت‌رسانی و الزامات امنیتی و عملیاتی، استفاده از ژنراتور را در تمام سایت‌ها دشوار می‌کند.

از این رو، شبکه پایدار به ترکیبی از باتری سالم و کافی، ژنراتور در سایت‌های کلیدی، برق پایدار و مدیریت صحیح مصرف انرژی نیاز دارد. انرژی خورشیدی؛ یک راهکار مکمل

سیتنا پیش‌تر نیز موضوع استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر برای تأمین برق سایت‌های BTS را بررسی کرده بود.

استفاده از پنل‌های خورشیدی و سامانه‌های ذخیره‌ساز می‌تواند در سایت‌های مناسب، وابستگی کامل BTS به شبکه برق شهری را کاهش دهد؛ به‌ویژه در مناطق دورافتاده یا سایت‌هایی که امکان تأمین ژنراتور دشوار است.

البته اجرای گسترده چنین طرحی نیازمند سرمایه‌گذاری، طراحی فنی، تأمین تجهیزات و برنامه مشخص برای نگهداری است و نمی‌تواند جایگزین فوری برای نوسازی باتری‌های فعلی باشد. مسئله‌ای که نیازمند آمار شفاف است

اکنون مهم‌ترین پرسش این است که چه تعداد از باتری‌های پشتیبان سایت‌های BTS کشور فرسوده شده‌اند و چه میزان از ظرفیت واقعی آنها باقی مانده است؟

آمار رسمی و جامعی درباره درصد باتری‌های کاملاً ازکارافتاده در کل کشور منتشر نشده است و بنابراین نمی‌توان با استناد به گزارش‌های میدانی، یک درصد مشخص را به کل شبکه تعمیم داد.

اما مجموعه گزارش‌ها و گفت‌وگوهای پیشین سیتنا، اظهارات مسئولان دولتی و تجربه کاربران نشان می‌دهد که کاهش ظرفیت و فرسودگی باتری‌های پشتیبان، یک مشکل واقعی و انباشته‌شده در شبکه ارتباطی کشور است که خاموشی‌های مکرر آن را تشدید می‌کند.

اکنون رگولاتوری و اپراتورهای تلفن همراه می‌توانند با انتشار آمار دقیق درباره تعداد باتری‌های تعویض‌شده، تعداد سایت‌های دارای باتری فرسوده، متوسط زمان پشتیبانی BTSها و تعداد سایت‌هایی که در هر نوبت خاموشی از مدار خارج می‌شوند، تصویر روشن‌تری از وضعیت تاب‌آوری شبکه ارائه کنند. زنگ خطر برای تاب‌آوری شبکه موبایل

شبکه تلفن همراه دیگر یک خدمت جانبی نیست؛ بخش مهمی از زیرساخت حیاتی کشور است و از تماس و پیامک گرفته تا اینترنت، خدمات بانکی، حمل‌ونقل، خدمات امدادی و کسب‌وکارهای آنلاین به آن وابسته‌اند.

به همین دلیل، خاموشی برق نباید صرفاً به عنوان مسئله‌ای مربوط به مشترکان برق دیده شود. هر بار قطع برق، یک آزمون برای شبکه ارتباطی کشور نیز هست.

اگر باتری‌های پشتیبان به‌موقع نوسازی نشوند و خاموشی‌ها نیز ادامه پیدا کنند، چرخه فرسایش آنها می‌تواند به کاهش بیشتر تاب‌آوری BTSها و در نهایت افت کیفیت شبکه موبایل منجر شود.

به بیان ساده، بحران شبکه موبایل ممکن است دیگر فقط «نبود برق» نباشد؛ بلکه «نبود برق اضطراری قابل اتکا» باشد و این همان نقطه‌ای است که خاموشی‌های برق را از یک مشکل انرژی به یک تهدید برای پایداری ارتباطات کشور تبدیل می‌کند.

انتهای پیام

گزارش از مونا ارشادی فر

استفاده مدارس از پلتفرم اسکای‌روم تنها در بهار ۱۴۰۵، با توجه به جنگ و بحران‌های مختلف، رشد هشت هزار درصدی داشته و استفاده مدارس از آن ۸۰ برابر شده است. به گفته مدیر ارشد مارکتینگ این پلتفرم، آمار جهانی نشان می‌دهد آموزش آنلاین در مدارس با سرعتی بیش از میانگین رشد کل بازار آموزش آنلاین در حال توسعه است.

به گزارش پیوست پیمان عمرانی، مدیر ارشد مارکتینگ اسکای‌روم، در رویداد «تخته سیاه» که با موضوع آینده آموزش آنلاین در مدارس برگزار شد، به رشد استفاده مدارس از اسکای‌روم تاکید کرد. عمرانی درباره آمار کلی استفاده از این پلتفرم نیز گفت:«اسکای‌روم تاکنون ۳۵ میلیون شرکت‌کننده داشته که معادل حدود ۴۱ درصد جمعیت کشور است. همچنین تاکنون ۴۳ میلیون رویداد از طریق اسکای‌روم برگزار شده است و این پلتفرم توانسته در یک لحظه ۳۳ هزار رویداد را با ۵۴۰ هزار کاربر همزمان مدیریت کند.»

عمرانی همچنین گفت:«در بهار ۱۴۰۵، در استفاده مدارس از اسکای‌روم رشد ۸ هزار درصدی داشته‌ایم و استفاده مدارس از این پلتفرم ۸۰ برابر شده است. همچنین در پاییز ۱۴۰۴ نسبت به پاییز ۱۴۰۳، رشد ۱۳۰ درصدی در استفاده مدارس از اسکای‌روم ثبت شد.»یادگیری ترکیبی، گیمیفیکیشن و هوش مصنوعی؛ ۳ محور اصلی آینده آموزش

او در بخشی دیگر به روند جهانی آموزش آنلاین پرداخت و گفت:«بر اساس گزارش موسسه Mordor Intelligence، پیش‌بینی می‌شود بازار آموزش آنلاین مدارس که در سال ۲۰۲۵ حدود ۹.۲ میلیارد دلار ارزش داشته، تا سال ۲۰۳۲ به حدود ۱۶ میلیارد دلار برسد.»

او سه روند اصلی آینده آموزش مدارس در جهان را، یادگیری ترکیبی، گیمیفیکیشن و هوش مصنوعی دانست و توضیح داد:«یادگیری ترکیبی، پیشران اصلی آینده مدارس و بستر لازم برای توسعه آموزش است. در این مدل، بخشی از آموزش به صورت حضوری و مستقیم با معلم و بخش دیگری با استفاده از ابزارهای دیجیتال و آموزش آنلاین انجام می‌شود. بسیاری از مدارس بعد از دوران کرونا، یادگیری ترکیبی را به عنوان مدل بهینه آموزشی پذیرفته‌اند.»

عمرانی ادامه داد:«روند دوم گیمیفیکیشن یا بازی‌وارسازی است. استفاده از مکانیزم‌هایی مانند امتیازدهی، سطح‌بندی و ایجاد رقابت می‌تواند تعامل و انگیزه دانش‌آموزان را یادگیری افزایش دهد. پیش‌بینی می‌شود استفاده از این مدل آموزشی تا سال ۲۰۳۰ با نرخ رشد مرکب سالانه ۲۳.۴ درصد افزایش پیدا کند.»پیمان عمرانی، مدیر ارشد مارکتینگ اسکای روم

به گفته مدیر ارشد مارکتینگ اسکای‌روم، هوش مصنوعی می‌تواند به رشد تفکر انتقادی و توانایی‌های اکتشافی دانش‌آموزان کمک کند. بر اساس این او اشاره کرد که توسعه برنامه‌های درسی دیجیتال با کمک هوش مصنوعی نیز بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ حدود ۳۳ درصد رشد داشته است.نقش آموزش آنلاین در چالش‌های نظام آموزشی کشور

به گفته عمرانی، مدیر ارشد مارکتینگ اسکای‌روم بر اساس آمار آموزش و پرورش، مدارس کشور با کمبود ۱۲۰ هزار معلم و ۳۰ هزار مشاور تحصیلی مواجه‌اند. همچنین او اشاره کرد که در حوزه فضای فیزیکی نیز کمبودبیش از ۱۰۲ هزار کلاس درسی وجود دارد.

عمرانی همچنین با اشاره به سهم بودجه آموزش از اقتصاد ایران گفت:«هزینه آموزش دولتی در ایران حدود ۲.۸ درصد تولید ناخالص داخلی است، در حالی که یونسکو توصیه کرده بین ۴ تا ۶ درصد تولید ناخالص داخلی به بودجه آموزشی اختصاص پیدا کند.»

او یکی دیگر از پیامدهای تعطیلی مدارس و غیرحضوری شدن آموزش را افت عملکرد تحصیلی دانست و گفت: «حدود ۴۳ درصد افت عملکرد تحصیلی در نتیجه غیرحضوری شدن آموزش و تعطیلی‌های ایجادشده گزارش شده است. در واقع بخشی از ظرفیت آموزشی کشور از دست رفته است. از طرف دیگر، برخلاف آلودگی هوا که تعطیلی‌های ناشی از آن ماهیتی فصلی دارد، ناترازی انرژی به یک عامل ساختاری تبدیل شده که بر تعطیلی مدارس اثر می‌گذارد.»

به گفته مدیر ارشد مارکتینگ اسکای‌روم در این شرایط، برخی مدارس بر اساس برنامه‌ریزی قبلی خود زیرساخت‌های لازم برای آموزش آنلاین را فراهم کرده‌اند. او اضافه کرد:« بازار مدارس غیردولتی نیز در استفاده از پلتفرم‌های آموزش آنلاین در حال رشد است. سهم دانش‌آموزان مدارس غیردولتی از ۱۱.۴ درصد در سال ۱۳۹۵ به ۱۵ درصد رسیده است.»

او در پایان به یکی از اقدامات اسکای‌روم برای ارتقای کیفیت آموزش آنلاین اشاره کرد و گفت: «یکی از اقدامات ما کمپین «معلمِ معلم‌ها» است. در این کمپین، معلم‌هایی که تجربه موفقی در آموزش آنلاین دارند، تجربه و دانش خود را به دیگر معلم‌ها منتقل می‌کنند تا کیفیت آموزش آنلاین در مدارس افزایش پیدا کند.»تاثیر نبود برنامه‌ریزی و زیرساخت مناسب در آموزش آنلاین

فاطمه مقدس، مشاور وزیر رفاه، در بخش دیگری از این رویداد به پیامدهای آنلاین شدن آموزش مدارس بدون برنامه و سیاستگذاری مشخص پرداخت و گفت:«بر اساس پژوهشی که در وزارت رفاه درباره زنان سرپرست خانوار انجام داده‌ایم، یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام آموزشی، فقر یادگیری یا Learning Poverty است. در این وضعیت، ممکن است دانش‌آموز در نظام آموزشی حضور داشته باشد و حتی پایه تحصیلی او ارتقا پیدا کند، اما در عمل چیزی یاد نگرفته باشد.»

او با اشاره به تاثیر آموزش آنلاین بر کیفیت یادگیری ادامه داد: «فقر یادگیری در دوره آموزش آنلاین به حدود ۷۰ درصد رسید. پس از بحران‌ها و اتفاقات ناشی از جنگ نیز با بحران کیفیت یادگیری مواجه بودیم. نزدیک به ۴۰ درصد دانش‌آموزان ما حداقل سطح یادگیری را ندارند و حدود ۷۰ درصد دانش‌آموزان در دروس پایه، پایین‌تر از میانگین جهانی یاد می‌گیرند. این مساله نشان می‌دهد که صرف توسعه آموزش آنلاین نمی‌تواند به معنای ارتقای کیفیت یادگیری باشد.»فاطمه مقدس، مشاور وزیر رفاه

مقدس با تاکید بر اینکه یادگیری باید محور اصلی سیاستگذاری آموزشی باشد، گفت:« یادگیری یکی از مهم‌ترین موضوعات است. هرچقدر پلتفرم‌ها توسعه پیدا کنند، اگر الزامات یادگیری در آنها در نظر گرفته نشود، ممکن است به افزایش شکاف‌های نابرابر منجر شود. از سوی دیگر، پیامدهای روانی و اجتماعی آموزش آنلاین نیز اهمیت دارد و می‌تواند بر مسائلی مانند افسردگی، اضطراب و اعتیاد به صفحه نمایش تأثیر بگذارد.»

او با مقایسه زمان آموزش در ایران و استانداردهای جهانی گفت:« طبق استانداردهای جهانی زمان آموزش حدود ۹۰۰ تا هزار ساعت است، در حالی که این رقم در ایران حدود ۶۰۰ ساعت است. بنابراین پیش از توسعه آموزش آنلاین باید مساله زمان و کیفیت آموزش را نیز در نظر بگیریم.»

او تاکید کرد که آموزش آنلاین باید چارچوب مشخصی داشته باشد و پیرو این موضوع گفت:«آموزش آنلاین باید ضابطه داشته باشد. بعد از جنگ و با وجود برقراری آتش‌بس، بسیاری از خانواده‌ها تمایلی به ادامه آموزش آنلاین نداشتند. یکی از چالش‌های اصلی ما در آموزش و پرورش، ناپایداری نهاد مدرسه است. ما باید با یک مدرسه واقعی و پایدار مواجه باشیم، نه مدرسه‌ای که یک روز وجود دارد و روز دیگر به دلیل شرایط مختلف تعطیل و آنلاین می‌شود.»

در انتهای این رویداد، فعالان حوزه آموزش به بررسی چالش‌ها و مزایای آموزش آنلاین و حضوری پرداختند. آنها در کنار طرح دغدغه‌های خود درباره کیفیت و دسترسی به آموزش، پیشنهادها و راهکارهایی برای بهبود کیفیت آموزش و ایجاد تعادل میان آموزش حضوری و آنلاین ارائه کردند.

به باور برخی با آنلاین شدن آموزش، مسئولیت آموزش از مدرسه به خانواده منتقل می‌شود. آنها معتقند تکنولوژی به تنهایی نمی‌تواند نابرابری را کاهش دهد و باید برای تحقق این هدف، برنامه‌ریزی و سیاستگذاری مناسب انجام شود.

برخی دیگر نیز معتقد بودند آموزش آنلاین، می‌تواند به عنوان مکمل آموزش حضوری، به‌ویژه در شرایطی که امکان حضور دانش‌آموزان در مدارس وجود ندارد، مورد استفاده قرار گیرد. با این وجود باید زیرساخت‌های لازم آن در نظر گرفته شود.

در این نشست هیچ‌یک از مقامات آموزش و پرورش دعوت برگزارکنندگان را برای حضور، تبادل نظر و شنیدن دغدغه‌های فعالان حوزه آموزش نپذیرفته بودند.

به گزارش سیتنا، بر اساس داده‌های نت‌بلاکس، اتصال اینترنت در بخش‌هایی از کریمه تحت کنترل روسیه به‌طور ناگهانی کاهش یافته و شهرهای سواستوپول و سیمفروپل بیشترین تأثیر را از این اختلال داشته‌اند.

این افت اتصال همزمان با قطعی برق در بخش‌هایی از کریمه رخ داده است؛ قطعی‌ای که پس از حملات پهپادی شبانه اوکراین به زیرساخت‌های انرژی منطقه گزارش شده است.

بر اساس این داده‌ها، اختلال در دسترسی به اینترنت با خاموشی‌های ناشی از آسیب به زیرساخت‌های انرژی همزمان بوده و به نظر می‌رسد قطعی برق در کاهش اتصال اینترنت این مناطق نقش داشته است.

انتهای پیام