به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، متن زیر به تبیین شیوه صحیح مواجهه با شبهات قرآنی میپردازد و مهمترین نکاتی را که پیش از پذیرش یا رد هر ادعا باید مورد توجه قرار گیرد، مرور میکند.
در فضای مجازی یا در یک بحث دانشجویی، احتمالاً با این صحنه مواجه شدهاید: تصویری از یک آیه منتشر میشود همراه با این ادعا که «این چطور میتواند کلام خدا باشد؟» یا کسی با لحنی قاطع اعلام میکند که خودِ متن قرآن، در تناقض با خودش قرار دارد.
نکتهی مهم این است که در چنین لحظهای، واکنش اول ما تعیینکننده است. نه انکار سریع، و نه پذیرش عجولانه؛ بلکه طرح یک پرسش دقیقتر:
آیا این، واقعاً اشکالِ متنِ قرآن است، یا اشکالِ شیوهی نقل و ارائهی آن؟
فرض کنید کسی تنها یک جمله از قانون اساسی کشوری را نقل میکند، بخشهای قبل و بعدِ آن را حذف میکند، یکی دو واژه را نادرست معنا میکند، و سپس نتیجه میگیرد که این قانون از اساس متناقض است.
واکنش منطقی به چنین ادعایی چیست؟ قطعاً نمیگویید «پس قانون نادرست است». بلکه خواستار متن کامل میشوید، بافت حقوقی و تاریخیِ آن ماده را بررسی میکنید، و سپس دربارهی صحت یا سقم ادعا نظر میدهید.
همین اصل، دربارهی شبهات قرآنی نیز صادق است.
بخش قابلتوجهی از «شبهات قرآنی» که در فضای مجازی بازتولید میشوند، ریشه در خودِ متن قرآن ندارند؛ تا نیاز به پاسخ دادن یک متخصص قرآنی باشد بلکه محصول گمراه کردن تولید کننده شبهه و ترجمه اشتباه، حذفِ سیاقِ آیه، ناآشنایی با ظرافتهای زبان عربی، یا نادیدهگرفتنِ شأن نزولاند.
به بیان دیگر، در بسیاری از موارد، اشکال از ابزار روایت است، نه از خودِ واقعیتِ روایتشده.
اینجا با یک مغالطهی ذهنیِ رایج مواجهیم که شناختش اهمیت دارد:
وقتی با شبههای روبهرو میشویم و بیدرنگ پاسخش را نمیدانیم، ذهن بهسرعت این نتیجهگیریِ شتابزده را میسازد که «پس احتمالاً پاسخی وجود ندارد». اما این استدلال از نظر منطقی معتبر نیست؛ عدمِ آگاهیِ فردی، هیچ دلالتی بر عدمِ وجودِ پاسخ در واقع ندارد. صرفاً به این معناست که هنوز به آن دست نیافتهایم.
به همین دلیل، گام نخست، نه ردِ سریعِ شبهه است و نه پذیرشِ فوریِ آن، بلکه …
