وزیر پیشین ارتباطات: کیفیت اینترنت باید دست‌کم به سطح قبل بازگردد / محدودیت‌ها راه‌حل پایداری نیست

به گزارش سیتنا، سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در جلسه نظارتی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی که با حضور معاونان وزارت ارتباطات، رئیس، معاونان و مدیران ارشد رگولاتوری برگزار شد، با اشاره به اهمیت بهره‌گیری از نظر مردم در ارزیابی کیفیت خدمات ارتباطی، اظهار کرد: در طراحی و تولید سامانه‌های نظارتی باید مشخص باشد که نظر مردم چه جایگاهی دارد و هر اندازه بتوان به‌صورت مستقیم به قضاوت و ارزیابی مردم دسترسی داشت، شاخص‌های کیفی شبکه نیز دقیق‌تر و کامل‌تر مورد سنجش قرار می‌گیرد. وی با تأکید بر اینکه مردم باید در مرکز طراحی فرایندها و سامانه‌های نظارتی قرار داشته باشند، افزود: پیچیدگی سامانه‌ها و دشواری دسترسی به آنها موجب می‌شود مردم از این ابزارها استفاده نکنند؛ بنابراین باید خدمات و فرایندهای نظارتی را از منظر مردم به‌عنوان دریافت‌کنندگان خدمات ارتباطی و فناوری اطلاعات ارزیابی کنیم. نظر مردم؛ ضرورت نظام تنظیم‌گری وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با بیان اینکه توجه به رأی و نظر مردم یک انتخاب نیست، بلکه ضرورت است، تصریح کرد: مردم باید بتوانند به‌عنوان شهروند، از طریق یک سامانه و پنجره واحد با وزارت ارتباطات ارتباط داشته باشند و خدمات مورد نیاز یا شکایت‌های خود را از یک مسیر مشخص پیگیری کنند. هاشمی افزود: ساختار نظارت و تنظیم‌گری باید برای مردم نقش پناهگاه و مرجع پیگیری داشته باشد تا شهروندان بتوانند مسائل و مطالبات خود را در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات به‌صورت شفاف و مؤثر دنبال کنند. وی همچنین تنظیم‌گری در حوزه فناوری اطلاعات را یکی از مأموریت‌های جدید سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی عنوان کرد و گفت: رگولاتوری با توجه به رویکرد نسل پنجم تنظیم‌گری در جهان، باید در کنار حوزه ارتباطات، مسئولیت تنظیم‌گری در حوزه فناوری اطلاعات را نیز بر عهده بگیرد. پایش مستمر شبکه و توسعه ابزارهای نظارتی در ادامه این نشست، حمید فتاحی، رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی گزارشی از مهم‌ترین اقدامات این سازمان ارائه کرد. برگزاری منظم و مستمر جلسات کنترل پروژه فیبر نوری در ستاد و استان‌ها با هدف بررسی و رفع موانع اجرای پروژه، نظارت میدانی بر میزان پیشرفت طرح مطابق برنامه هفتم پیشرفت و انعکاس رسانه‌ای آن، ساماندهی فعالیت‌های نظارتی از طریق تدوین شیوه‌نامه‌های مختلف، پایش میدانی تعهدات پروانه‌ای اپراتورها و استفاده از داشبوردهای برخط پایش، از جمله اقدامات اعلام‌شده در این نشست بود. همچنین ایجاد داشبورد جامع پایش شبکه ارتباطی، تصویب مقررات مربوط به صدور پروانه هوش مصنوعی، پایش سرریز سیگنال‌های رادیویی در مناطق مرزی و برگزاری نشست‌های هماهنگی فرکانسی با کشورهای همسایه و بازطراحی سامانه پاسخگویی به شکایات مردمی ۱۹۵ با هدف صیانت از حقوق مصرف‌کنندگان، از دیگر اقدامات رگولاتوری عنوان شد. سنجش کیفیت شبکه بر مبنای کیفیت خدمات و تجربه کاربری قائم‌مقام وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در امور ارتباطات نیز در تشریح سامانه پایش شبکه ارتباطی گفت: این سامانه با توجه به تأکید وزیر ارتباطات بر استفاده از ابزارهای نوین برای سنجش کیفیت شبکه طراحی شده و وضعیت هر یک از اپراتورها را بر اساس شاخص‌های کیفیت خدمات (QoS) و تجربه کاربری (QoE)، به‌صورت مجزا و مقایسه‌ای، نمایش می‌دهد. وی افزود: استفاده از این سامانه، امکان ارزیابی دقیق‌تر وضعیت شبکه و مقایسه عملکرد اپراتورها بر اساس شاخص‌های فنی و تجربه واقعی کاربران را فراهم می‌کند. بازطراحی سامانه ۱۹۵ با رویکرد صیانت از حقوق کاربران رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی همچنین بررسی و آسیب‌شناسی سامانه پاسخگویی به شکایات ۱۹۵ را از دیگر اقدامات این سازمان در راستای اجرای برنامه جامع تحول در حوزه حفاظت از حقوق مصرف‌کنندگان عنوان کرد. فتاحی گفت: رسیدگی مؤثر به درخواست کاربران در بازطراحی سامانه ۱۹۵ صرفاً به پاسخگویی به تماس‌ها و حل مشکلات محدود نمی‌شود، بلکه در یک فرایند تدریجی و مدل چهارسطحی، ایجاد ارتباطی پایدار و ارزش‌آفرین میان سازمان تنظیم مقررات و کاربران خدمات ارتباطی دنبال می‌شود. وی با اشاره به اهمیت افزایش آگاهی ارتباطی کاربران، تأکید کرد: آگاه‌سازی مشترکان نسبت به حقوق، مسئولیت‌ها و شیوه صحیح استفاده از خدمات ارتباطی و فناوری اطلاعات، موجب افزایش شناخت کاربران و کاهش ابهامات در تعامل با ارائه‌دهندگان خدمات می‌شود. قائم‌مقام وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در امور ارتباطات افزود: هرچه سطح آگاهی مشترکان افزایش یابد، تعداد شکایت‌ها و هزینه‌های رسیدگی نیز کاهش پیدا می‌کند و بر همین اساس، رگولاتوری در این رویکرد به سمت راهبرد پیشگیری به جای درمان حرکت می‌کند. انتهای پیام

به گزارش سیتنا، در این نشست، مصطفی درجزی، معاون تجاری همراه اول، ریشه اصلی التهابات و ابهامات اخیر در فضای مجازی پیرامون حجم بسته‌های اینترنت را «عدم آگاهی دقیق مشترکان از قوانین و مقررات پیچیده شارژینگ (تعرفه محاسبه مصرف)» دانست. وی تاکید کرد که اپراتورها نقشی در تعیین این ضرایب ندارند و سیستم شارژینگ دقیقا بر اساس مصوبات نهادهای بالادستی نظیر سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و شورای عالی فضای مجازی عمل می‌کند.

معاون تجاری همراه اول با تشریح لایه‌های مختلف محاسبه ترافیک گفت: در حال حاضر بر اساس قوانین ابلاغی، ترافیک پلتفرم‌های آموزشی مانند «شاد» کاملا رایگان، پیام‌رسان‌های داخلی تاییدشده با تعرفه 25 درصد (یک‌چهارم) و وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌های داخلی که IP آن‌ها در سامانه مرکز ملی فضای مجازی ثبت شده باشد، با تعرفه ۳۷ درصد (حدود یک‌سوم) محاسبه می‌شوند. سایر مصارف از جمله سایت‌های بین‌المللی و پلتفرم‌های داخلی ثبت‌نشده، به‌صورت تمام‌بها محاسبه می‌گردند.

وی برای روشن شدن دلیل تصور کاربران مبنی بر زود تمام شدن بسته‌ها، به مدل‌های تجاری پلتفرم‌های نمایش خانگی اشاره کرد و افزود: کاربران برای تماشای فیلم دو حق انتخاب دارند؛ یا اشتراک ماهانه پلتفرم را خریداری می‌کنند که در این صورت ترافیک آ‌نها با تعرفه ۳۷ درصد محاسبه می‌شود و یا بدون خرید اشتراک فیلم می‌بینند که در این حالت، ترافیک به‌صورت تمام‌بها محاسبه شده و اپراتور هزینه اشتراک را مستقیما به پلتفرم پرداخت می‌کند. اما عدم اطلاع کاربر از اینکه در حالت بدون اشتراک ترافیک او تمام‌بها محاسبه می‌شود، این شائبه را ایجاد می‌کند که حجم بسته اینترنت زودتر از موعد به پایان رسیده است. کیلوبایتی بیشتر از بسته مشترک کسر نخواهد شد

در بخش بعدی این نشست، حامد جعفری، مدیرکل توسعه محصولات و خدمات اپراتوری به تشریح دقیق و فنی مکانیزم کسر ترافیک پرداخت: معادله کسر حجم در سیستم شارژینگ ما کاملا شفاف و قطعی است. به ازای هر ۱۰۰ مگابایت مصرف در پیام‌رسان‌های داخلی مورد تایید تنها ۲۵ مگابایت از بسته مشترک کسر می‌شود. برای وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌های داخلی منتخب نیز این عدد دقیقا ۳۷ مگابایت (۳۷ درصد) است. مابقی مصارف، شامل ترافیک بین‌الملل، با تعرفه تمام‌بها محاسبه می‌شوند و به صراحت اعلام می‌کنیم که در بدترین حالت ممکن، کسر ترافیک معادل مصرف واقعی است و به هیچ‌وجه حتی یک کیلوبایت بیشتر از حجم دانلودی، از بسته مشترک کسر نخواهد شد.

یکی از ابهامات، دلیل تمام‌بها شدن ترافیک برخی سایت‌ها و اپلیکیشن‌های داخلی بود. مدیرکل محصولات همراه اول توضیح داد که سرویس‌های داخلی باید IP و URL خود را در سامانه سازمان فناوری اطلاعات ثبت و پس از تایید، اطلاعاتشان در اختیار اپراتورها قرار گیرد. اگر سرویسی ثبت‌نام نکرده باشد یا IP خود را به‌روزرسانی نکند، ترافیک آن ناشناس و تمام‌بها محاسبه می‌شود. پایش چندلایه و پایان شایعه «حجم خوری اینترنت

جعفری با رد قاطعانه شایعات مربوط به کم‌فروشی اینترنت، به مکانیزم‌های سخت‌گیرانه نظارتی اشاره کرد و افزود: ما دو لایه نظارت مستمر داریم. در داخل اپراتور، پیش از پیاده‌سازی هر تعرفه‌ای، تست‌های مفصلی انجام می‌شود و تیم‌های تضمین و کنترل تقلب مدام سیستم را پایش می‌کنند. در لایه خارج از اپراتور نیز، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از طریق سامانه ۱۹۵ به شکایات رسیدگی کرده و تیم‌های فنی رگولاتوری به صورت دوره‌ای با استفاده از تجهیزات خاص، سیستم شارژینگ ما را اعتبارسنجی و صحت‌سنجی می‌کنند. بررسی تمامی شکایات سال‌های اخیر نشان می‌دهد که تاکنون هیچ خطای سیستمی در شارژینگ همراه اول که منجر به تضییع حق مشترک شود، وجود نداشته است.

مدیرکل محصولات همراه اول در پایان سخنان خود، ابزار اصلی شفافیت را برنامه «همراه من» دانست و گفت: ما در زمان خرید بسته از طریق پیامک به مشترک اطلاع‌رسانی می‌کنیم. علاوه بر این، لیست کامل سایت‌های مشمول تعرفه ترجیحی در پورتال همراه اول قرار داده شده است. با این حال، مطمئن‌ترین راهکار، مراجعه مشترکان به بخش عملکرد مصرف در اپلیکیشن همراه من است. در این بخش، کاربر می‌تواند با ذکر تاریخ، ساعت و دقت مگابایت ببیند که ترافیک مصرفی‌اش داخلی محاسبه شده یا بین‌الملل. راستی‌آزمایی سیستم شارژینگ همراه اول

نقطه اوج این نشست خبری، برگزاری یک تست زنده و عملیاتی پیش چشم خبرنگاران بود تا فرآیند کسر ترافیک به صورت شفاف راستی‌آزمایی شود. یکی از کارشناسان فنی همراه اول، با اتصال یک گوشی تلفن همراه به صفحه نمایش سالن، اجرای این سناریو را بر عهده گرفت.

وی پیش از آغاز دانلود، وارد برنامه «همراه من» شد تا حجم اولیه بسته اینترنت را به خبرنگاران نشان دهد و گفت: همان‌طور که مشاهده می‌کنید، این کاربر یک بسته ۷ روزه ۴ گیگابایتی دارد که در حال حاضر حدود 3 گیگ و 990 مگابایت از ترافیک عادی (بین‌الملل) آن باقی مانده است.

پس از نمایش حجم اولیه، تست با دانلود یک فایل از وب‌سایت داخلی شروع شد. پس از اتمام دانلود، کارشناس همراه اول بلافاصله گوشی را روی «حالت پرواز»  قرار داد و دلیل این اقدام فنی را این‌گونه تشریح کرد: برای اینکه بتوانیم میزان دقیق کسر حجم مربوط به یک فایل خاص را ببینیم، باید گوشی روی حالت پرواز قرار گیرد تا مصرف اینترنت قطع شود. در حالت عادی، اپلیکیشن‌های فعال در پس‌زمینه گوشی مدام در حال مصرف اینترنت بین‌الملل هستند و همین امر باعث می‌شود کاربر تصور کند حجم فایل دانلودی او بیشتر محاسبه شده است.

در پایان این تست، نتایج نشان داد که کسر ۳۷ درصدی ترافیک برای سایت‌های داخلی با دقت کامل اعمال می‌شود. در ادامه نیز یک فایل ۱۰۰ مگابایتی از یک سایت خارجی دانلود شد و دقیقا ۱۰۰ مگابایت از حجم بسته اینترنت کسر شد.

انتهای پیام

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از اقتصادنیوز، چند ماهی است که اینترنت برای بسیاری از کاربران و کسب‌وکارها از یک زیرساخت قابل اتکا، به متغیری ناپایدار تبدیل شده؛ یک روز کند، روزی دیگر مختل و گاهی هم برای ساعت‌ها یا روزها از دسترس خارج. پشت این قطعی‌ها اما فقط زیان همان لحظه نیست؛ بخشی از خسارت جایی ثبت نمی‌شود، در کسب‌وکاری که دیگر توسعه پیدا نمی‌کند، نیروی متخصصی که پروژه خارجی می‌گیرد، ایده‌ای که هیچ‌وقت به استارت‌آپ تبدیل نمی‌شود و سرمایه‌ای که فقط برای زنده ماندن مصرف می‌شود.

صادق سپندارند، مدیرکل بانکداری خرد و کسب‌وکارهای کوچک بانک ملی​ و مدرس دانشگاه تهران، معتقد است ارقامی که درباره خسارت قطعی و اختلال اینترنت اعلام می‌شود، در بهترین حالت تنها کف زیان اقتصاد دیجیتال را نشان می‌دهد؛ چراکه مهاجرت نیروی انسانی، انتقال کسب‌وکارها، از بین رفتن سرمایه توسعه و حتی ایده‌هایی که به دلیل نااطمینانی هرگز به کسب‌وکار تبدیل نمی‌شوند، در هیچ‌یک از این محاسبات جای نمی‌گیرند.

مشروح گفتگوی اقتصادنیوز با صادق سپندارند را بخوانید؛

*در ماه‌های اخیر ارقامی مانند مصرف حدود ۷۰ درصدی اینترنت خارجی توسط فیلترشکن‌ها و خسارت مستقیم ۶۷ هزار میلیارد تومانی به حوزه فاوا و اقتصاد دیجیتال توسط مسئولان مطرح شده است. با توجه به اختلال‌ها و قطعی‌های چند ماه گذشته، ارزیابی شما از میزان واقعی خسارت چیست و این آسیب بیشتر در کدام بخش‌ها خود را نشان داده است؟

درباره عدد و رقم دقیق، با توجه به داده‌ها و اطلاعات موجود نمی‌توانم با قطعیت صحبت کنم. احتمالاً کسانی که مستقیماً در حوزه تجارت الکترونیک فعالیت می‌کنند، می‌توانند تخمین دقیق‌تری ارائه دهند. اما مسئله مهم‌تری وجود دارد که معمولاً در این اعداد دیده نمی‌شود و آن، هزینه‌های پنهان و بلندمدت این اختلال‌هاست.

وقتی یک کسب‌وکار برای مدت کوتاهی با اختلال مواجه می‌شود، ممکن است از درآمد یا دارایی فعلی خود هزینه کند تا بتواند زنده بماند. بعد از بیرون به آن نگاه می‌کنیم و می‌گوییم این کسب‌وکار تاب‌آور بوده است؛ اما وقتی این وضعیت کمی طولانی‌تر می‌شود، هزینه واقعی آن دیگر در ظاهر دیده نمی‌شود.

کسب‌وکار به‌تدریج دارایی خود را مصرف می‌کند و دیگر سرمایه‌ای برای توسعه یا ادامه مسیر ندارد. بعد ممکن است به این نتیجه برسد که اساساً این کسب‌وکار را کنار بگذارد یا آن را به خارج از کشور منتقل کند.

هزینه پنهان دیگری هم در حوزه نیروی انسانی وجود دارد. نیروی متخصصی که در این حوزه فعالیت می‌کند، وقتی احساس کند نمی‌تواند به پروژه‌های داخل کشور اعتماد کند، به سمت پروژه‌های خارجی می‌رود. ممکن است به‌صورت فیزیکی مهاجرت کند، اما حتی ممکن است در ایران بماند و برای یک شرکت خارجی کار کند. در این حالت خودش مهاجرت نکرده، اما کارش مهاجرت کرده است. این نوع هزینه‌ها در هیچ‌کدام از تخمین‌هایی که از سوی وزیر ارتباطات یا افراد دیگر مطرح می‌شود، دیده نمی‌شود.

*یعنی از نظر شما زیان مستقیم کسب‌وکارها فقط بخش قابل مشاهده ماجراست؟

دقیقاً. برای مثال، اگر بخواهیم به کسب‌وکارهایی مانند دفاتر گردشگری نگاه کنیم، در دوره‌ای که اینترنت قطع بود ــ البته عوامل دیگری هم همزمان وجود داشت ــ درآمد چنین کسب‌وکاری می‌توانست تا نزدیکی صفر کاهش پیدا کند؛ چون پروازی وجود نداشت، اینترنت هم مختل بود و کسی سفر نمی‌رفت که بخواهد هتل رزرو کند. بنابراین شرکت‌های حوزه گردشگری به شکل بسیار شدیدی آسیب دیدند.

البته در اینجا فقط نباید اینترنت را در نظر گرفت، چون عوامل دیگری هم وجود داشتند، اما در مجموع کسب‌وکار گردشگری به‌شدت آسیب دید. در مورد کسب‌وکارهایی مانند فروشگاه‌های بزرگ و آنلاین هم می‌توان بررسی کرد که چه اتفاقی افتاده و بعد این وضعیت را به سایر کسب‌وکارها تعمیم داد.

از طرف دیگر، تعداد زیادی کسب‌وکار کوچک و خانگی در اینستاگرام فعالیت می‌کنند. برای برخی از آنها فروش عملاً متوقف شده است. یا فردی را در نظر بگیرید که در حوزه بازاریابی دیجیتال کار می‌کرده؛ فعالیت چنین فردی می‌تواند عملاً به صفر برسد.

می‌توان تعداد این کسب‌وکارها را برآورد کرد و به یک تخمین کلی رسید، اما باز هم مسئله فقط کسب‌وکارهایی نیست که در حال حاضر وجود دارند.

وزیر ارتباطات در عددی که اعلام می‌کند، نمی‌تواند نشان دهد چه کسب‌وکارهایی ممکن بود در این دوره به وجود بیایند اما ایجاد نشدند، یا چه افرادی برای راه‌اندازی کسب‌وکاری تازه سرمایه‌گذاری کرده بودند اما پروژه آنها متوقف شد.

به نظر من عددهایی که اکنون مطرح می‌شوند، در بهترین حالت کف زیانی هستند که در این دوره به دلیل قطع اینترنت ایجاد شده است.

باید هزینه کسب‌وکارهایی را هم به این عدد اضافه کرد که برای زنده ماندن از دارایی‌های خود مصرف کردند؛ در ظاهر نابود نشدند، اما ممکن است در بلندمدت از بین بروند. باید نیروی کاری را هم دید که مهاجرت کرده؛ چه مهاجرت فیزیکی و چه مهاجرت کاری. همین‌طور ایده‌هایی که برای ایجاد یک کسب‌وکار یا استارت‌آپ مطرح شده بودند اما هیچ‌وقت شکل نگرفتند.اگر همه این موارد را اضافه کنید، رقم خسارت چند برابر می‌شود.

*فراتر از خسارت اقتصادی یک دوره مشخص، تکرار قطعی اینترنت چه اثر بلندمدتی بر اقتصاد دیجیتال می‌گذارد؟

به نظر من بدتر از خود خسارت، مسئله «عادت شدن» است. ممکن است یک‌بار گفته شود به دلیل یک شرایط خاص، اینترنت برای مدتی قطع شده است. اما وقتی به وضعیتی برسیم که با هر اتفاقی در داخل یا خارج کشور، بدون آنکه حتی هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم تصمیم بررسی شود، دست تصمیم‌گیرنده و سیاست‌گذار به سمت دکمه فیلتر یا قطع اینترنت برود، موضوع بسیار خطرناک می‌شود.

اگر این رفتار به یک عادت دائمی تبدیل شود، دیگر بعضی از کسب‌وکارها اساساً به وجود نمی‌آیند. خلاقیت‌ها در نطفه از بین می‌روند و این همان هزینه پنهانی است که هیچ‌کس آن را محاسبه نمی‌کند و البته محاسبه آن هم ساده نیست.

من همیشه می‌گویم باید نگاه کنیم آیا در سایر نقاط دنیا هم در شرایط مشابه چنین اتفاقی رخ داده است یا نه. این جنگ فقط برای ما نبوده است. می‌توان کشورهای حوزه خلیج فارس و کشورهای دیگر را بررسی کرد؛ آیا آنها نیز در چنین شرایطی دستشان روی دکمه فیلتر یا قطع اینترنت رفته است؟

در همان دوره‌ای که عربستان، امارات و کشورهای دیگر حوزه خلیج فارس روی نسل‌های جدید هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری می‌کنند، ما همچنان درباره این بحث می‌کنیم که اینترنت وصل باشد یا قطع شود. آثار بلندمدت چنین وضعیتی به این سادگی قابل محاسبه نیست.

بنابراین به نظرم مهم‌تر از اینکه عدد اعلام‌شده درست یا غلط است، این است که کمتر کسی به این فکر می‌کند که این اتفاق در آینده چه آثار بلندمدتی خواهد داشت.

*در هفته‌های اخیر دوباره برخی کاربران از افت کیفیت و تضعیف اینترنت موبایل در بعضی اپراتورها گلایه دارند و گاهی از سوی پشتیبانی اپراتورها دلایلی مانند جابه‌جایی دکل‌ها مطرح می‌شود. شما دلیل این افت کیفیت را چه می‌دانید؟

یکی از چیزهایی که در کشور ما به‌شدت وجود دارد، پنهان‌کاری و ابهام است. ما تعداد زیادی شهروند عادی هستیم که نه می‌دانیم قرار است درباره چه موضوعی مذاکره شود، نه می‌دانیم اینترنت چه زمانی قرار است قطع، وصل یا محدود شود و نه رسانه‌ای داریم که بتواند به‌راحتی از سیاست‌گذار درباره این موضوعات سؤال کند.

وقتی میزان ابهام تا این حد زیاد باشد، هر حدس و گمانی هم ممکن می‌شود. من الان نمی‌دانم دلیل واقعی چیست، اما ممکن است فردا متوجه شویم اتفاقی که رخ داده، تست یا بخشی از یک برنامه دیگر بوده است؛ مثلاً آزمایشی برای اینترنت طبقاتی یا بررسی راهکاری که در صورت نخواستن قطع کامل اینترنت بین‌الملل، بتوان محدودیت‌هایی را در سطح اپراتورها اعمال کرد.

وقتی فضا مبهم است و رسانه‌ها نمی‌توانند به‌سادگی از سیاست‌گذار اطلاعات بگیرند و داده‌ها هم منتشر نمی‌شود، ما معمولاً بعداً متوجه می‌شویم چه اتفاقی افتاده است. انگار در کشور خودمان غریبه‌ایم.

به همین دلیل من نسبت به اتفاقاتی که رخ می‌دهد با شک و تردید نگاه می‌کنم. واقعاً نمی‌دانم دکلی در حال جابه‌جایی است یا آنچه می‌بینیم بخشی از تست‌ها و برنامه‌های دیگری است. ابهام آن‌قدر زیاد است و اطلاعات آن‌قدر کم منتشر می‌شود که به‌عنوان فردی که در این حوزه فعالیت دارد، می‌توانم فرضیه‌های مختلفی مطرح کنم.

*استفاده گسترده از فیلترشکن خود به یکی از عوامل افت کیفیت و ناامنی اینترنت تبدیل شده است. از نظر فنی چه راهی برای کاهش استفاده مردم از VPN وجود دارد؟ آیا تقویت پیام‌رسان‌ها و پلتفرم‌های داخلی می‌تواند جایگزین مناسبی باشد؟

پیش از اینکه درباره راه‌حل صحبت کنیم، یک مسئله بسیار واضح وجود دارد. کافی است کشورهای مختلف دنیا را کنار هم بگذاریم و ببینیم دنیا چه کار می‌کند؛ دنیایی که خوشبختانه یا متأسفانه در بسیاری از حوزه‌ها از ما جلوتر است.

اما به نظر من سؤال اصلی‌تر این است که اصلاً ما می‌خواهیم این مسئله حل شود یا نه؟

من فکر می‌کنم درباره برخی مسائل اساساً اراده‌ای برای حل وجود ندارد. درباره تحریم هم همین سؤال را می‌توان پرسید؛ آیا واقعاً می‌خواهیم تحریم‌ها برداشته شوند؟ من نسبت به این موضوع تردید دارم، چون همان چیزی که آقای روحانی زمانی از آن با عنوان «کاسبان تحریم» یاد می‌کرد، وجود دارد و عده‌ای از ادامه تحریم منفعت می‌برند.

درباره جنگ هم می‌توان همین سؤال را مطرح کرد؛ آیا همه می‌خواهند جنگ تمام شود؟ به نظر من نمی‌توان با قطعیت پاسخ مثبت داد، چون ممکن است عده‌ای منفعت و درآمدشان در ادامه همین وضعیت باشد.

در مورد اینترنت آزاد نیز موضوع مشابهی وجود دارد. به نظر من منفعت مالی عده‌ای در فروش فیلترشکن است. متأسفانه کسانی که منافع اقتصادی دارند، معمولاً قدرت بیشتری هم پیدا می‌کنند و می‌توانند بر تصمیم‌سازی و سیاست‌گذار تأثیر بگذارند.

بنابراین مسئله این نیست که برای اینترنت آزاد راه‌حل فنی وجود ندارد؛ مسئله این است که به نظر من منفعت گروهی در نبود اینترنت آزاد و ادامه فیلترینگ قرار گرفته است.

*یکی از استدلال‌هایی که برای محدودسازی اینترنت مطرح می‌شود، مسائل امنیتی است. آیا فیلترینگ از نظر شما می‌تواند راه‌حلی برای حفاظت از زیرساخت‌های کشور باشد؟

وقتی درباره زیرساخت‌های فناوری اطلاعات صحبت می‌کنیم، می‌توانیم به اتفاقی که برای بانک‌های بزرگ افتاد نگاه کنیم. مگر زیرساخت‌های فناوری اطلاعات این بانک‌ها مستقیماً به اینترنت عمومی متصل بودند؟ مشخص است که نبودند. اما وقتی هدف حمله قرار گرفتند، هک شدند و برخی از آنها یک ماه یا حتی دو ماه با اختلال جدی روبه‌رو بودند و خودشان هم نمی‌دانستند چه زمانی همه سامانه‌های بانکی دوباره به وضعیت عادی بازمی‌گردد. حتی پس از آن نیز مغایرت‌هایی وجود داشت.

بنابراین نمی‌توان گفت فیلترکردن اینترنت راه‌حل همه مسائل امنیتی است. همان‌طور که جنگ راه‌حل استقلال کشور نیست و درباره تحریم نیز منافع اقتصادی خاصی می‌تواند وجود داشته باشد، در حوزه اینترنت هم مسئله فقط پیدا کردن یک راه‌حل فنی نیست.

در یک کسب‌وکار نیز وقتی می‌خواهید برنامه‌ریزی کنید، پیش از نوشتن برنامه باید مشخص کنید اصلاً چه چیزی می‌خواهید. به نظر من سؤال اساسی همین است: قدرت کسانی که می‌خواهند این وضعیت ادامه داشته باشد و قدرت کسانی که نمی‌خواهند این وضعیت وجود داشته باشد، در چه سطحی است؟

در شرایط فعلی، به نظر من قدرت و توان کسانی که از تحریم، جنگ و فیلترینگ منفعت می‌برند، متأسفانه بر قدرت گروه مقابل می‌چربد. وگرنه اینها موضوعات پیچیده‌ای نیستند که بگوییم هیچ راه‌حلی برایشان وجود ندارد.

*در دوره محدودیت اینترنت، برخی پلتفرم‌های داخلی با افزایش تعداد کاربران مواجه شدند. این رشد را چطور معنی می‌کنید؟

بله، بسیاری از این پلتفرم‌ها در دوره جنگ از نظر تعداد کاربران و برخی شاخص‌های دیگر رشد کردند. بسیاری از شرکت‌هایی هم که در حوزه بازار دیجیتال فعالیت می‌کردند، شروع کردند روی این پلتفرم‌ها فعالیت کنند.

بنابراین در همین دوره، ارزش و درآمد برخی پلتفرم‌های داخلی افزایش پیدا کرد. اما چرا با وجود این رشد، همچنان نمی‌توان گفت موفق بوده‌اند؟

چون بسیاری از این پلتفرم‌ها ضعیف‌اند و تجربه کاربری مناسبی ندارند. استفاده از آنها برای مردم راحت نیست، اما کاربران در آن دوره مجبور شدند به سمتشان بروند.

در نهایت باز هم مسئله به همان بحث هزینه و منفعت برمی‌گردد؛ منفعت گروهی که قدرت بیشتری دارد، بر هزینه‌ای که به بخش‌های دیگر تحمیل می‌شود، می‌چربد.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید

به کانال بله هم میهن بپیوندید

به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید