«تروریسم هیدرولیک» در جغرافیای اروند و خلیج فارس؛ تحلیل راهبردی تهاجم دشمن به شریان‌های حیاتی آب در هندیجان

استانها

به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، مهدی شهسواری، تحلیلگر سیاسی - اقتصادی طی یادداشتی اختصاصی با عنوان "جنگی که قرار بود اهرم فشار آمریکا باشد؛ اکنون می‌تواند به اهرم فشار علیه خود آمریکا تبدیل شود" که در اختیار تسنیم قرار داده است، نوشت:

ترسم نرسی به کعبه‌ای اعرابی؛ کاین ره که تو می‌روی به ترکستان است.

این تعبیر آلن ایر، دیپلمات ارشد سابق آمریکا و از کارشناسان باسابقه مسائل ایران، درباره سیاست جدید واشنگتن در قبال جمهوری اسلامی ایران، می‌تواند بیانگر یک نگرانی راهبردی درخصوص مسیری باشد که آمریکا در قبال ایران در پیش گرفته است.

برای درک اهمیت این هشدار، باید به نقطه آغاز جنگ بازگشت.

آمریکا و رژیم صهیونیستی جنگ همه‌جانبه علیه ایران را از 9 اسفند 1404 با یک محاسبه مشخص آغاز کردند: ضربه سخت و سنگین نظامی، ایجاد شوک و دستیابی به نتیجه در کوتاه‌ترین زمان ممکن.

منطق این راهبرد بر «ضربه غافلگیر کننده و سرعت در نتیجه گیری» استوار بود؛ به این معنا که اقدام نظامی شدید باید پیش از آنکه ایران فرصت بازآرایی، پاسخ متقابل و فعال کردن ظرفیت‌های منطقه‌ای خود را پیدا کند، باعث فرو پاشی ساختار سیاسی نظام جمهوری اسلامی ایران شود و یا او را وادار به تسلیم در برابر خواسته‌های واشنگتن کند.

اما جنگ سخت غافلگیر کننده، مطابق این محاسبه پیش نرفت.

حال پس از گذشت حدود شش ماه، مسئله اصلی این است که آیا آمریکا توانسته است از برتری نظامی خود، نتیجه سیاسی و راهبردی مورد انتظار را بدست آورد؟ در جواب این سوال، ارزیابی‌ها نشانگر این است که میان «توانایی وارد کردن ضربه در جنگ سخت» و «توانایی آمریکا در تحمیل نتیجه مورد نظر خود» فاصله‌ای جدی وجود دارد.

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این شکاف، تبدیل شدن تنگه هرمز به یکی از اصلی‌ترین گره‌های جنگ است؛ جایی که مسئله دیگر صرفاً حمله به اهداف نظامی ایران نیست، بلکه حفظ امنیت و جریان انرژی در یکی از مهم‌ترین شریان‌های اقتصاد جهان مطرح است. 

به بیان دیگر، آمریکا جنگ را با تصور یک ضربه سریع آغاز کرد، اما در ادامه نه تنها به اهداف راهبردی خود که در شروع جنگ ترسیم کرده بود نرسید، بلکه در برابر ایران با یک مسئله فرسایشی و پیچیده به نام کنترل تنگه هرمز مواجه شد.

این را می‌توان نخستین شکست محاسباتی واشنگتن دانست.

اکنون، اما نشانه‌های در تغییر رویکرد آمریکا دیده می‌شود. ترامپ که در ابتدای جنگ بر دستیابی سریع به نتیجه تأکید داشت، اکنون از نداشتن عجله برای پایان جنگ سخن می‌گوید و واشنگتن بیش از گذشته از تشدید فشار‌های اقتصادی علیه ایران سخن می‌گوید.

در ظاهر، این تغییر می‌تواند یک تصمیم حساب‌شده برای عبور از جنگ سخت و ورود به جنگ اقتصادی باشد؛ اما در سطح راهبردی، یک پرسش مهم مطرح است:

آیا تغییر میدان جنگ از نظامی به اقتصاد، الزاماً به معنای تغییر در نتیجه و کسب نتیجه است؟

در همین نقطه، هشدار آلن ایر، اهمیت پیدا می‌کند.

آلن ایر، دیپلمات ارشد سابق وزارت خارجه آمریکا و از کارشناسان مسائل ایران، در مخالفت با سیاست‌های جدید اقتصادی واشنگتن در قبال ایران، این مسیر را با این بیت هشدارآمیز توصیف کرده است:

ترسم نرسی به کعبه‌ای اعرابی؛ کاین ره که تو می‌روی به ترکستان است.

اهمیت این هشدار در آن است که جنگ اقتصادی برای ایران میدان تازه‌ای نیست.

ایران چهار دهه تجربه مقابله با تحریم، فشار مالی، محدودیت صادرات نفت، فشار بر شبکه بانکی و تلاش برای منزوی‌سازی اقتصادی را پشت سر گذاشته است.

طی این سال‌ها، اقتصاد ایران و شبکه‌های تجاری آن، هرچند با هزینه‌های سنگین، سازوکار‌هایی برای کاهش و دور زدن بخشی از این فشار‌ها ایجاد کرده‌اند؛ بنابراین اگر واشنگتن تصور کند که پس از ناکامی در جنگ سخت، می‌تواند با انتقال میدان به اقتصاد و استفاده از ابزار تحریم، در یک بازه زمانی طولانی‌تر همان نتیجه‌ای را که در میدان نظامی به دست نیاورده است تحمیل کند، ممکن است در حال تکرار همان خطای محاسباتی باشد؛ با این تفاوت که این بار جنگ وارد زمینی می‌شود که پایان آن لزوماً در اختیار آمریکا نیست.

جنگ اقتصادی نیز یک خیابان یک‌طرفه نیست.

فشار بر تجارت، انرژی، حمل‌ونقل و شبکه‌های مالی ایران می‌تواند منافع اقتصادی کشور‌های دیگری همچون چین و روسیه را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، جنگ اقتصادی می‌تواند از سطح «آمریکا علیه ایران» فراتر رود و انگیزه قدرت‌های غیرغربی برای توسعه مسیر‌های مستقل مالی، تجاری و انرژی و کاهش وابستگی به سازوکار‌های تحت رهبری آمریکا را افزایش دهد.

در نتیجه، واشنگتن ممکن است با هدف منزوی کردن ایران، ناخواسته به تسریع روند شکل‌گیری شبکه‌های اقتصادی موازی با نظم مورد حمایت آمریکا کمک کند.

از سوی دیگر، جنگ اقتصادی برای خود آمریکا نیز پرهزینه است.

اگر فشار بر صادرات انرژی ایران و استمرار بحران منطقه‌ای باعث افزایش قیمت نفت، هزینه حمل‌ونقل بنزین و تورم شود، می‌تواند مستقیماً به اقتصاد آمریکا و مصرف‌کننده آمریکایی فشار موثری وارد نماید.

این همان نقطه‌ای است که مفهوم «فرسایش» اهمیت پیدا می‌کند.

در جنگی که قرار بود با یک ضربه سخت و سریع به نتیجه برسد، گذشت زمان در ابتدای جنگ برای آمریکا یک تهدید محسوب می‌شد؛ اکنون واشنگتن تلاش می‌کند با تغییر میدان نبرد، همین گذشت زمان را به ابزار فشار تبدیل کند.

اما زمان ذاتاً به نفع طرفی است که توان تحمل هزینه‌های طولانی‌مدت را بیشتر دارد.

ایران چهار دهه تجربه زیستن در شرایط تحریم و فشار اقتصادی را دارد. در مقابل، جامعه آمریکا با اقتصادی که نسبت به قیمت انرژی، تورم و هزینه‌های زندگی حساس است، الزاماً همان ظرفیت تحمل یک جنگ اقتصادی طولانی‌مدت را ندارد و هیچ اتحاد اجتماعی در آن برای پذیرش تاب آوری شکل نگرفته است؛ بنابراین عبارت «عجله نداریم» ترامپ می‌تواند یک شمشیر دولبه باشد.

اگر آمریکا بتواند با فشار اقتصادی در مدت کوتاهی امتیاز بگیرد، این سیاست می‌تواند موفق تلقی شود؛ اما اگر جنگ اقتصادی طولانی شود، هزینه انرژی و تورم افزایش پیدا کند، فشار سیاسی داخلی در آمریکا بالا برود و همزمان چین و روسیه نیز برای کاهش وابستگی به ساختار‌های اقتصادی تحت رهبری آمریکا تلاش بیشتری کنند، «عدم عجله» می‌تواند به معنای ورود واشنگتن به یک جنگ فرسایشی جدید و پذیرش دومین شکست راهبردی باشد.

از این منظر، تحولات شش ماه گذشته را می‌توان در قالب دو مرحله از یک خطای محاسباتی بررسی کرد:

مرحله نخست؛ جنگ سخت و انتظار پیروزی سریع: آمریکا با تصور دستیابی سریع به نتیجه وارد جنگ شد، اما در عمل با مقاومت ایران، پیچیدگی میدان و مسئله راهبردی هرمز مواجه شد.

مرحله دوم؛ جنگ اقتصادی و اعلام عدم عجله: واشنگتن اکنون تلاش می‌کند با انتقال فشار از میدان نظامی به میدان اقتصادی، نتیجه‌ای را که در جنگ سخت به دست نیاورده است در بلندمدت به دست آورد؛ اما این مسیر نیز می‌تواند هزینه‌های جدید و حتی گسترده‌تری برای آمریکا ایجاد کند.

در این میان، یک نکته نباید نادیده گرفته شود: جنگ فرسایشی الزاماً به معنای جنگی نیست که در آن هیچ‌کس پیروز نمی‌شود؛ بلکه جنگی است که در آن، ظرفیت تحمل هزینه‌ها می‌تواند از قدرت ضربه اولیه مهم‌تر شود.

اگر آمریکا نتواند نتیجه را در زمان کوتاه تحمیل کند، ادامه جنگ برای واشنگتن به یک مسئله مدیریت هزینه تبدیل خواهد شد؛ هزینه‌ای که فقط نظامی نیست و می‌تواند حوزه‌های انرژی، اقتصاد، سیاست داخلی و جایگاه بین‌المللی آمریکا را نیز درگیر کند.

گر چه ایران نیز بدون هزینه از این میدان عبور نخواهد کرد و فشار اقتصادی می‌تواند مشکلات اقتصاد ایران را تشدید کند، اما مسئله این است که هدف آمریکا صرفاً وارد کردن هزینه به ایران نیست؛ هدف، تبدیل این هزینه به نتیجه سیاسی مورد نظر است؛ و این همان حلقه‌ای است که در جنگ سخت نیز میان «ضربه» و «نتیجه» ایجاد شد.

در حقیقت مسئله اصلی این است که آیا آمریکا پس از آنکه نتوانست با سرعت به نتیجه برسد، با کند کردن زمان واقعاً به نتیجه نزدیک‌تر خواهد شد؟ 

اگر پاسخ منفی باشد، آنچه امروز «جنگ اقتصادی» نامیده می‌شود، می‌تواند دومین میدان شکست راهبردی آمریکا باشد؛ میدانی که در آن، برخلاف جنگ سخت، فقط ایران طرف مقابل نیست، بلکه اقتصاد جهانی، بازار انرژی، چین، روسیه و حتی افکار عمومی و اقتصاد داخلی آمریکا نیز بخشی از معادله خواهند بود.

در چنین شرایطی، جنگی که قرار بود اهرم فشار آمریکا بر ایران باشد، ممکن است به تدریج به اهرم فشاری علیه خود آمریکا تبدیل شود.

اگر جنگ سخت آمریکا را با «تله هرمز» مواجه کرد، این نگرانی وجود دارد که جنگ اقتصادی نیز واشنگتن را وارد تله فرسایش کند. باتلاقی که به مراتب خطرناک‌تر است، زیرا ساکنان آمریکا و متحدان اروپایی او را نیز درگیر می‌کند؛ و شاید معنای واقعی هشدار آلن ایر همین باشد: گاهی تغییر مسیر، به معنای نزدیک شدن به مقصد نیست؛ ممکن است فقط راه رسیدن به همان شکست را طولانی‌تر و حتی خطرناک‌تر کند.

انتهای پیام/424  

به گزارش گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، حجت‌الاسلام سید نوراله افشار، در خطبه‌های نمازجمعه ۳۰ مردادماه چرام با اشاره به سخنان امام حسن عسکری(ع) اظهار کرد: آن حضرت فرمودند کسی که حق را رها کند، هرچقدر هم عزیز باشد ذلیل خواهد شد و کسی که با حق همراه شود، هرچقدر هم در ظاهر ذلیل باشد، عزیز می‌شود.

وی با بیان اینکه دوران امامت امام حسن عسکری(ع) اگرچه کوتاه‌ترین دوران امامت ائمه اطهار(ع) بود، اما ویژگی مهمی داشت، افزود: این دوران، زمان انتقال عصر حضور به عصر غیبت بود و یکی از مهم‌ترین راهبردهای آن حضرت، زمینه‌سازی برای استقرار فرهنگ مهدویت و آماده‌سازی جامعه برای دوران غیبت حضرت ولی‌عصر(عج) بود.

امام جمعه چرام با اشاره به روایتی از امام حسن عسکری(ع) درباره دوران غیبت تصریح کرد: آن حضرت دو راهبرد نجات‌بخش را برای حفظ ایمان در عصر غیبت بیان فرمودند؛ نخست استواری در اعتقاد به امامت حضرت مهدی(عج) و دوم موفق شدن به دعا برای تعجیل در فرج آن حضرت.

حجت‌الاسلام افشار با تبریک سالروز آغاز ولایت و امامت حضرت ولی‌عصر(عج) در نهم ربیع‌الاول گفت: بزرگ‌ترین اثر اعتقاد به مهدویت، ایجاد امید در دل‌های مؤمنان است؛ جامعه‌ای که به مهدویت باور دارد، در سخت‌ترین شرایط نیز امید خود را از دست نمی‌دهد و یقین دارد دوران ظلم و سلطه باطل پایان خواهد یافت.

وی افزود: امام زمان(عج) مظهر امید به آینده و وعده تضمین‌شده الهی است و اعتقاد به ظهور حضرت، به جامعه قوت قلب می‌دهد تا در مسیر حق و عدالت ثابت‌قدم بماند.

امام جمعه چرام در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تلاش دشمنان برای ضربه زدن به کشور اظهار کرد: دشمن با طراحی جنگ اقتصادی و سپس فشارهای دیگر به دنبال ایجاد مشکل برای ملت ایران است و سخنان اخیر مقامات آمریکایی درباره فشارهای اقتصادی را باید در همین چارچوب تحلیل کرد.

وی تأکید کرد: همه باید نقشه دشمن را به‌درستی بشناسند و برای خنثی‌سازی آن اقدام کنند.

حجت‌الاسلام افشار، صرفه‌جویی را یکی از مهم‌ترین جهادهای امروز دانست و گفت: صرفه‌جویی در مصرف انرژی، بنزین، برق، گاز و کالاهای اساسی، در شرایط فعلی یک اقدام ارزشمند و یک جهاد عمومی است.

وی با بیان اینکه مسیر مقابله با توطئه دشمن از وحدت و انسجام ملی عبور می‌کند، خاطرنشان کرد: هیچ راهی برای خنثی کردن برنامه دشمن در ایجاد اختلاف و شکاف اجتماعی وجود ندارد مگر اینکه وحدت و یکپارچگی ملی را به‌عنوان یک ضرورت جدی باور کنیم.

امام جمعه چرام با تأکید بر ضرورت مدیریت جهادی در عرصه اقتصادی افزود: همه دستگاه‌های مسئول به‌ویژه دولت باید در مسائل اقتصادی مانند یک ستاد جنگی عمل کنند، چراکه دشمن جنگ اقتصادی را آغاز کرده و کشور نیز باید با برنامه‌ریزی دقیق به مقابله با آن بپردازد.

وی تصریح کرد: ملت ایران بخش مهمی از مسیر پیروزی را با ایستادگی و مقاومت پشت سر گذاشته است و ادامه این مسیر نیازمند صبر، مقاومت، تاب‌آوری و حفظ روحیه امید است.

حجت‌الاسلام افشار بیان کرد: دشمن در گذشته شکست خورده و به فضل الهی در ادامه مسیر نیز شکست خواهد خورد و پایان راه مقاومت، عزت و سربلندی ملت ایران خواهد بود.

امام جمعه چرام همچنین با گرامیداشت روز صنعت دفاعی کشور گفت: دانشمندان ایران اسلامی با توکل بر خداوند، روحیه خودباوری و تکیه بر توان داخلی توانسته‌اند امنیت و پیشرفت کشور را رقم بزنند.

وی با اشاره به نقش شهدای عرصه علمی و دفاعی کشور افزود: یاد و خاطره شهدای بزرگی همچون شهید محسن فخری‌زاده و دیگر شهدای این عرصه را گرامی می‌داریم و مسیر پیشرفت و اقتدار کشور با تلاش دانشمندان و جوانان مؤمن ادامه خواهد یافت.