تبعات جنگ امریکا علیه ایران/ بنزین و گازوییل در چین گران شد

نورنیوز-گروه اقتصادی :چند روز است مجموعه‌ای از رسانه‌های غربی و منابع نزدیک به محافل آمریکایی، با تمرکز بر عبور نفتکش‌ها از مسیر جنوبی تنگه هرمز، تلاش می‌کنند تصویری از بازگشت جریان نفت و کاهش اثرگذاری ایران بر این گذرگاه راهبردی ارائه کنند. گزارش اکسیوس درباره ایجاد یک مسیر ویژه تحت حمایت نظامی آمریکا و عبور ۱۵ تا ۲۰ نفتکش در هر شب، نمونه شاخص این روایت است؛ گزارشی که رسانه‌های دیگری نیز آن را بازنشر و برجسته کرده‌اند. مسئله مهم در این روایتها این است که با فرض پذیرش عبور محدود و پرریسک چند نفتکش که این گزارشها مدعی آن هستند، به هیچ وجه این وضعیت معادل بازگشت تردد عادی به تنگه هرمز نیست. اتفاقاً نفس ایجاد یک مسیر ویژه، هدایت و حمایت نظامی از کشتی‌ها و تلاش برای تأمین امنیت عبور آنها، نشان می‌دهد وضعیت با شرایط عادی فاصله دارد.

حتی گزارش اکسیوس نیز تصریح می‌کند که جریان نفت همچنان پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است و عملیات آمریکا با هدف کمک به حفظ بخشی از جریان انرژی از منطقه انجام می‌شود. بنابراین نمی‌توان عبور تعدادی نفتکش را به معنای «باز بودن کامل» تنگه تعبیر کرد.

نکته مهم‌تر، تلاش برای تبدیل «عبور» به «بی‌اثر شدن کنترل ایران» است. این دو گزاره یکی نیستند. شاید در برخی موارد از این گذرگاه راهبردی تعداد محدودی کشتی با ترتیبات امنیتی ویژه عبور کنند؛ اما این وضعیت با تردد عادی، آزاد و کم‌ریسک میلیون‌ها بشکه نفت در روز تفاوت اساسی دارد. فایننشال تایمز نیز از افزایش شدید هزینه و ریسک حمل‌ونقل نفت در منطقه خبر داده و نشان داده است که شرکت‌های کشتیرانی برای پذیرش ریسک عبور، نرخ‌های بسیار بالاتری مطالبه می‌کنند.

اما شاید بهترین پاسخ به این روایت‌ها را نه در تیتر رسانه‌ها، بلکه در رفتار بازار انرژی بتوان یافت. برنت امروز به ۹۴.۰۶ دلار در هر بشکه رسید و برای پنجمین روز متوالی افزایش یافت. رویترز علت این افزایش را نگرانی از تداوم اختلال در عرضه‌های خاورمیانه عنوان کرده و تأکید کرده است که جریان محموله‌ها از تنگه هرمز همچنان به‌مراتب پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است.

وضعیت فرآورده‌ها حتی گویاتر است. بر اساس گزارش تازه رویترز، قیمت گازوئیل اروپا از آغاز جنگ بیش از ۷۰ درصد افزایش یافته و قیمت بنزین آمریکا حدود ۶۰ درصد رشد کرده است. همزمان، کاهش ظرفیت پالایشی خاورمیانه و اختلال در صادرات نفت خام، فشار بر بازار فرآورده‌ها را تشدید کرده است.

در بازار آمریکا نیز قیمت‌ها همچنان در سطوح بالایی قرار دارند و روند رشد قیمتها همچنان ادامه دارد. گزارش‌های منتشرشده در روز جاری، با استناد به داده‌های AAA، از ادامه فشار صعودی بر قیمت بنزین حکایت دارند؛ در حالی که گازوئیل نیز همچنان در محدوده بالای ۵ دلار به ازای هر گالن معامله می‌شود. گزارش رویترز از وضعیت بازار سوخت نیز نشان می‌دهد پالایشگران آمریکایی و هندی از اختلال عرضه ناشی از جنگ‌ها و محدودیت دسترسی به نفت و فرآورده سود می‌برند؛ مسئله‌ای که خود نشانه‌ای از تداوم عدم تعادل در بازار جهانی سوخت است.

حتی خود بازار گازوئیل، برخلاف روایت ساده‌سازی‌شده بازگشت جریان انرژی، تصویری از کمبود و نااطمینانی ارائه می‌دهد. اکسیوس نیز در گزارشی جداگانه درباره «بحران گازوئیل» هشدار داده و نوشته است که جنگ ایران و روسیه و اوکراین، عرضه جهانی این فرآورده را از چند مسیر تحت فشار قرار داده است.

بنابراین، مسئله اصلی این نیست که آیا چند نفتکش توانسته‌اند با شرایط خاص و پرهزینه از مسیر جنوبی عبور کنند یا خیر؛ مسئله این است که آیا این عبور محدود توانسته تنگه هرمز را به وضعیت عادی بازگرداند؟ پاسخ بازار همچنان منفی است.

اگر تنگه واقعاً به شرایط عادی بازگشته بود، باید آثار آن در کاهش ریسک کشتیرانی، افزایش پایدار جریان نفت، کاهش قیمت نفت خام و مهم‌تر از همه، فروکش‌کردن فشار بر بازار فرآورده‌ها دیده می‌شد. اما آنچه اکنون مشاهده می‌شود، برعکس، تداوم ریسک، افزایش هزینه حمل، محدودیت جریان و فشار بر ذخایر و ظرفیت پالایشی است.

از این منظر، عبور چند نفتکش را نباید به عنوان نشانه پایان اثرگذاری هرمز معرفی کرد. مسیر ویژه برای عبور محدود، با بازگشت امنیت و تردد عادی تفاوت دارد. آنچه رسانه‌های غربی برجسته می‌کنند ممکن است اثر تبلیغاتی موقت داشته باشد، اما تبدیل این بخش محدود به تصویر کلی، همان جایی است که «خبر» می‌تواند به «روایت‌سازی» تبدیل شود.

بهترین داور این مناقشه بازار است؛ بازاری که هنوز برنت را بالای ۹۴ دلار نشان می‌دهد، فرآورده‌ها را تحت فشار نگه داشته و برای عبور نفتکش‌ها ریسک و هزینه بالاتری مطالبه می‌کند. 

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی  اندیشه معاصر ؛ رضا اکبری روز پنجشنبه با تشریح عملکرد سازمان راهداری و حمل ونقل جاده‌ای در شرایط جنگی افزود: با وجود حملات به بنادر و زیرساخت‌های جاده‌ای کشور، روند حمل کالا و جابه‌جایی مسافر بدون وقفه ادامه یافت و میزان حمل کالا در برخی مقاطع حدود ۳۰ درصد بیشتر از شرایط عادی ثبت شد.

اکبری در حاشیه سلسله نشست‌های تخصصی بیست‌ویکمین جشنواره شهید رجایی اظهار کرد: ماموریت اصلی سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای در شرایط جنگی، حفظ و تداوم خدمت‌رسانی در عرصه حمل‌ونقل کشور بود و تلاش کردیم. با تلاش رانندگان و همه فعالان بخش حمل‌ونقل، اختلالی در حمل کالا ایجاد نشد و حتی شرایط جنگی به ثبت رکوردهای جدید در جابه‌جایی کالا منجر شد؛ به‌گونه‌ای که آمارها در برخی مقاطع حدود ۳۰ درصد بالاتر از شرایط عادی بود.

رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای با قدردانی از رانندگان و فعالان بخش حمل کالا گفت: یک همدلی و حماسه در بخش حمل‌ونقل کالا شکل گرفت و رانندگان و دیگر بازیگران اصلی این حوزه، بار اصلی خدمت‌رسانی را بر دوش کشیدند.

وی ادامه داد: بازگشت زمینی زائران از عتبات عالیات و حجاج، جابه‌جایی مسافران از جزایر کیش و قشم، انتقال مسافران به خارج از کشور و بازگشت مسافران به داخل و همچنین جابه‌جایی مردم از کلان‌شهرها به مراکز استان‌ها و شهرستان‌ها، از جمله ماموریت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای در این دوره بود.

رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای همچنین به تخلیه شهر تهران، برگزاری دو مراسم اربعین، مراسم تشییع و وداع با رهبر شهید و ۲۸ سفر اشاره کرد و گفت: این جابه‌جایی‌های گسترده با همکاری ناوگان حمل‌ونقل عمومی و تلاش رانندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل، بدون مشکل جدی انجام شد.

وی نگهداری و حفاظت از راه‌های کشور را سومین ماموریت مهم سازمان راهداری در این دوره عنوان کرد و افزود: با وجود شرایط جنگی، عملیات نگهداری راه‌ها متوقف نشد و در زمستان و تابستان نیز تلاش شد وضعیت راه‌های کشور بدون اختلال حفظ شود.

اکبری افزود: بیش از ۳۰ اصابت به زیرساخت‌های جاده‌ای کشور ثبت شد و دهانه تونل‌ها، جاده‌ها و تعدادی از پل‌ها مورد اصابت قرار گرفتند، اما تلاش شد آثار این آسیب‌ها در زندگی روزمره مردم کمترین اثر را داشته باشد.

وی با اشاره به آسیب پل‌های استان هرمزگان گفت: بلافاصله پس از آسیب، مسیرهای جایگزین و کنارگذرها وارد مدار خدمت شدند و عملیات بازسازی پل‌ها نیز در کوتاه‌ترین زمان ممکن آغاز شد. برخی پل‌ها کمتر از یک هفته به سرویس بازگشتند و برای یکی از پل‌های بزرگ آسیب‌دیده نیز برنامه ساخت و بهره‌برداری در مدت حدود دو تا سه ماه پیش‌بینی شده است. در ۵ ماه گذشته حدود ۹۰۰ کیلومتر عملیات احداث راه روستایی انجام شده و حدود ۸۰۰ کیلومتر راه روستایی نیز به بهره‌برداری رسیده است.

وی با اشاره به شهادت شهید رجایی در دوران مسئولیت خود اظهار کرد: شهید رجایی در میدان خدمت به شهادت رسید و امروز نیز کارکنان و مدیران دستگاه‌های اجرایی در شرایط جنگی باید در میدان خدمت و دفاع از مردم نقش‌آفرینی کنند.

رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای افزود: اتصال این دو میدان در جشنواره امسال، فرصت ارزشمندی ایجاد کرده است تا نقش‌آفرینانی که در شرایط دفاعی و جنگی توانستند خدمت‌رسانی را به بهترین شکل ادامه دهند، معرفی شوند و عملکرد آنها برای مردم تشریح شود./ایرنا

بابک هدایتی در گفتگو با خبرفوری اظهار کرد: تحریم‌ها تجارت ایران با آفریقا را متوقف نکرده‌اند، اما هزینه و ریسک مبادلات را افزایش داده‌اند. با وجود مشکلات بانکی، حمل‌ونقل و انتقال پول، این قاره همچنان ظرفیت بالایی برای توسعه تجارت ایران دارد و باید به عنوان بازار هدف و شریک اقتصادی دیده شود.

وی تصریح کرد: استفاده از ظرفیت آفریقا برای کاهش آثار تحریم‌ها نباید صرفا از مسیر واسطه‌گری دنبال شود، بلکه باید بر توسعه تجارت واقعی، تهاتر کالا، استفاده از سازوکارهای مالی جایگزین، سرمایه‌گذاری مشترک، ایجاد شرکت‌های ایرانی–آفریقایی و صادرات خدمات فنی و مهندسی تمرکز کرد.

رئیس اتاق بازرگانی ایران و آفریقا افزود: کشورهایی مانند آفریقای جنوبی، موزامبیک، سودان، غنا، کنیا و تانزانیا از بازارهای مهم صادراتی ایران در آفریقا بوده‌اند. با این حال، حضور فعال چین، ترکیه، هند، امارات و اروپا در این بازار رقابتی، ضرورت حفظ ارتباط مستمر با مشتریان و جلوگیری از از دست رفتن سهم بازار ایران را افزایش داده است.

هدایتی  گفت: قاره آفریقا با جمعیتی حدود یک میلیارد و ۴۵۰ میلیون نفر، ۵۴ کشور و ظرفیت اقتصادی گسترده، می‌تواند یکی از مسیرهای مهم توسعه تجارت خارجی ایران باشد. بهره‌گیری از این فرصت نیازمند نقشه راه بلندمدت، حضور جدی بخش خصوصی و تبدیل روابط مقطعی به همکاری‌های پایدار اقتصادی است.