حوادث و سوانح طبیعی و انسانساز مانند انفجار و آتش سوزی در سال 1404، 147 نفر را کشت و بیش از 2 هزار نفر را مصدوم کرد. به گزارش اکوایران، پارسال بر اثر سوانح طبیعی و حوادث انسانساز حدود 147 نفر جان باختند. این عصاره تازهترین گزارش مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی و کرسی یونسکو در مدیریت سوانح طبیعی است. این گزارش که به تازگی منتشر شده، نتیجه گرفته که حوادث و سوانح ناشی از مخاطرات انسانی بر حوادث و سوانح ناشی از مخاطرات طبیعی در تلفات پیشی گرفته است، به گونهای که میتوان نتیجه گیری کرد، حدود ۸۴ درصد جانباختگان ثبتشده، معادل ۱۲۴ نفر، در آتشسوزیهای صنعتی، ساختمانی و حوادث معدن جان خود را از دست دادهاند.
از سوی دیگر، اثرات انسانی سال ۱۴۰۴ بهشدت در یک رخداد متمرکز بوده است. انفجار و آتشسوزی بندر شهید رجایی در ششم اردیبهشتماه، بهتنهایی حدود ۴۰ درصد جانباختگان و ۷۳ درصد مصدومان کل حوادث و سوانح ثبتشده سال را به خود اختصاص داده است. این تمرکز نشان میدهد که الگوی ریسک حوادث و سوانح کشور در سال ۱۴۰۴ بیش از آنکه متأثر از رخدادهای پرتکرار و کمپیامد باشد، از رخدادهای کمبسامد اما فاجعهبار تأثیر پذیرفته است.
بررسی الگوی زمانی فجایع نیز نشان میدهد که رخ دادن حوادث و سوانح در طول یکسال یکنواخت نیست، بیشتر تعداد رخدادها در خرداد ماه ثبت شده اما براساس آمارهای این پژوهش آذرماه، به دلیل وقوع سیلابهای گسترده در نقاط مختلف کشور، بیشترین سهم خسارات سالانه را به خود اختصاص داده است. این یافته نشان میدهد که پرحادثهترین ماه سال الزاماً پرخسارتترین ماه نیست و تخصیص منابع کاهش خطر، آمادگی و پاسخ باید علاوه بر تعداد رخدادها، شدت پیامدها و گستره خسارات را نیز مدنظر قرار دهد.
در حوزه سوانح ناشی از مخاطرات طبیعی، بیشترین خسارت کالبدی متوجه بخش مسکن بوده است. در مجموع حدود 13 هزار و 253 واحد مسکونی در اثر زلزله، سیلاب و بارندگی در سال ۱۴۰۴ آسیب دیدهاند که از این تعداد، حدود 4 هزار و نود و هشت واحد تخریبی (نیازمند احداث) و 9 هزار و 155 واحد نیازمند تعمیر بودهاند. حدود ۸۰ درصد این خسارات تنها در پنج استان فارس، کهگیلویه و بویراحمد، کرمان، هرمزگان و خراسان رضوی متمرکز بوده است.
همچنین سیلابهای آذرماه بهتنهایی حدود ۴۲ درصد خسارات سالانه واحدهای مسکونی را رقم زدهاند.
زلزلههای سال ۱۴۰۴، با وجود آنکه هیچیک بزرگی بیش از ۶ نداشته و تلفات انسانی ثبت نکردهاند، به حدود 4 هزار و 500 واحد مسکونی آسیب وارد کردهاند که بیش از یکسوم آنها تخریب شدهاند. این یافته نشان میدهد که حتی زلزلههای با بزرگی متوسط نیز همچنان ظرفیت ایجاد خسارات گسترده به ساختمانهای کشور را دارند.
به گزارش اکوایران، در قسمت دیگری از این گزارش پژوهشی تاکید شده که در حوزه اقتصادی، برآورد خسارات با محدودیتهای جدی مواجه بوده است. اگرچه خسارات ثبتشده دستکم ۵۸۵ هزار میلیارد ریال برآورد میشود، اما این رقم تنها بخشی از خسارات واقعی ناشی از حوادث و سوانح را منعکس میکند؛ چرا که در بسیاری از رخدادها برآورد رسمی خسارات انجام نشده یا روشهای محاسبه میان دستگاههای مختلف یکسان نبوده است. ضمن اینکه عموماً برآوردی از زیانهای اقتصادی غیرمستقیم حوادث و سوانح در دسترس نیست.
در پایان این گزارش نتیجه گرفته که براساس یافتههای این گزارش، مهمترین چالش پیشروی مدیریت سوانح کشور، صرفاً افزایش تعداد مخاطرات نیست؛ بلکه تمرکز بالای خسارات در رخدادهای بزرگ، ضعف در نظام ثبت و مدیریت دادهها، ناهمگونی آسیبپذیری در مناطق مختلف و نیز کاستیهای موجود در نظام ارزیابی خسارت، از جمله مسائل اساسی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.
