عصر ایران ؛ موحد منتقم - مراسم ختم، از معدود آیینهایی است که در آن، انسانها برای همدردی گرد هم میآیند؛ جایی که سکوت، احترام و همراهی، مهمتر از هر چیز دیگری است.اما گاهی تب دیده شدن، حرمت چنین مراسمی را تحتالشعاع قرار میدهد. در مراسم ختم اکبر عبدی نیز صحنههایی دیده شد که بسیاری را متعجب کرد؛ عدهای به جای حفظ حرمت مجلس، با هل دادن یکدیگر تلاش میکردند خود را به بازیگران و چهرههای مشهور برسانند و عکسی به یادگار بگیرند؛ انگار حضور در کنار یک سلبریتی، حتی در دل یک مراسم سوگواری، از احترام به صاحب عزا مهمتر شده است. این رفتار را نمیتوان تنها به بیفرهنگی یا هیجان لحظهای نسبت داد. روانشناسان معتقدند در عصر شبکههای اجتماعی، مرز میان تجربه کردن و ثبت کردن، به شدت کمرنگ شده است. بسیاری از افراد احساس میکنند اگر لحظهای را ثبت و منتشر نکنند، انگار آن را زندگی نکردهاند. در چنین شرایطی، گرفتن عکس با یک چهره مشهور، به نوعی «سرمایه اجتماعی» تبدیل میشود؛ تصویری که قرار است در اینستاگرام یا دیگر شبکههای اجتماعی منتشر شود و برای صاحبش توجه، لایک یا احساس دیده شدن به همراه بیاورد. فیلسوف فرانسوی، گی دوبور، سالها پیش در کتاب «جامعه نمایش» هشدار داده بود که انسان مدرن، آرامآرام زندگی واقعی را با نمایش زندگی عوض میکند. در چنین جهانی، حتی غم نیز به یک تصویر تبدیل میشود؛ تصویری که میتواند دیده شود، بازنشر شود و برای لحظهای توجه دیگران را جلب کند. شبکههای اجتماعی بهتدریج این باور را در ذهن ما کاشتهاند که ارزش هر تجربه، نه در عمق آن، بلکه در قابلیت انتشارش سنجیده میشود. انگار هر لحظه، پیش از آنکه زندگی شود، باید ثبت شود و هر احساس، پیش از آنکه درون انسان شکل بگیرد، باید در قاب دوربین قرار بگیرد. از سوی دیگر، پدیده «رابطه شبهاجتماعی» نیز نقش مهمی دارد. مخاطب سالها بازیگری را روی پرده سینما یا تلویزیون دیده و به اشتباه احساس میکند او را از نزدیک میشناسد. همین احساس صمیمیت خیالی باعث میشود در موقعیتهایی که نیازمند رعایت فاصله و احترام است نیز نتواند مرزها را تشخیص دهد. نتیجه، رفتارهایی است که در حالت عادی شاید خود فرد نیز آنها را ناپسند بداند. اما روانشناسان به پدیده دیگری نیز اشاره میکنند؛ «سرایت رفتاری». در یک جمع، کافی است چند نفر برای …
