آیا ما در خواب عنکبوت می‌خوریم؟

اوایل ماه جاری، سازمان غذا و داروی آمریکا نخستین دارویی را که برای درمان علت اصلی حمله خواب طراحی شده است، تایید کرد. این بیماری‌ میلیون‌ها نفر را تحت تاثیر قرار می‌دهد و باعث خواب‌آلودگی شدید در طول روز و بیداری در شب می‌شود.

به نقل از نیچر، موفقیت این دارو که اووِپورکستون (oveporexton) نام دارد و با نام تجاری Orzeyful عرضه می‌شود، از سوی افرادی که با حمله خواب یا نارکولپسی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، با استقبال روبه‌رو شده است.

اما پژوهشگران نیز با اشتیاق این دارو را دنبال می‌کنند؛ زیرا آن را نخستین عضو از مجموعه‌ای از درمان‌های اختلالات خواب می‌دانند که احتمالا طی سال‌های آینده تایید خواهند شد.

این درمان‌های نوظهور که به‌عنوان آگونیست‌های اورکسین شناخته می‌شوند، هیجان‌انگیز هستند؛ زیرا نه ‌تنها نوید کاهش علائم بیماری را می‌دهند، بلکه علت زیستی بیماری را نیز هدف قرار می‌دهند و حتی ممکن است برای سایر اختلالات عصبی‌ روانی نیز کاربرد داشته باشند. فرصتی برای تجربه یک زندگی عادی

برای چپمن، دانشجوی ۱۹ ساله دانشگاه تنسی در ناکسویل، این دستاورد تغییری اساسی در زندگی او بوده است.

چپمن مدت‌ها با بیماری خود دست‌وپنجه نرم می‌کرد و گاهی روزانه ۱۶ ساعت می‌خوابید و در مدرسه با مشکل مواجه بود و به ‌شدت به قهوه وابسته بود.

وقتی می‌خندید، گاهی این اتفاق باعث می‌شد بدنش از حرکت بایستد و روی زمین بیفتد، در حالی که کاملا هوشیار باقی می‌ماند؛ این علامت یعنی شل ‌شدن ناگهانی عضلات از علائم این بیماری است.

چپمن می‌گوید به ‌جای اینکه بتواند از تمام چیزهایی که زندگی دانشگاهی ارائه می‌دهد لذت ببرد، به ‌ندرت از خانه بیرون می‌رفت.

این وضعیت تا زمانی ادامه داشت که او اوایل امسال به‌ عنوان داوطلب در یک کارآزمایی بالینی شرکت کرد که برای آزمایش نسل جدیدی از داروهای حمله خواب انجام می‌شد.

او پیش از آن، بیش از ۱۲ دارو از جمله داروهای محرک را امتحان کرده بود، اما اغلب با عوارض روان‌شناختی شدید مواجه می‌شد. اکنون او می‌تواند تمام روز بیدار و هوشیار بماند و شب‌ها خوابی آرام داشته باشد.

او و مادرش حتی در حال برنامه‌ریزی برای سفری به کمپ پایه کوه اورست هستند تا این اتفاق را جشن بگیرند.

مشکلات چپمن در مدیریت علائم بیماری چندان غیرمعمول نیست. نارکولپسی تقریبا سه میلیون نفر در سراسر جهان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

هر دو نوع این اختلال، یعنی نوع ۱ و نوع ۲ باعث خواب‌آلودگی در طول روز، بیداری در شب، فلج خواب و توهم می‌شوند. نوع ۱، که چپمن به آن مبتلا است، با شل شدن ناگهانی عضلات نیز مشخص می‌شود.

برای مدت طولانی، علت حمله خواب یک معما باقی مانده بود. اما از اواخر دهه ۱۹۹۰، پژوهشگران دریافتند که یک پپتید به نام اورکسین اغلب در مغز افراد مبتلا به حمله خواب نوع ۱ وجود ندارد.

اورکسین توسط حدود ۷۰ هزار نورون در هیپوتالاموس مغز تولید می‌شود. به نظر می‌رسد این سلول‌ها در افراد مبتلا به حمله خواب نوع ۱ از بین می‌روند و بدون اورکسینی که تولید می‌کنند، مغز قادر نیست چرخه خواب و بیداری را تنظیم کند.

به نظر نمی‌رسد حمله خواب نوع ۲ با کمبود اورکسین مرتبط باشد و دانشمندان همچنان در حال بررسی علت آن هستند.

دانشمندان شرکت تاکدا با تکیه بر این دانش مولکولی، پایگاه داده عظیم ترکیبات شیمیایی خود را بررسی کردند و ترکیبی را یافتند که عملکرد اورکسین را شبیه‌سازی می‌کرد.

این ترکیب در مغز به ‌جای اورکسین عمل می‌کند و با فعال کردن گیرنده‌های این پپتید، به پایدار شدن مدارهای بیداری و خواب فرد کمک می‌کند.

پژوهشگران تاکدا نخستین‌ بار این ترکیب را در سال ۲۰۱۱ شناسایی کردند، اما سال‌ها صرف توسعه آن به شکل یک قرص خوراکی و آزمایش آن کردند. فراتر رفتن از خواب

با وجود هیجان ناشی از تایید این دارو، پژوهشگران تاکید می‌کنند که هنوز چیزهای زیادی برای یادگیری درباره حمله خواب و نقش اورکسین در مغز وجود دارد.

معمای نارکولپسی نوع ۲ هنوز حل نشده و از دست رفتن اورکسین نیز در همه مبتلایان به نارکولپسی نوع ۱ دیده نمی‌شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهند از بین رفتن نورون‌های بخش دیگری از مغز به نام «لوکوس سرولئوس» نیز ممکن است در این بیماری نقش داشته باشد؛ بنابراین به گفته پژوهشگران، درمان آینده احتمالا به ترکیبی از داروها برای جبران آسیب به هر دو گروه نورونی نیاز خواهد داشت.

پژوهشگران همچنین در حال بررسی کاربردهای گسترده‌تر آگونیست‌های اورکسین در بیماری‌هایی مانند اختلال کم‌توجهی بیش‌فعالی، ام‌اس و پارکینسون هستند. این هورمون علاوه بر تنظیم خواب، در مسیرهای مرتبط با اشتها، اضطراب و اعتیاد نیز نقش دارد و همین موضوع احتمال استفاده از درمان‌های مبتنی بر اورکسین را در سایر اختلالات افزایش داده است.

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، معاونت دانشجویی دانشگاه شریف شرایط و زمان اسکان دانشجویان سنواتی این دانشگاه را برای سال تحصیلی جدید اعلام کرد.

کارشناسی ۱۴۰۱، ارشد ۱۴۰۳ و دکتری ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ که به اصطلاح سنواتی هستند، برای درخواست خوابگاه نیم‌سال اول تحصیلی آینده، باید از روز ۳۱ مرداد تا ۷ شهریور نسبت به تکمیل فرم درخواست تمدید خوابگاه در سامانهٔ آموزش (http://edu.sharif.edu/) اقدام کنند.

 در این اطلاعیه ذکر شده دانشجویان متقاضی اسکان با این شرایط، لازم است قبل از ثبت درخواست، هزینهٔ اجاره‌بهای نیم‌سال اول و دوم تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ را پرداخت کنند. همچنین ثبت درخواست به منزلهٔ تخصیص خوابگاه نیست و پس از بررسی و تاییدیه‌های لازم، نتیجهٔ ثبت درخواست از طریق سامانهٔ آموزش (http://edu.sharif.edu/) اعلام می‌گردد.

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ «عقربه‌های ساعت نشان می‌داد زمان آن رسیده است؛ نتیجه یک سال تلاش، شب‌بیداری و تست‌زدن‌هایم را ببینم؛  بی صبرانه منتظر دفترچه سوالات کنکور بودم، یک حس هیجانی داشتم، البته بیشتر از جنس استرس بود؛ انگار دل تو دلم نبود که هرچه زودتر کنکور را بدهم و،اگر بخواهم خیلی خودمانی بگویم، «فقط می‌خواستم از شرش خلاص شوم» قبل از شروع آزمون، احساس کردم دل‌پیچه دارم، اما به روی خودم نیاوردم. با خودم گفتم نباید تمرکزم را از دست بدهم. همه تمرکزم را روی آزمون گذاشتم و سعی کردم به هر چیزی که ممکن بود اذیتم کند، فکر نکنم؛ اما دل‌درد دست‌بردار نبود؛ آن‌قدر شدید شد که عرق سرد روی پیشانی‌ام نشست. با شنیدن صدای بلندگو، حواسم جمع شد و دیدم دفترچه سؤالات در حال توزیع است. اما وضعیت جسمی‌ام اصلاً مناسب نبود؛ فقط می‌خواستم آزمون هرچه زودتر تمام شود و راهی خانه شوم. ابتدا فکر کردم دل‌دردم به‌خاطر استرس است؛ البته چنین چیزی دور از انتظار نبود، اما بعد به یاد غذای شب قبل افتادم و با خودم فکر کردم که به احتمال زیاد، دل‌پیچه و عرق سردم ناشی از تغذیه نامناسب بوده است.» تجربه ناخوشایند این داوطلب، شاید هشداری باشد برای داوطلبانی که در روزهای منتهی به آزمون، اهمیت تغذیه مناسب را نادیده می‌گیرند.

  تغذیه کنکوری‌ها زیر ذره‌بین

تغذیه مناسب یکی از ارکان مهم آمادگی داوطلبان کنکور است. باید در نظر داشته باشید که هر غذایی که برای روز و شب کنکور انتخاب می‌کنید، می‌تواند تأثیر مستقیمی بر عملکرد بدن شما داشته باشد.

بسیاری از مشاوران تغذیه توصیه می‌کنند غذایی که برای شب کنکور در نظر گرفته می‌شود، سبک باشد و از مصرف غذا‌های فست‌فودی پرهیز شود.

همچنین یکی از پرسش‌های پرتکرار شما داوطلبان، درباره استرس کنکور است. برای کاهش استرس، می‌توانید از مواد غذایی حاوی ویتامین‌های گروه B استفاده کنید؛ برای مثال، نان‌های سبوس‌دار را در برنامه غذایی خود قرار دهید. در کنار مصرف ویتامین‌ها، مواد غذایی حاوی پروتئین را نیز فراموش نکنید.

سعی کنید از مصرف غذا‌هایی که احتمال مسمومیت غذایی دارند، خودداری کنید؛ به‌ویژه غذا‌های فست‌فودی، زیرا ممکن است باعث بروز مشکلات گوارشی یا بیماری شوند.

استفاده از غذاهای خانگی مناسب به جای غذاهای بیرون در روزهای نزدیک به کنکور بسیار مهم است، چرا که احتمال ابتلا به مسمومیت غذایی را تا حد زیادی کاهش می‌دهد. همچنین، شب کنکور حتماً غذای سبک و مقوی مصرف کنید. صبح روز کنکور نیز باید یک صبحانه کامل شامل نان، پنیر، گردو، عسل و مربا داشته باشید. حتی افرادی که عادت به خوردن صبحانه ندارند، بهتر است در روز کنکور این وعده غذایی را جدی بگیرند.

با توجه به اینکه حدود ۷۰ درصد بدن را آب تشکیل می‌دهد، نوشیدن روزانه هشت لیوان آب ضروری است. همچنین، با توجه به نیاز مغز به انرژی، مصرف مواد غذایی حاوی کربوهیدرات مانند نان، برنج، سیب‌زمینی و کشمش توصیه می‌شود.  

  تغذیه شب و روز کنکور باید چگونه باشد؟

همچنین؛ شیخ‌السلام، مشاور تغذیه، در گفت‌وگو با خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو درباره تغذیه داوطلبان در روزهای منتهی به کنکور و روز آزمون، بر پرهیز از فست‌فود و مصرف غذاهای سالم و مغذی تأکید کرد.

وی درباره تغذیه داوطلبان در روزهای نزدیک به کنکور گفت: داوطلبان تا حد امکان باید از مصرف فست‌فود پرهیز کنند و در برنامه غذایی خود از سبزیجات و مواد غذایی سرشار از پروتئین استفاده کنند.

شیخ‌السلام افزود: تخم‌مرغ آب‌پز، عسل، کره بادام‌زمینی و پنیر همراه با مقدار کمی گردو می‌تواند از گزینه‌های مناسب برای تغذیه داوطلبان باشد.

این مشاور تغذیه درباره وعده غذایی شب قبل از کنکور نیز اظهار کرد: بهتر است داوطلبان از غذاهای سنگین و نامناسب که می‌تواند خواب و وضعیت گوارشی آنها را مختل کند، پرهیز کنند و یک وعده غذایی متعادل مصرف کنند. غذاهایی مانند خورشت‌ها از جمله قورمه‌سبزی، قیمه و خورشت کرفس می‌توانند در این وعده مورد استفاده قرار گیرند.

وی درباره صبحانه روز کنکور نیز گفت: برخی داوطلبان عادت به خوردن صبحانه ندارند و برخی دیگر ترجیح می‌دهند صبحانه مفصل بخورند؛ بنابراین بهتر است انتخاب صبحانه متناسب با عادت غذایی فرد باشد و داوطلب از مصرف غذاهای ناآشنا یا بیش از حد سنگین در صبح آزمون خودداری کند.

شیخ‌السلام همچنین درباره خوراکی‌هایی که داوطلبان می‌توانند در روز آزمون همراه خود داشته باشند، اظهار کرد: به جای مصرف خوراکی‌های نامناسب، می‌توان از گزینه‌هایی مانند میوه استفاده کرد. گیلاس و عسل نیز می‌توانند در برنامه غذایی داوطلبان قرار گیرند.

وی درباره مصرف شکلات در جلسه کنکور نیز گفت: بسیاری از داوطلبان به دلیل نگرانی از افت قند خون، شکلات با خود به جلسه آزمون می‌برند، اما می‌توان به جای آن از گزینه‌های دیگری استفاده کرد.

این مشاور تغذیه در پایان درباره ویتامین C اظهار کرد: مصرف ویتامین C می‌تواند برای کاهش استرس مفید باشد و داوطلبان می‌توانند در صورت نیاز از ویتامین C، از جمله نوع زیرزبانی، استفاده کنند.

  کد ویدیو دانلود ویدیو فیلم اصلی

  صبحانه روز کنکور فراموش نشود

رضا اولادی، مشاور تحصیلی، در گفت‌وگو با خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، درباره توصیه‌های تغذیه‌ای و رفتاری داوطلبان در روزهای منتهی به کنکور اظهار کرد: موارد زیادی درباره تغذیه در روز کنکور مطرح می‌شود؛ از جمله اینکه داوطلب حتماً باید غذای سنگین مانند چلوکباب بخورد یا صبحانه مفصلی داشته باشد، اما چنین توصیه‌هایی ضرورتی ندارد.

وی افزود: حتی گاهی برنامه‌های یک هفته‌ای تغذیه برای داوطلبان ارائه می‌شود؛ در حالی که قرار نیست داوطلب در این مدت مانند کسی که برای بدنسازی آماده می‌شود، برنامه غذایی خاصی داشته باشد. آنچه در تغذیه روزهای منتهی به کنکور اهمیت دارد، این است که داوطلب دچار مسمومیت یا مشکلات گوارشی نشود.

اولادی ادامه داد: به همین دلیل توصیه می‌کنیم داوطلبان در این روزها غذاهای بیرون، فست‌فود و نوشابه مصرف نکنند تا احتمال مسمومیت یا ناراحتی گوارشی کاهش پیدا کند. حتی درباره برخی میوه‌ها مانند آلبالو یا زردآلو نیز اگر احتمال می‌دهیم مصرف آنها باعث دل‌پیچه یا ناراحتی گوارشی شود، بهتر است در این روزها مصرف نشوند.

این مشاور تحصیلی با تأکید بر اینکه غذای خاصی قرار نیست رتبه داوطلب را بهتر کند، گفت: داوطلبان بهتر است همان سبک زندگی و تغذیه معمول خود را داشته باشند و سراغ غذاهای عجیب و ناآشنا نروند. برای صبحانه نیز مهم نیست که فرد نان و پنیر، تخم‌مرغ، کره و عسل یا هر صبحانه معمول دیگری مصرف کند؛ مهم این است که یک وعده مناسب و متناسب با عادت غذایی خود داشته باشد.

وی درباره مدت زمان حضور داوطلبان در جلسه کنکور اظهار کرد: کنکور مانند سال‌های گذشته نیست که داوطلبان مجبور باشند چهار ساعت در جلسه آزمون بمانند. با توجه به کاهش تعداد سؤالات، ممکن است داوطلب نهایتاً حدود یک ساعت و ۵۰ دقیقه تا دو ساعت و نیم در جلسه آزمون باشد؛ بنابراین گاهی حتی فرصت استفاده از خوراکی‌هایی مانند شکلات نیز پیش نمی‌آید.

اولادی با اشاره به اهمیت خواب شب قبل از کنکور گفت: توصیه ما این است که داوطلب روز قبل از آزمون زودتر از روزهای معمول بیدار شود؛ مثلاً ساعت پنج یا شش صبح بیدار شود و در طول روز نیز خواب ظهر نداشته باشد. بعدازظهر یا هنگام غروب نیز می‌تواند برای پیاده‌روی به خیابان یا پارک برود و اگر امکانش را دارد به مکان آرامی مانند امامزاده نزدیک محل زندگی خود مراجعه کند تا آرامش بیشتری پیدا کند.

وی افزود: وقتی داوطلب صبح زود بیدار شده و در طول روز نخوابیده باشد، شب راحت‌تر خوابش می‌برد. ممکن است هنگام خواب با خود فکر کند که مطلبی را فراموش کرده است؛ در این شرایط باید به خودش بگوید این موضوع جزو مباحثی است که قرار نیست در آزمون پاسخ دهد و دیگر ذهن خود را درگیر آن نکند.

این مشاور تحصیلی درباره میزان مطالعه در روز قبل از کنکور نیز گفت: توصیه ما این است که داوطلب تا ظهر مطالعه کند و از ظهر به بعد دیگر سراغ درس نرود. البته اگر دید یک موضوع، فرمول یا نکته خاصی ذهنش را درگیر کرده است، اشکالی ندارد کتاب را باز کند و یک مرور کوتاه داشته باشد؛ اما نباید مطالعه جدی و طولانی را تا شب ادامه دهد.

اولادی در پایان تأکید کرد: روز قبل از کنکور، داوطلب باید تا حد امکان شرایط عادی زندگی خود را حفظ کند، از تغییرات ناگهانی در تغذیه و برنامه روزانه پرهیز کند و با آرامش خود را برای آزمون آماده کند.

در نهایت، روز قبل از کنکور قرار نیست داوطلب کار عجیب‌وغریبی انجام دهد؛ نه لازم است غذای خاصی بخورد و نه تا نیمه‌شب درس بخواند. بهتر است همان غذای همیشگی و سبک خود را بخورد، کمی قدم بزند، زودتر بخوابد و ذهنش را درگیر مطالبی که نخوانده نکند. کنکور یک روز است و مهم‌تر از هر توصیه غذایی و درسی، این است که داوطلب با آرامش و حال خوب سر جلسه حاضر شود.