کوه اِتنا، فعالترین آتشفشان اروپا، همواره برای زمینشناسان معما بوده است. این آتشفشان که در جزیره سیسیل ایتالیا قرار دارد، هر سال چندین بار فوران میکند و قلههای شیشهای آن با ارتفاع بیش از سههزار متر، از دههها پیش دانشمندان را مجذوب خود کردهاند.
به گزارش زومیت، اتنا با وجود شهرت فراوان، همچنان در برابر طبقهبندی براساس چرخه عمر متداول آتشفشانها مقاومت کرده و بهسختی در این چارچوب جای میگیرد.
به طور کلی، زمینشناسان آتشفشانهای جهان را براساس نحوهی شکلگیریشان به سه دسته اصلی تقسیم میکنند. دستهی اول، آتشفشانهایی هستند که در پشتههای میاناقیانوسی به وجود میآیند، جایی که صفحات زمین از هم فاصله میگیرند و مواد داغ گوشته به سطح میآیند.
دستهی دوم، آتشفشانهای مناطق فرورانش هستند؛ مناطقی که در آن یک صفحهی تکتونیکی به زیر صفحهی دیگر فرو میرود و با ذوبشدن، آتشفشانهای عظیمی مانند کوه فوجی را میسازد. دستهی سوم نیز توسط «نقاط داغ» شکل میگیرند؛ یعنی ستونهای عمودی از مواد فوقداغ گوشته که از اعماق زمین بالا میآیند و زنجیرههای آتشفشانی مانند جزایر هاوایی را به وجود میآورند.
اما کوه اتنا، درست در همین نقطه، یک استثنای بزرگ است. این آتشفشان در کنار منطقهی فرورانش قرار دارد، اما گدازههایش از نظر شیمیایی شبیه به آتشفشانهای نقاط داغ است. مشکل اینجاست که هیچ ستون داغی زیر جزیرهی سیسیل وجود ندارد. به عبارت دیگر، اتنا در منطقهای قرار گرفته که نباید چنین ترکیب شیمیایی داشته باشد و همین معما، از سالها پیش ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده است.
تیمی از پژوهشگران دانشگاه لوزان در سوئیس، به همراه همکارانی از مؤسسهی ملی ژئوفیزیک و آتشفشانشناسی ایتالیا، فرضیهی جدیدی را مطرح کردهاند. به نوشته وبسایت رفرکتور، آنها معتقدند که اتنا ممکن است نتیجهی فرآیند آتشفشانی کاملاً متفاوتی باشد که تاکنون فقط در آتشفشانهای کوچک زیردریایی مشاهده شده است. اگر این فرضیه تأیید شود، اتنا به اولین آتشفشان بزرگ از نوع جدیدی تبدیل خواهد شد که نقاط کوچک (petit-spot) نامیده میشود.
آتشفشانهای «نقاط کوچک» برای اولین بار در سال ۲۰۰۶ در سواحل ژاپن شناسایی شدند. این آتشفشانها معمولاً تنها چند صد متر ارتفاع دارند و از حفرههای ماگمایی تغذیه …
