عصر ایران ؛ حسن ظهوری ــ خیلی اتفاقی این محل را پیدا کرد. هنگام عبور از این منطقه، زائدهای غیرعادی را در برشی که فعالیت معدن ایجاد کرده بود دید. تخصص حسین رمضانپور باستانشناسی دوره پارینهسنگی است و چنین فروچالههایی را بهخوبی میشناسد. با پیدا شدن نخستین نشانهها، یعنی یک دستافزار سنگی، مشخص شد که با یک محوطه باستانی روبهرو هستیم.
حسین رمضانپور میگوید این محوطه که حالا نامش پول تپه است روی یک سازند آهکی شکل گرفته که قدمتش به حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون سال میرسد. فرایندهای زمینشناسی و سامانههای کارستی باعث ایجاد فروچالهای در بخش بالایی این سازند شدهاند؛ فروچالهای که محیطی مناسب برای انباشت رسوبات و حفظ دستافزارهای سنگی و دیگر آثار بهجامانده از انسانهای پیشاتاریخ فراهم کرده است.
اکنون در بخش یانهسر شهرستان بهشهر، در حاشیه مهرانرود و در شمالغربی گورستان تاریخی سپیدار یا سپیدچاه قرار داریم. در این محدوده، که امروز محل زندگی و کار زنان شالیکار است، تاکنون بیش از ۵۰ محوطه مربوط به دورههای پارینهسنگی قدیم، میانی و جدید شناسایی شده است.
این برش بزرگ حاصل فعالیت معدن است، اما اتفاق مهمتر این است که برش تقریباً از وسط فروچاله عبور کرده و بخش بزرگی از آن را از بین برده است. با توجه به عرض تخریب، هنوز بخشی از فروچاله در یک سوی برش و بخش دیگر آن در سوی دیگر قرار دارد. به بیان دیگر، فعالیت معدن تپه را به دو قسمت تقسیم کرده و فروچاله باستانی نیز به دو نیم تبدیل شده است؛ موضوعی که نشان میدهد بخش قابلتوجهی از این محوطه تاکنون تخریب شده است.
اما این فروچاله، یا به تعبیر باستانشناسان «سطل زباله باستانی»، یک کشف بسیار ارزشمند است. چنین محوطهای میتواند اطلاعات کمنظیری درباره شیوه زندگی انسانهایی که شاید نزدیک به یک میلیون سال پیش در این منطقه زندگی میکردهاند، در اختیار پژوهشگران قرار دهد؛ اطلاعاتی که نخستین نشانههای آن در یافتههای سطحی نیز دیده میشود.
حسین رمضانپور میگوید در بررسیهای مقدماتی روی باطلههای معدن، تعدادی دستافزار سنگی پیدا کرده که بهطور تخمینی به اواخر دوره پارینهسنگی قدیم تعلق دارند؛ یعنی آثاری با قدمتی بیش از یک میلیون سال و شاید تا یکونیم میلیون سال.
به گفته او، این آثار احتمالاً متعلق به …
