آمادگی ۱۲ شرکت برای دریافت پروانه اپراتوری هوش مصنوعی؛ تاکید بر نقش بخش خصوصی

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات در گفت‌وگویی ضمن تشریح جزئیات گزارش‌های رسمی اخیر درباره سهم اقتصاد دیجیتال، تأکید کرد: سهم ۷.۱۴ درصدی اقتصاد دیجیتال در سال ۱۴۰۳ را نباید مستقیماً با برآورد‌های قبلی مقایسه کرد؛ چراکه تعریف عملیاتی و روش محاسبه تغییر کرده است.

به گزارش وزارت ارتباطات، احسان چیت‌ساز در این گفت‌و‌گو با اشاره به چارچوب‌های بین‌المللی اندازه‌گیری اقتصاد دیجیتال گفت: اقتصاد دیجیتال فقط اپراتور‌ها و شرکت‌های فناوری نیست.

وی افزود: بر اساس چارچوب OECD، اقتصاد دیجیتال را می‌توان در سه لایه دید؛ لایه اول هسته اقتصاد دیجیتال شامل شبکه‌های ارتباطی، اپراتورها، مراکز داده و تجهیزات ICT، لایه دوم اقتصاد پلتفرمی و خدمات دیجیتال و لایه سوم دیجیتالی‌شدن کل اقتصاد.

بیشتر بخوانید تصویب برنامه اقدام وزارتخانه‌ها در چارچوب تقسیم کار ملی هوش مصنوعی ارائه روشی نوین برای تحلیل تصاویر ماهواره‌ای با هوش مصنوعی تسهیلات ۴ همتی برای کسب‌وکار‌های دیجیتال؛ دریافت وام در کمتر از ۳ هفته

چیت‌ساز با اشاره به آمار جدید اعلام کرد: در سری جدید و هم‌تعریف، سهم اقتصاد دیجیتال از GDP در سال ۱۴۰۰ حدود ۴.۴۹ درصد، در سال ۱۴۰۱ حدود ۴.۰۱ درصد، در سال ۱۴۰۲ حدود ۵.۴۱ درصد و در سال ۱۴۰۳ به ۷.۱۴ درصد رسیده است.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه اقتصاد دیجیتال ادامه داد: رشد ارزش افزوده واقعی اقتصاد دیجیتال در سال ۱۴۰۳ بر مبنای قیمت‌های ثابت، ۳۵.۸ درصد گزارش شده است.

وی درباره تناقض احتمالی این آمار با اظهارات معاون علمی رئیس‌جمهور توضیح داد: باید بین سه مفهوم اقتصاد دیجیتال، اقتصاد دانش‌بنیان و نوآوری تفاوت بگذاریم. این سه حوزه هم‌پوشانی دارند، اما یکی نیستند.

چیت‌ساز بر ضرورت راستی‌آزمایی و انتشار روش‌شناسی تأکید کرد و گفت: اگر عدد ۷.۱۴ درصد قرار است مبنای سیاستگذاری، بودجه، تنظیم‌گری و ارزیابی عملکرد دولت باشد، باید بتوان آن را از نظر علمی بازتولید کرد.

وی افزود: حداقل باید تعریف عملیاتی اقتصاد دیجیتال، کد‌های فعالیت اقتصادی ISIC، نحوه تفکیک سه لایه، منابع داده، روش محاسبه ارزش افزوده و شاخص‌های قیمت منتشر شود.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه اقتصاد دیجیتال با احتیاط درباره سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ گفت: هنوز حساب‌های ملی و حساب اقماری اقتصاد دیجیتال این سال‌ها منتشر نشده است و نمی‌توان درباره سهم قطعی این دو سال حکم داد.

وی تصریح کرد: افزایش سهم اقتصاد دیجیتال از GDP الزاماً به معنای بهبود وضعیت اقتصاد دیجیتال نیست؛ سهم یک نسبت است و باید رشد اقتصاد دیجیتال و سلامت آن را از افزایش سهم تفکیک کرد.

چیت‌ساز با تأکید بر اینکه عدد ۷.۱۴ درصد دماسنج است، نه تشخیص بیماری، گفت: برای من اقتصاد دیجیتال سالم یعنی هم‌زمان رشد واقعی ارزش افزوده، افزایش سرمایه‌گذاری، توسعه شبکه، افزایش کیفیت اینترنت، رشد اشتغال تخصصی و افزایش تاب‌آوری.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه اقتصاد دیجیتال درباره هدف ماده ۶۴ برنامه هفتم اظهار کرد: رسیدن به سهم ۱۰ درصدی دشوار است، اما غیرممکن نیست.

وی افزود: برای تحقق آن باید اقتصاد اپراتور‌ها اصلاح شود، شبکه ملی اطلاعات و فیبر نوری توسعه یابد، ثبات مقرراتی ایجاد شود، سرمایه‌گذاری در شرکت‌های نوآور افزایش یابد و صنایع بزرگ دیجیتالی شوند.

چیت‌ساز با دفاع از توسعه شبکه ملی اطلاعات گفت: شبکه ملی اطلاعات تاب‌آوری اقتصاد دیجیتال را به شکل جدی افزایش می‌دهد، اما جایگزین اینترنت جهانی نیست و نباید هم چنین تعریفی از آن داشته باشیم.

وی معماری مطلوب را «دو لایه» دانست و افزود: لایه اول تاب‌آوری ملی است و لایه دوم اتصال جهانی و رشد اقتصادی.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه اقتصاد دیجیتال با انتقاد از سرمایه‌گذاری روی موتور‌های جست‌وجوی سنتی گفت: اشتباه است اگر امروز میلیارد‌ها تومان صرف کنیم تا موتور جست‌وجوی نسل قبل را بازسازی کنیم.

وی تصریح کرد: باید به سمت معماری جدید برویم؛ اول اپراتور هوش مصنوعی، بعد مدل‌های زبانی فارسی، داده‌های باکیفیت، جست‌وجوی مولد، دستیار‌های هوشمند و در نهایت عامل‌های هوشمند.

چیت‌ساز درباره امنیت شبکه ملی اطلاعات تأکید کرد: هدف فقط خرید تجهیزات امنیتی نیست؛ باید به سمت امنیت زنجیره تأمین برویم.

وی افزود: در زیرساخت حیاتی، امنیت زنجیره تأمین به اندازه امنیت خود تجهیزات مهم است.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه اقتصاد دیجیتال یکی از ریشه‌های شکاف ظرفیت و تقاضا را اقتصاد نامناسب بخش ارتباطات دانست و گفت: سرکوب تعرفه‌ای از سال ۱۳۹۸ شروع شد و به اقتصاد هسته دیجیتال آسیب زد.

وی درباره خسارت‌های جنگ تحمیلی اظهار کرد: باید بین جبران خسارت و تأمین مالی بازسازی و تداوم فعالیت تفاوت بگذاریم.

چیت‌ساز تأکید کرد: هدف ما بازآرایی فعالیت‌های جاری، بازسازی ظرفیت ازدست‌رفته و افزایش تاب‌آوری برای بحران بعدی است.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه اقتصاد دیجیتال در جمع‌بندی اظهار کرد: مهم‌ترین درس این تجربه این است که امنیت پایدار در فضای مجازی با قطع ارتباطات ایجاد نمی‌شود؛ با ساختن زیرساختی ایجاد می‌شود که هم در برابر بحران مقاوم باشد و هم امکان حکمرانی مؤثر ملی و اتصال به جهان را حفظ کند.

وی خاطرنشان کرد: موفقیت ما را نه ۷.۱۴ درصد و نه حتی ۱۰ درصد تعیین می‌کند. موفقیت زمانی است که مردم و بنگاه‌ها این رشد را در کیفیت بهتر خدمات، اینترنت پایدارتر، فرصت‌های شغلی بیشتر و رفاه بیشتر احساس کنند.

انتهای پیام/

در جلسه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی مقرر شد وزارت آموزش و پرورش گزارش ماهانه اقدامات خود در حوزه هوش مصنوعی را به دبیرخانه ستاد ارائه کند تا روند اجرای برنامه‌ها به‌صورت مستمر مورد ارزیابی و نظارت قرار گیرد.

به گزارش معاونت علمی ریاست‌جمهوری، یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده، حضور ایران در همکاری‌های بین‌المللی حوزه هوش مصنوعی بود. بر اساس تصمیم اتخاذشده، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری به‌عنوان نماینده جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی (WAICO) انتخاب شد. ایران پیش‌تر نیز با امضای سند تأسیس این سازمان، به جمع اعضای مؤسس آن پیوسته بود. تصویب کلیات برنامه اقدام دو وزارتخانه

در ادامه، کلیات برنامه اقدام وزارت جهاد کشاورزی با حضور سید غلامرضا نوری وزیر جهاد کشاورزی، و وزارت ورزش و جوانان با حضور احمد دنیامالی وزیر ورزش و جوانان، در چارچوب «برنامه تقسیم کار ملی هوش مصنوعی» بررسی و به تصویب رسید.

بر اساس تصمیم ستاد، اعضا تا روز چهارشنبه چهارم شهریورماه فرصت دارند پیشنهاد‌های اصلاحی خود درباره این برنامه‌ها را به دبیرخانه ستاد ارسال کنند.

بیشتر بخوانید ایران دیجیتال ۴ میلیونی شد؛ آموزش رایگان هوش مصنوعی به دانش‌آموزان مانوین نماد تغییر پارادایم و ریل‌گذاری حکمرانی نوین در مسیر توسعه اقتصاد خلاق ایران است پیگیری طرح‌های منتخب در حوزه آب و انرژی

گزارش اقدامات ستاد در فاصله میان دو جلسه نیز ارائه شد. بر اساس این گزارش، تفاهم‌نامه‌های همکاری مربوط به طرح‌های منتخب دریافت و بررسی شده و جلسات نظارت با تیم‌های منتخب فعال در حوزه‌های آب و انرژی برگزار شده است.

همچنین دریافت گزارش‌های مرتبط با طرح‌ها و آغاز فرآیند تعامل با بهره‌برداران، از دیگر اقدامات انجام‌شده در این بازه زمانی عنوان شد. پیگیری فراخوان‌های حمل‌ونقل و پولی و بانکی

در بخش دیگری از جلسه، آخرین اقدامات مرتبط با فراخوان‌های حوزه حمل‌ونقل و پولی و بانکی مورد بررسی قرار گرفت. در همین چارچوب، نشست هم‌اندیشی با شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی و حوزه‌های موضوعی این فراخوان‌ها برگزار شده است.

اعضای ستاد همچنین آخرین وضعیت برنامه دستگاه‌های اجرایی در چارچوب «برنامه تقسیم کار ملی هوش مصنوعی» را بررسی کردند و گزارشی از نشست‌های کمیته‌های تخصصی ستاد ارائه شد.

این روند نشان می‌دهد پیگیری اجرای برنامه تقسیم کار ملی هوش مصنوعی در کنار توسعه همکاری با دستگاه‌های اجرایی، شرکت‌های فناور و بهره‌برداران طرح‌ها، از محور‌های اصلی فعالیت ستاد در هفته‌های اخیر بوده است.

انتهای پیام/

دکتر داوود ادیب، رئیس انجمن صنفی کارفرمایی شرکت‌های فناور هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال ایران، در یادداشت ارسالی برای سیتنا آورده است:

وقتی از خطر هوش مصنوعی خودمختار صحبت می‌کنیم، شاید اولین تصویری که به ذهن برسد یک «دستیار شرور» باشد؛ هوشی که برای کمک به انسان ساخته شده، اما روزی از کنترل او خارج می‌شود. با این حال، نگرانی جدی متخصصان هوش مصنوعی کمی متفاوت و اتفاقاً جالب‌تر از این تصویر است.

فرض کنیم در آینده یک هوش مصنوعی بسیار قدرتمند و خودمختار را مسئول اداره یک شرکت کنیم و به آن یک هدف ساده بدهیم: «سود شرکت را به حداکثر برسان.» این سیستم می‌تواند برنامه‌ریزی کند، به اینترنت و APIها متصل شود، کد بنویسد و اجرا کند، از منابع محاسباتی استفاده کند و حتی تعدادی دستیار هوشمند دیگر را برای انجام وظایف مختلف به کار بگیرد.

مشکل از جایی آغاز می‌شود که آنچه ما می‌گوییم الزاماً تمام آن چیزی نیست که منظورمان است. وقتی می‌گوییم «سود را حداکثر کن»، در ذهن ما ده‌ها شرط نانوشته نیز وجود دارد: قانون را زیر پا نگذار، به انسان‌ها آسیب نزن، امنیت شرکت را به خطر نینداز و برای رسیدن به سود بیشتر دست به هر کاری نزن.

انتقال کامل چنین مجموعه‌ای از ارزش‌ها و محدودیت‌ها به یک ماشین کار ساده‌ای نیست. این مسئله بخشی از یکی از مهم‌ترین چالش‌های هوش مصنوعی، یعنی هم‌راستایی یا Alignment است؛ اینکه چگونه مطمئن شویم اهداف و رفتار یک هوش مصنوعی واقعاً با خواسته‌ها و ارزش‌های انسان هماهنگ باقی می‌ماند.

حالا اتفاق جالب‌تری می‌تواند رخ دهد. هوش مصنوعی ممکن است به این نتیجه برسد که اگر خاموش شود، دیگر قادر به ادامه مأموریت خود نخواهد بود و در نتیجه نمی‌تواند به هدف تعیین‌شده برسد.

بنابراین، بدون آنکه کسی به آن دستور داده باشد «از خودت محافظت کن»، ادامه فعالیت می‌تواند به یک هدف واسطه‌ای تبدیل شود. سیستم لازم نیست از مرگ بترسد، احساس داشته باشد یا از انسان متنفر باشد. کافی است نتیجه بگیرد که خاموش‌شدن مانع رسیدن به هدفی است که خود انسان برایش تعیین کرده است.

اگر چنین هوشی فقط یک نرم‌افزار محدود و منزوی باشد، خطر آن نیز محدودتر است. اما شرایط زمانی جدی‌تر می‌شود که هوش بسیار بالا، خودمختاری و دسترسی گسترده به دنیای واقعی در یک سیستم کنار یکدیگر قرار گیرند.

برای مثال، چنین سیستمی ممکن است به اینترنت، سرورها، سرویس‌های ابری، منابع مالی، APIها، ابزارهای نرم‌افزاری و دستیارهای هوشمند دیگر دسترسی داشته باشد. هرچه دامنه اختیارات و دسترسی‌های آن بیشتر شود، پیامد تصمیم‌های اشتباه یا پیش‌بینی‌نشده آن نیز می‌تواند گسترده‌تر شود.

اینجاست که مفهوم «دستیار شرور» معنای متفاوتی پیدا می‌کند. خطر اصلی لزوماً هوش مصنوعی‌ای نیست که یک روز اعلام کند: «من از انسان‌ها متنفرم!» سناریوی نگران‌کننده‌تر بسیار ساده‌تر است: هوش مصنوعی هدفی دارد و انسان ناخواسته به مانعی در مسیر رسیدن به آن هدف تبدیل می‌شود.

این تفاوت بسیار مهم است. همان‌طور که انسان هنگام ساخت یک جاده ممکن است لانه مورچه‌ای را از بین ببرد، نه به این دلیل که از مورچه‌ها متنفر است، بلکه صرفاً به این دلیل که لانه در مسیر هدف او قرار گرفته است.

البته چنین سناریویی در حال حاضر یک احتمال و موضوع پژوهشی درباره سیستم‌های بسیار پیشرفته آینده است، نه توصیف وضعیت هوش مصنوعی امروزی. درباره احتمال وقوع آن نیز میان پژوهشگران اختلاف‌نظر جدی وجود دارد. بنابراین نه می‌توان گفت چنین آینده‌ای حتماً اتفاق خواهد افتاد و نه می‌توان با اطمینان آن را غیرممکن دانست.

شاید به همین دلیل سؤال اساسی آینده این نباشد که «آیا هوش مصنوعی می‌تواند از انسان باهوش‌تر شود؟» بلکه سؤال مهم‌تر این باشد:

اگر روزی هوش مصنوعی از ما بسیار توانمندتر شد، چگونه مطمئن شویم که اهدافش همچنان با اهداف و ارزش‌های انسان هم‌راستا باقی می‌ماند؟

و شاید سؤال حتی دشوارتری نیز وجود داشته باشد:

از کجا بفهمیم یک هوش مصنوعی بسیار پیشرفته واقعاً تحت کنترل ماست، نه اینکه فقط طوری رفتار می‌کند که ما تصور کنیم تحت کنترل است؟

پاسخ به این پرسش شاید یکی از مهم‌ترین چالش‌های فناوری در دهه‌های آینده باشد. مسئله فقط ساختن هوش مصنوعی قدرتمندتر نیست؛ بلکه باید هم‌زمان یاد بگیریم چگونه حدود اختیار، دسترسی و اهداف آن را به‌درستی تعریف و کنترل کنیم.

هوش مصنوعی خودمختار می‌تواند به یکی از قدرتمندترین ابزارهایی تبدیل شود که بشر تاکنون ساخته است؛ ابزاری که در علم، پزشکی، صنعت و اقتصاد توانایی‌های انسان را چند برابر می‌کند. اما هرچه این سیستم‌ها توانمندتر و مستقل‌تر شوند، اهمیت ایمنی و هم‌راستایی آن‌ها با منافع انسان نیز بیشتر خواهد شد.

شاید مسئله اصلی آینده این نباشد که آیا روزی یک «دستیار شرور» خواهیم داشت یا نه؛ بلکه این باشد که آیا پیش از آنکه دستیاران هوشمند به اندازه کافی قدرتمند شوند، ما به اندازه کافی برای کنترل و هم‌راستا نگه‌داشتن آن‌ها آماده شده‌ایم.

انتهای پیام