محسن رضایی: پاسخ ایران به حملات زیرساختی، تصاعدی و شدید خواهد بود

به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، «واشنگتن‌پست» در گزارشی به نقل از مقام‌های عربی و غربی نوشت نارضایتی از واشنگتن در کشورهای حاشیه خلیج فارس رو به افزایش است و متحدان آمریکا نگران‌اند که دونالد ترامپ نتواند دیپلماسی لازم برای پایان دادن به جنگ و دستیابی به صلح با ایران را مدیریت کند.

بر اساس این گزارش، پس از ماه‌ها درگیری و ادامه حملات موشکی و پهپادی ایران و نیروهای همسو با تهران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین اکنون در نارضایتی از نحوه مدیریت بحران از سوی دولت آمریکا اشتراک نظر بیشتری پیدا کرده‌اند. حتی در برخی از این کشورها بحث‌هایی درباره فایده ادامه میزبانی از تأسیسات و پایگاه‌های بزرگ نظامی آمریکا شکل گرفته است. 

یکی از مقام‌های کشورهای خلیج فارس در گفت‌وگو با واشنگتن‌پست گفت: «ترامپ این جنگ را آغاز کرد و ما بهای آن را می‌پردازیم.» به گفته این مقام، خشم از آمریکا از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه به بالاترین سطح خود رسیده است.

  وابستگی به آمریکا؛ در کنار افزایش بی‌اعتمادی

با وجود افزایش نارضایتی، کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس همچنان به آمریکا به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین شرکای امنیتی و تأمین‌کنندگان تسلیحات خود وابسته‌اند. قطر و بحرین نیز میزبان پایگاه‌های بزرگ نظامی ایالات متحده هستند.

با این حال، نگرانی از سیاست واشنگتن برخی دولت‌های منطقه را به بررسی ترتیبات و شراکت‌های امنیتی تازه سوق داده است. تحلیلگران معتقدند این روند دست‌کم در کوتاه‌مدت به معنای دگرگونی کامل نظم امنیتی منطقه نیست، اما نشان می‌دهد کشورهای خلیج فارس در حال بررسی گزینه‌هایی برای کاهش وابستگی مطلق به آمریکا هستند.

یک مقام ارشد اروپایی، توافق دفاعی متقابل اخیر میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را «پیامی به آمریکا» توصیف کرد و گفت این توافق نشان می‌دهد سه کشور قدرتمند مسلمان سنی در تلاش‌اند شرکای امنیتی و دفاعی خود را متنوع کنند؛ زیرا از نگاه آنها «آمریکا به‌تنهایی کافی نیست».

در مقابل، یک مقام کاخ سفید این ارزیابی‌ها را رد کرد و گفت ترامپ روابط «فوق‌العاده‌ای» با شرکای آمریکا در خلیج فارس دارد و واشنگتن از پیش از آغاز عملیات علیه ایران، به‌طور مستمر با متحدان منطقه‌ای خود در تماس بوده است.

  «آمریکا ما را ناامن‌تر کرده است»

«فراس مقصد»، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا، به واشنگتن‌پست گفت نارضایتی در میان متحدان آمریکا از همان ابتدای جنگ وجود داشته و بسیاری از آنها احساس می‌کنند ناخواسته وارد درگیری‌ای شده‌اند که ترامپ اکنون برای پایان دادن به آن با مشکل روبه‌رو است.

«آنا جیکوبز» از مؤسسه کشورهای عرب خلیج فارس در واشنگتن نیز گفت اعتماد به ایالات متحده از زمان آغاز جنگ کاهش یافته است و متحدان آمریکا احساس می‌کنند عملکرد واشنگتن در منطقه آنها را «کمتر امن» کرده است.

با این حال، یک دیپلمات غربی مستقر در منطقه تأکید کرد این تحولات الزاماً به معنای چرخشی بنیادین علیه آمریکا نیست. به گفته او، حتی پیش از جنگ نیز حضور نظامی آمریکا در کشورهای منطقه با اشتیاق کامل پذیرفته نمی‌شد و بیشتر به‌عنوان «یک شر ضروری» دیده می‌شد؛ اما اکنون حتی ضرورت این حضور نیز بیش از گذشته مورد پرسش قرار گرفته است. 

  عربستان زیر فشار جنگ

عربستان سعودی در هفته‌های اخیر با فشارهای امنیتی بیشتری مواجه شده است. این کشور علاوه بر حملات ایران و گروه‌های عراقی همسو با تهران، هدف حملات حوثی‌های یمن نیز قرار گرفته است.

به نوشته واشنگتن‌پست، حوثی‌ها بارها زیرساخت‌های انرژی عربستان را هدف قرار داده و تلاش کرده‌اند عبور و مرور در تنگه باب‌المندب در ورودی دریای سرخ را مختل کنند. از سوی دیگر، پس از بسته‌شدن تنگه هرمز در روزهای ابتدایی جنگ، عربستان برای بخش مهمی از صادرات نفت خود بیش از گذشته به بنادر دریای سرخ وابسته شده است.

  رؤیای «پیروزی سریع» رنگ باخت

واشنگتن‌پست می‌نویسد نگاه رهبران کشورهای خلیج فارس به جنگ نیز طی ماه‌های گذشته تغییر کرده است. عمان از آغاز مخالف جنگ بود، اما عربستان سعودی، امارات و بحرین در مقاطعی موضع متفاوتی داشتند.

یک دیپلمات غربی به این روزنامه گفته است نیروهای امارات طی ماه‌های گذشته حملاتی علیه خاک ایران انجام داده‌اند و نیروهای سعودی نیز در واکنش به حملات گروه‌های همسو با تهران از خاک عراق، دست به حملات متقابل زده‌اند.

یک مقام ارشد اروپایی درباره محاسبات اولیه ریاض و ابوظبی گفت این کشورها را نمی‌توان کاملاً حامی جنگ دانست، اما در آغاز نیز به‌طور کامل با آن مخالف نبودند. از نگاه آنها، اگر جنگ به یک پیروزی سریع و قاطع منجر می‌شد، نتیجه آن می‌توانست برایشان سودمند باشد.

اما این محاسبه در آستانه نخستین دور مذاکرات ایران و آمریکا در ماه آوریل تغییر کرد؛ زمانی که به گفته این مقام، مشخص شد حکومت ایران سقوط نخواهد کرد و تهران نیز حاضر نیست تنگه هرمز را بازگشایی کند.

  نگرانی از رفت‌وبرگشت‌های ترامپ

«بدر السیف»، استادیار تاریخ دانشگاه کویت، گفت بی‌ثباتی و تغییر مداوم مواضع ترامپ طی ماه‌های گذشته نگرانی کشورهای خلیج فارس را تشدید کرده است.

به گفته او، حتی پیش از این تغییر مواضع نیز راهبرد روشنی درباره نحوه پایان دادن به بحران وجود نداشت. السیف با اشاره به تفاهم‌نامه‌ای که در ماه ژوئن میان ایران و آمریکا شکل گرفت، آن را ناکافی دانست و گفت این تفاهم نتوانست نگرانی‌های اصلی کشورهای عرب خلیج فارس، از جمله برنامه موشک‌های بالستیک ایران و حمایت تهران از گروه‌های همسو در منطقه را برطرف کند.

او تأکید کرد شروط مطرح‌شده در آن توافق با خواسته‌های کشورهای خلیج فارس همخوانی نداشت و همین مسئله یکی از عوامل از بین رفتن سریع آن بود.

  «نمی‌توانیم به آمریکا نه بگوییم»

با وجود همه این نارضایتی‌ها، کشورهای خلیج فارس در حال حاضر جایگزین فوری و قابل اتکایی برای شراکت امنیتی چند دهه‌ای خود با ایالات متحده ندارند.

یکی از مقام‌های منطقه به واشنگتن‌پست گفت ادامه جنگ عملاً این کشورها را مجبور می‌کند حتی بیش از گذشته بر همکاری امنیتی با واشنگتن تکیه کنند.

او در توصیف این وضعیت گفت: «هر کاری که انجام دهیم، نمی‌توانیم به آمریکا نه بگوییم.»

«داگلاس سیلیمان»، سفیر پیشین آمریکا در کویت و عراق در دولت‌های باراک اوباما و دونالد ترامپ، نیز گفت در سفر اخیر خود به منطقه نارضایتی قابل‌توجهی از واشنگتن مشاهده کرده است؛ هرچند هم‌زمان طی هفته‌های اخیر خشم از تهران نیز به دلیل ادامه حملات به زیرساخت‌های منطقه و خودداری از بازگشایی تنگه هرمز افزایش یافته است.

سیلیمان وضعیت فعلی را نوعی «تناقض عجیب» توصیف کرد: دولت‌ها و افکار عمومی منطقه از آمریکا به دلیل آغاز جنگ ناراضی‌اند، اما برای تأمین تجهیزات، مهمات و اطلاعات نظامی همچنان به همان کشور وابسته هستند.

  پیامدهای اقتصادی جنگ در راه است

تداوم جنگ تنها یک چالش امنیتی برای کشورهای خلیج فارس نیست و می‌تواند هزینه‌های اقتصادی فزاینده‌ای نیز به آنها تحمیل کند.

در شرایط عادی نیز فعالیت اقتصادی، گردشگری و رویدادهای منطقه در ماه‌های بسیار گرم تابستان کاهش می‌یابد، اما از پاییز و با خنک‌تر شدن هوا، کشورهای خلیج فارس وارد یکی از مهم‌ترین دوره‌های سال برای گردشگری، تجارت و برگزاری رویدادهای بین‌المللی می‌شوند.

امسال اما کنفرانس‌ها، نشست‌های سران، جشنواره‌ها و رقابت‌های فرمول یک که از اکتبر تا دسامبر بخش مهمی از تقویم اقتصادی و تبلیغاتی منطقه را تشکیل می‌دهند، تحت تأثیر ادامه ناامنی با ابهام روبه‌رو شده‌اند.

یک دیپلمات غربی گفت دهمین دوره «ابتکار سرمایه‌گذاری آینده» عربستان سعودی که اواخر اکتبر برگزار می‌شود و به «داووس در صحرا» شهرت دارد، می‌تواند نخستین آزمون جدی برای سنجش میزان آمادگی مقام‌های بلندپایه و مدیران شرکت‌های بزرگ بین‌المللی برای سفر به منطقه در شرایط جنگی باشد.

  خشم از واشنگتن، نگرانی از تهران

گزارش واشنگتن‌پست در نهایت تصویری پیچیده از وضعیت کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس ارائه می‌دهد: دولت‌هایی که از طولانی‌شدن جنگ و نحوه مدیریت آن توسط ترامپ ناراضی‌اند، از ادامه حملات ایران نیز خشمگین هستند و در عین حال، برای مقابله با تهدیدهای امنیتی همچنان به آمریکا وابسته مانده‌اند.

در آغاز جنگ، برخی پایتخت‌های عربی امیدوار بودند درگیری به‌سرعت به یک نتیجه قطعی برسد؛ اما با گذشت ماه‌ها، نه ایران فروپاشیده، نه تنگه هرمز به شرایط عادی بازگشته و نه واشنگتن توانسته راه‌حلی پایدار برای پایان دادن به بحران ارائه کند.

همین وضعیت، شکاف میان انتظارات اولیه کشورهای خلیج فارس و واقعیت یک جنگ فرسایشی را عمیق‌تر کرده و پرسش‌هایی تازه درباره قابل اتکا بودن راهبرد امنیتی آمریکا در منطقه به وجود آورده است.

اقتصاد۲۴-«جی دی ونس» روز پنجشنبه به وقت محلی در گفت وگویی با تکرار زیاده خواهی ها به رغم شکست سیاست فشار حداکثری و تحریم های واشنگتن طی دهه های گذشته مدعی شد: «ما به اعمال این فشار ادامه خواهیم داد، چون معتقدیم این بهترین راه برای دستیابی نهایی به هدف نهایی است.»

به نوشته ایرنا، معاو.ن رئیس جمهوری آمریکا در این گفت وگو همچنین مدعی شد: با تلاش فوق‌العاده نیروهای نظامی‌ آمریکا، توانسته ایم مقدار زیادی نفت و گاز را از تنگه هرمز خارج کنیم.»

رئیس هیات مذاکره کننده آمریکا ادعا کرد: «باید مقدار بیشتری (نفت) را (از طریق تنگه هرمز) خارج کنیم، اما این کار تا اینجا بسیار موفقیت‌آمیز بوده است، چون تنگه هرمز همان نقطه اهرم فشار ایران است.»  

آمریکا سال‌هاست از ابزارهای تحریم‌های مالی و اقتصادی که به اذعان رسانه های آمریکایی، کارایی خود را از دست داده اند، علیه کشورها و گروه هایی که همسو با سیاست ها و اهداف واشنگتن نیستند، استفاده می کند.

احسان صالحی، کارشناس مسائل سیاسی: محاصره دریایی و نشتی نفت در بخش جنوبی تنگه هرمز، صورتی از جنگ نظامی است و جمهوری اسلامی ایران باید با تثبیت معادله «پاسخ متقابل و تشدید در برابر تشدید»، مانع پیشروی دشمن شود.

ناوها و ناوپیکارهای آمریکایی که دست به عملیات محاصره دریایی می‌زنند، واحدهای کاملاً نظامی هستند. از این رو، همان منطقی که در جنگ ۴۰ روزه برقرار کردیم—مبنی بر اینکه «تنش و تشدید را با تشدید بیشتر پاسخ می‌دهیم»—باید در صحنه فعلی نیز برقرار باشد.

اگر نتوانیم این معادله را به صورت معتبر در برابر طرف مقابل تثبیت و برقرار کنیم، شرایط پیچیده‌تر و سخت‌تر خواهد شد و طرف مقابل مجاب می‌شود تا قدم‌های بعدی را بردارد.